नाश (nAza)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नाश m.
  (-शः)
	 1. Annihilation,  loss,  destruction,  disappearance,  ruin. 
	 2.
Death.
	 3. Flight,  retreat.
	 4. Abandonment,  desertion.  (In Arith-
metic.)
	 5. Elimination. 
 E.
  णश् to cease to be,  affix भावे घञ्.

Capeller Eng

English

 नाश m.
  loss,  ruin,  destruction,  death.

Yates

English

 नाश (शः) 1.
m.
  Annihilation
 death
flight
 desertion
 elimination. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	 extinction
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	 demolition
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	 ruin
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  desertion
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  annihilation
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  disappearance
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  destruction
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  attainment
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  elimination
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  loss
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  being lost
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  flight
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  abolition
नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	  death
दास्य-नाश 	-	  dAsya-nAza 	-	 m.
  	-	  abolishing of slavery

नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	 extinction
उप 	-	  upa 	-	 adverb 	-	 extinction
उच्छित्ति 	-	  ucchitti 	-	 f.
  	-	 extinction
शान्ति 	-	  zAnti 	-	 f.
  	-	 extinction
निर्वृति 	-	  nirvRti 	-	 f.
  	-	 extinction
प्रशान्ति 	-	  prazAnti 	-	 f.
  	-	 extinction
विक्रिया 	-	  vikriyA 	-	 f.
  	-	 extinction
संशान्ति 	-	  saMzAnti 	-	 f.
  	-	 extinction
अपवास 	-	  apavAsa 	-	 m.
  	-	 extinction
निर्वाप 	-	  nirvApa 	-	 m.
  	-	 extinction
प्रशम 	-	  prazama 	-	 m.
  	-	 extinction
विप्रलय 	-	  vipralaya 	-	 m.
  	-	 extinction
शम 	-	  zama 	-	 m.
  	-	 extinction
उद्धार 	-	  uddhAra 	-	 m.
  	-	 extinction
लय 	-	  laya 	-	 m.
  	-	 extinction
निर्वान्ण 	-	  nirvAnNa 	-	 n.
  	-	 extinction
निर्वाण 	-	  nirvANa 	-	 n.
  	-	 extinction
कर्तन 	-	  kartana 	-	 n.
  	-	 extinction
निर्वापण 	-	  nirvApaNa 	-	 n.
  	-	 extinction
शमन 	-	  zamana 	-	 n.
  	-	 extinction
ब्रह्मनिर्वाण 	-	  brahmanirvANa 	-	 n.
  	-	 extinction in brahma
निर्वाण 	-	  nirvANa 	-	 n.
  	-	 extinction of the flame of life
परिवाण 	-	  parivANa 	-	 n.
  	-	  complete extinction of individuality
उच्छेदवाद 	-	  ucchedavAda 	-	 m.
  	-	  doctrine that death causes extinction
गृहविच्छेद 	-	  gRhaviccheda 	-	 m.
  	-	 extinction or destruction of a family
महानिर्वाण 	-	  mahAnirvANa 	-	 n.
  	-	  total extinction of individual existence
निर्वाणकर 	-	  nirvANakara 	-	 m.
  	-	  causing extinction of all sense of individuality
परिनिर्वापयति  { परिनिर्वा } 	-	  parinirvApayati  { parinirvA } 	-	 verb caus. 	-	  emancipate completely by causing extinction of all re-births
निर्वाण 	-	  nirvANa 	-	 n.
  	-	  absolute extinction or annihilation of individual existence or of all desires and passions

नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	 demolition
विध्वंस 	-	 vidhvaMsa 	-	 m.
  	-	 demolition
अधःपातन 	-	  adhaHpAtana 	-	 n.
  	-	 demolition
अनुपमर्दन 	-	  anupamardana 	-	 n.
  	-	  non-demolition or refutation of a charge

