| YouTube Channel

नाविकः (nAvikaH)

 
Apte
English
नाविकः [nāvikḥ], [नावा तरति-ठन्]
The helmsman of a vessel, a pilot
अख्यातिरिति ते कृष्ण मग्ना नौर्नाविके त्वयि नाविकपुरुषे न विश्वासः
Mb.
A navigator, sailor.
A passenger on board a ship.
Comp.
 -नायकः, -पतिः The captain of a vessel.
Apte 1890
English
नाविकः [नावा तरति-ठन्] 1 The helmsman of a vessel, a pilot
अख्यातिरिति ते कृष्ण मग्ना नौर्नाविके त्वयि नाविकपुरुषे न विश्वासः Mb.
2 A navigator, sailor.
3 A passenger on board a ship.
Apte Hindi
Hindi
नाविकः
पुं*
 - नावा तरति- ठन्
"जहाज का कर्णधार, चालक"
नाविकः
पुं*
 - नावा तरति- ठन्
"पौतवाहक, मल्लाह"
नाविकः
पुं*
 - नावा तरति- ठन्
नौयात्री
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नाविकः
noun
नौकायां वर्तमानः कर्मकरः।
"नाविकेन यात्रिणः सहाय्यं कृतम्।"
Synonyms:
 नाविकः, नावाजः, नावी, नियामकः, नियामः, पोतवाहः, पोतवाहकः
noun
यः नौकां चालयति।
"नाविकः नौकां वेगेन चालयति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: नाविकः
Root: नाविक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Son of an Ambaṣṭha and a Brāhmaṇī
also called by some a Śvapaka
Shloka(s):
3|5|38|1 ► विप्रा नाविकमम्बष्ठादस्मिन् क्वापि श्वपाकवाक्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|38|1 ⇢ नाविकः (नाविक) (पुं) ⇒ Son of an Ambaṣṭha and a Brāhmaṇī
also called by some a Śvapaka ⇒
➠ 3|5|38|1 ⇢ श्वपाकः (श्वपाक) (पुं) ⇒ Son of a Ambaṣṭha and a Brāhmaṇī
also sometimes called Nāvika ⇒
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: नाविकः
Root: नाविक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ pilot
⇒ sailor
⇒ boatman
⇒ helmsman
⇒ belonging to a ship or boat
Shloka(s):
1|10|12|1 ► सांयात्रिकः पोतवणिक्कर्णधारस्तु नाविकः। (वारिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|10|12|1 ⇢ कर्णधारः (कर्णधार) (पुं)
➠ 1|10|12|1 ⇢ नाविकः (नाविक) (पुं) ⇒ pilot, sailor, boatman, helmsman, belonging to a ship or boat
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वहित्रवाहकः
अन्यसंबन्धाः ➡ नौका
उपजीव्य_उपजीवक_भावः ➡ नौका
जातिः ➡ मनुष्यः
उपाधि ➡ वृत्तिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नाविकः,
पुं,
 (नावा तरतीति । नौ + “नौद्व्यच-ष्ठन् ।” ४ । ४ । ७ । इति ठन् । नौरस्त्यस्येति ।“व्रीह्यादिभ्यश्च ।” ५ । २ । ११६ । इति ठन्वा ।) कर्णधारः । इत्यमरः । १ । १० । १२ ॥
(यथा, महाभारते । ८ । ७७ । ७५ ।“भिन्ननौका यथा राजन् ! द्बीपमासाद्य निर्वृताः ।भजन्ति पुरुषव्याघ्र ! नाविकाः कालपर्य्यये ॥
”)