नाश 	-	 nAza 	-	 m.
  	-	 extinction
उपशान्त 	-	  upazAnta 	-	 adj.
  	-	 extinct
निर्गत 	-	  nirgata 	-	 adj.
  	-	 extinct
उप 	-	  upa 	-	 adverb 	-	 extinction
उच्छित्ति 	-	  ucchitti 	-	 f.
  	-	 extinction
शान्ति 	-	  zAnti 	-	 f.
  	-	 extinction
निर्वृति 	-	  nirvRti 	-	 f.
  	-	 extinction
प्रशान्ति 	-	  prazAnti 	-	 f.
  	-	 extinction
विक्रिया 	-	  vikriyA 	-	 f.
  	-	 extinction
संशान्ति 	-	  saMzAnti 	-	 f.
  	-	 extinction
अपवास 	-	  apavAsa 	-	 m.
  	-	 extinction
निर्वाप 	-	  nirvApa 	-	 m.
  	-	 extinction
प्रशम 	-	  prazama 	-	 m.
  	-	 extinction
विप्रलय 	-	  vipralaya 	-	 m.
  	-	 extinction
शम 	-	  zama 	-	 m.
  	-	 extinction
उद्धार 	-	  uddhAra 	-	 m.
  	-	 extinction
लय 	-	  laya 	-	 m.
  	-	 extinction
निर्वान्ण 	-	  nirvAnNa 	-	 n.
  	-	 extinction
निर्वाण 	-	  nirvANa 	-	 n.
  	-	 extinction
कर्तन 	-	  kartana 	-	 n.
  	-	 extinction
निर्वापण 	-	  nirvApaNa 	-	 n.
  	-	 extinction
शमन 	-	  zamana 	-	 n.
  	-	 extinction
अनुनिर्वाति  { अनुनिर्वा } 	-	  anunirvAti  { anunirvA } 	-	 verb 	-	  become extinct
उपशाम्यते  { उपशम् } 	-	  upazAmyate  { upazam } 	-	 verb 	-	  become extinct
उपशाम्यति  { उपशम् } 	-	  upazAmyati  { upazam } 	-	 verb 	-	  become extinct
व्युछिद्यति  { व्युच्छिद् } 	-	  vyuchidyati  { vyucchid } 	-	 verb Pass. 	-	  become extinct
अपनिर्वाण 	-	  apanirvANa 	-	 adj.
  	-	  not yet extinct
उपशमन 	-	  upazamana 	-	 n.
  	-	  becoming extinct
ब्रह्मनिर्वाण 	-	  brahmanirvANa 	-	 n.
  	-	 extinction in brahma
अनूपदस्यति  { अनूपदस् } 	-	  anUpadasyati  { anUpadas } 	-	 verb 	-	  become extinct after
निर्वाण 	-	  nirvANa 	-	 n.
  	-	 extinction of the flame of life
परिवाण 	-	  parivANa 	-	 n.
  	-	  complete extinction of individuality
उच्छेदवाद 	-	  ucchedavAda 	-	 m.
  	-	  doctrine that death causes extinction
गृहविच्छेद 	-	  gRhaviccheda 	-	 m.
  	-	 extinction or destruction of a family
महानिर्वाण 	-	  mahAnirvANa 	-	 n.
  	-	  total extinction of individual existence
निर्वाणकर 	-	  nirvANakara 	-	 m.
  	-	  causing extinction of all sense of individuality
परिनिर्वापयति  { परिनिर्वा } 	-	  parinirvApayati  { parinirvA } 	-	 verb caus. 	-	  emancipate completely by causing extinction of all re-births
वीरहन् 	-	  vIrahan 	-	 m.
  	-	  Brahman who has suffered his sacred domestic fire to become extinct
निर्वाण 	-	  nirvANa 	-	 n.
  	-	  absolute extinction or annihilation of individual existence or of all desires and passions

Wilson

English

 नाश
m.
  (-शः)
1 Annihilation,  loss,  destruction,  disappearance.
2 Death.
3 Flight,  retreat.
4 Abandonment,  desertion.  (In Arithmetic, )
5 Elimination. 
E.
  णश to cease to be,  affix धञ्.

Apte

English

नाशः [nāśḥ],  [नश्-भावे घञ्]

Disappearance
 गता नाशं तारा उपकृतमसाधाविव जने Mk.*
  5.25.

Frustration,  destruction,  ruin,  loss
 नेहाभिक्रमनाशो$स्ति Bg.*
  2.4
 R.*
  8.88
12. 67: so वित्त˚,  बिद्धि˚ &c.
 

Death.

Misfortune,  calamity.

Abandonment,  desertion. 

Flight,  retreat.

(In arith.) Elimination. 

Want of apprehension,  non-perception (अनुपलम्भ).

Apte 1890

English

 नाशः [नश्-मावे घञ्] 1 Disappearance
 गता नाशं तारा उपकृतमसाधाविव जने Mk. 5. 25. 
2 Frustration,  destruction,  ruin,  loss
 Bg. 2. 40
 R. 8. 88,  12. 67
 so वित्त°,  बुद्धि° &c. 
3 Death. 
4 Misfortune,  calamity. 
5 Abandonment,  desertion. 
6 Flight,  retreat. 
7 (In arith.) Elimination. 
8 Want of apprehension,  non-perception (अनुपलंभ). 

Monier Williams Cologne

English

 1. नाश m.
  (√ 1. नश्) attainment (See दूण्°).

 2. नाश m.
  (√ 2. नश्) the being lost,  loss,  disappearance,  destruction,  annihilation,  ruin,  death,  Br.
 
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
   (ifc.  destroying,  annihilating cf.
   कर्म-नाशा,  ग्रह-नाश,  दुः-स्वप्न-न्°)

 flight,  desertion,  W.
 

 (arithm.  ) elimination,  ib.

Monier Williams 1872

English

 नाश 1. नाश,  अस्,  m. (fr. rt. 1. नश्),  Ved.
attainment,  obtaining
 [cf. दू-णाश।]

 नाश 2. नाश,  अस्,  m. (fr. rt. 2. नश्),  dis-
appearance
 destruction,  annihilation,  ruin,  loss
death
 misfortune
 abandonment,  desertion
 flight, 
retreat
 (in arithmetic) elimination
 [cf. कर्म-न्°, 
ग्रह-न्°,  चित्त-न्°,  दू-णाश।]
—नाश-तस्,  ind. =
नाशात्,  from death.

Macdonell

English

 नाश nāś-a,  m.
  loss,  disappearance
 destruction,  🞄ruin
 death
 -aka,  a.
  (ikā) destroying 🞄(g. or —°)
 -ana,  a.
  (ī) destroying,  dispelling,  🞄removing (g. or —°)
 n.
  destruction,  ruin,  removal
 🞄forgetting (g.): -kara,  a.
  (ī) destructive 🞄of (—°)
 -in,  a.
  perishing
 —°,  destroying
 🞄-ya,  fp. to be banished
 — destroyed.

Benfey

English

 नाश नाश,  i. e. 2. नश् + अ,  m.
 
 1. Loss, 
Bhartṛ. 2,  35.
 2. Disappearance,  Rām. 
2,  47,  13.
 3. Destruction,  Yājñ. 1,  339.
 4. Death,  63.
 -- Comp.
 
अर्थ-,  m.
  ruin
of wealth,  Cāṇ. 80 in Berl. Monatsb.
चित्त-,  m.
  the vanishing of conscious-
ness,  Rām.  2,  64,  68.
दुःस्वप्न-,  i. e.
दुस्-,  adj.
  Removing the dreams,  Hariv.
8459.

Hindi

विनाश

Apte Hindi

Hindi

नाशः
पुं*
  - नश् +  घञ्
ओझल होना

नाशः
पुं*
  - नश् +  घञ्
"भग्नाशा,  ध्वंस,  बर्बादी,  हानि"

नाशः
पुं*
  - नश् +  घञ्
मृत्यु

नाशः
पुं*
  - नश् +  घञ्
"मुसीबत,  संकट"

नाशः
पुं*
  - नश् +  घञ्
"परिहार,  परित्याग"

नाशः
पुं*
  - नश् +  घञ्
"भगदड़,  पलायन"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नाश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅದರ್ಶನ /ಮರೆಯಾಗುವುದು /ಕಾಣಿಸದಿರುವುದು
निष्पत्तिः - > णश (अदर्शने) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "गता नाशं तारा उपकृतमसाधाविव जने वियुक्ताः कान्तेन स्त्रिय इव न राजन्ति ककुभः"
उल्लेखाः - > मृच्छ० ५-२५
नाश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಧನ /ಮರಣ
प्रयोगाः - > "अविदित्वाऽत्मनः शक्तिं परस्य च समुत्सुकः । गच्छन्नभिमुखो नाशं याति वह्नौ पतङ्गात् ॥"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० १-३५४
नाश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧ್ವಂಸ /ಅಳಿವು
प्रयोगाः - > "कृत्रिमं नाशमभ्येति वैरं द्राक् कृत्रिमैर्गुणैः" "क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशः बुद्धिनाशात् प्रणश्यति ॥",  "दानं भोगो नाशस्तिस्रः गतयो भवन्ति वित्तस्य"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० २-३३,  गीता० २-६३
नाश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಲಾಯನ /ಓಡಿಹೋಗುವುದು
नाश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಪಲಂಭ /ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡದಿರುವುದು
विस्तारः - > "नाशः पलायनेऽपि स्यान्निधनानुपलम्भयोः" - मेदि०
नाश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > (ಗಣಿತದಲ್ಲಿ) ಸಮಾಂಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುವುದು /ಪರಿಗಣಿಸದಿರುವುದು

L R Vaidya

English

 nASa {% m. %} 1. Disappearance,  frustration,  destruction,  ruin,  Bg.ii.40,  R.viii.88,  M.viii.17
death
misfortune
abandonment,  desertion
flight,  retreat.

Bopp

Latin

 नाश m. (r. नश् perire,  s. अ) occasus,  interitus,  mors.
BH. 2. 63. RAGH. 8. 87.

Lanman

English

 nāśa,  m. loss
 destruction. [√naś,  ‘be
missing.’]

Abhyankara Grammar

English

नाश  elision,  the word is used in grammar as a synonym of 'lopa.'

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मृत्युः,  मरणम्,  निधनम्,  पञ्चत्त्वम्,  पञ्चता,  अत्ययः,  अन्तः,  अन्तकालः,  अन्तकः,  अपगमः,  नाशः,  नाश,  विनाशः,  प्रलयः,  संस्थानम्,  संस्थितिः,  अवसानम्,  निःसरणम्,  उपरतिः,  अपायः,  प्रयाणम्,  जीवनत्यागः,  तनुत्यागः,  जीवोत्सर्गः,  देहक्षयः,  प्राणवियोगः,  मृतम्,  मृतिः,  मरिमा,  महानिद्रा,  दीर्घनिद्रा,  कालः,  कालधर्मः,  कालदण्डः,  कालान्तकः,  नरान्तकः,  दिष्टान्तकः,  व्यापदः,  हान्द्रम्,  कथाशेषता,  कीर्तिशेषता,  लोकान्तरता
noun
 
भवनस्य नाशः- अथवा शरीरात् प्राणनिर्गमनस्य क्रिया।
 "ध्रुवो मृत्युः जीवितस्य।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gribs pa
नाश

nyams
१) उपहत २) क्षत ३) क्षति ४) क्षिण ५) खण्डित ६) च्युत ७) ज्यानि ८) ९) नष्ट १०) नाश ११) निर् ° १२) विहीन १३) स्रंस १४) हत १५) हान १६) हानि १७) हीन १८)

nyams pa
१) २) आपद् ३) उपहत ४) खण्ड ५) च्युत ६) छिन्न ७) जन्मसं कर ८) ध्वस्त ९) नश्यति १०) नष्ट ११) नाश १२) निधन १३) न्यंग १४) प्रच्युति १५) भंग १६) १७) भिन्न १८) मोष १९) विकोपित २०) विनष्ट २१) विनाश २२) विपन्न २३) विहीन २४) शतन २५) २६) हानि २७) हीन २८) हीयते

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मृतिः संस्था मृत्युकालौ परलोकगमोऽत्ययः ॥ ३२३ ॥
पञ्चत्वं निधनं नाशो दीर्घनिद्रा निमीलनम् ।
दिष्टान्तोऽस्तं कालधर्मोऽवसानं सा तु सर्वगा ॥ ३२४ ॥
-wordlist-
 
मृति (स्त्री),  संस्था (स्त्री),  मृत्यु (पुंस्त्री),  काल (पुं),  परलोकगम (पुं),  अत्यय (पुं),  पञ्चत्व (क्ली),  निधन (पुंक्ली),  नाश (पुं),  दीर्घनिद्रा (स्त्री),  निमीलन (क्ली),  दिष्टान्त (पुं),  अस्त (क्ली),  कालधर्म (पुं),  अवसान (पुं)

--source--
 
अभावो नाशे संक्रामसंक्रमौ दुर्गसंचरे ॥ १५१७ ॥
-wordlist-
 
अभाव (पुं),  नाश (पुं),  सङ्क्राम (पुं),  सङ्क्रम (पुं),  दुर्गसञ्चर (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

निधन
निधन,  नाश,  मृत्यु,  मरण,  पञ्चत्व,  अत्यय,  काल,  संस्था,  दिष्टान्त,  निमीलन,  दीर्घनिद्रा
निधनं नाशो मृत्युर्मरणं पञ्चत्वमत्ययः कालः ।
संस्था स्याद्दिष्टान्तो निमीलनं दीर्घनिद्रा च ॥ ६२८ ॥
verse 3.1.1.628
page 0071

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नाशः,  पुं,
   (नश + भावे घञ् ।) पलायनम् ।निधनम् । (यथा,  महाभारते । १ । १२० । १६ ।“पित्र्यादृणादनिर्मुक्तस्तेन तप्ये तपोधनाः ।देहनाशे ध्रुवो नाशः पितॄणामेष निश्चयः ॥
”)अनुपलम्भः । अदर्शनम् । इति मेदिनी । शे, ९ ॥
 परिध्वस्तिः । इति हेमचन्द्रः । २ । २३८ ॥
जीवानां नाशहेतुर्यथा,  --“सङ्गात् संजायते कामः कामात् क्रोधोऽभि-जायते ।क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः ॥
स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति ॥
”इति श्रीभगवद्गीता ॥
कुलनाशकारणं यथा,  --“अनृतात् पारदार्य्याच्च तथाभक्ष्यस्य भक्षणात् ।अश्रौतधर्म्माचरणात् क्षिप्रं नश्यति वै कुलम् ॥
अश्रोत्रिये वेददानात् वृषलेषु तथैव च ।विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम् ॥
”इति कौर्म्मे उपविभागे १५ अध्यायः ॥
नश्यतां पूर्व्वरूपाणि यथा,  --अत्रिरुवाच ।“नश्यतां पूर्व्वरूपाणि जनानां कथयस्व मे ।नगराणां तथा राज्ञां त्वं हि सर्व्वं वदिष्यसि ॥
गर्ग उवाच ।पुरुषाचारनियमात् परित्यजति देवता ।ततोऽपरागाद्देवानामुपसर्गः प्रवर्त्तते ॥
दिव्यान्तरीक्षे भौमञ्च त्रिविधं परिकीर्त्तितम् ।ग्रहर्क्षवैकृतं दिव्यमन्तरीक्षं निबोध मे ॥
उल्कापातो दिशां दाहः परिवेशस्तथैव च ।गन्धर्व्वनगरञ्चैव वृष्टिश्च विकृता च या ।एवमादीनि लोकेऽस्मिन् नाकेशानां विनिर्द्दिशेत् ॥
चरः स्थिरस्तु भूमौ च भूकम्पश्चापि भूमिजः ।जलाशयानां वैकृत्यं भौमं तदपि कीर्त्तितम् ॥
”इति मात्स्ये २०३ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नाश पु०
  नश--भावे घञ् । १ ध्वंसे निधने २ अदर्शने ३ पलायने४ अनुपलम्भे च मेदि० । ध्वं सश्च जन्याभावः इति नैया-यिकाः अतीतावस्थेति सांख्याः “नाशः कारणलयः”सा० सू० “लीङ् श्लेषणे इत्यनुशासनात् लयः सूक्ष्मतयाकारणेष्वविभागः सएवातीतावस्थाख्यो नाश इत्युच्यते”प्र० व० भा० । आत्यन्तिकनाशश्च कारणेन सह नाशः इतिभेदः “विभेदजनकेऽज्ञाने नाशमात्यन्तिकं गते” संक्षेप०“अधिष्ठानावशेषो हि नाशः कल्पितवस्तुनः” वेदा० प०“स्मृतिभ्रंशात् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति” गीता ।

Capeller

German

 नाश m.
  Verlust,  Untergang,  Verderben, 
Tod.

Burnouf

French

 नाश नाश m.
  (नश्) perdition,  perte,  destruction
 mort
disparition.  Lat. nex.
नाशन a. destructif.  -- N. destruction. 
नाशयामि (c. de नश्)
 pqp. अनीनशम्। Faire périr
tuer.
		 Détruire,  faire disparaître:
 दर्पम्
l'orgueil,  शोकम् le chagrin. 
		 Ecarter,  éloigner.
		 Lat.
necare.
नाशिन् a. destrutif. 
		 Périssable.

Stchoupak

French

 नाश-
 m.
  perte,  ruine,  disparition,  destruction,  anéantissement.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.