नाविक (nAvika)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नाविक mfn.
   (-कः-की-कं) Belonging to a vessel,  or a boat,  &c.
	 m.
  (-कः)
	 1.
The helmsman of a vessel,  the steersman,  the pilot.
	 2. A. sailor.
E.
  नौ a boat,  affix ठन्.

Capeller Eng

English

 नाविक m.
  mariner,  pilot. 

Yates

English

 नाविक (कः) 1.
m.
  The helmsman
a sailor.
a. Belonging to a boat.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नाविक 	-	  nAvika 	-	 m.
  	-	  boatman
नौक्रम 	-	  naukrama 	-	 m.
  	-	  bridge of boats
आयोग 	-	  Ayoga 	-	 m.
  	-	  quay to which boats are attached
नौसङ्क्रम 	-	  nausaGkrama 	-	 m.
  	-	  going in a ship or a bridge of boats

 
   नाविक  nAvika  m.
    boatman    
   नौजीविक  naujIvika m.
   boatman    
   नावाज  nAvAja m.
   boatman   
   नाविन्  nAvin m.
   boatman    
   नियाम  niyAma m.
   boatman   
   पोतवाह  potavAha m.
   boatman    
   पोतवाहक  potavAhaka m.
   boatman   
   शम्बिन्  zambin m.
   boatman    
   नियामक  niyAmaka m.
   sailor or boatman      
            

 
   नाविक  nAvika  m.
    sailor     
   कर्णधार  karNadhAra m.
   sailor     
   नौचर  naucara m.
   sailor    
   नौजीविक  naujIvika m.
   sailor     
   नावाज  nAvAja m.
   sailor    
   नावारोह  nAvAroha m.
   sailor     
   नाविन्  nAvin m.
   sailor    
   निर्याम  niryAma m.
   sailor     
   नियाम  niyAma m.
   sailor    
   प्रतितर  pratitara m.
   sailor     
   सामुद्र  sAmudra m.
   sailor    
   नाव्य  nAvya m.
   sailor     
   सामुद्रबन्धु  sAmudrabandhu m.
   sailor's friend   
   नियामक  niyAmaka m.
   sailor or boatman    
   नौकर्मन्  naukarman n.
   occupation or business of a sailor    
   नाविकनायक  nAvikanAyaka m.
   sailor-chief.  the captain of a vessel    
   नाविकपति  nAvikapati m.
   sailor-chief.  the captain of a vessel    

Wilson

English

 नाविक
mfn.
   (-कः-की-कं) Belonging to a vessel,  a boat,  &c.
m.
 
(-कः)
1 The helmsman of a vessel,  the steersman,  the pilot.
2 A sailor.
E.
  नौ a boat,  affix ठन्.

Apte

English

नाविकः [nāvikḥ],  [नावा तरति-ठन्]

The helmsman of a vessel,  a pilot
 अख्यातिरिति ते कृष्ण मग्ना नौर्नाविके त्वयि नाविकपुरुषे न विश्वासः Mb.
 

A navigator,  sailor.

A passenger on board a ship. Comp.
   -नायकः,  -पतिः The captain of a vessel.

Apte 1890

English

 नाविकः [नावा तरति-ठन्] 1 The helmsman of a vessel,  a pilot
 अख्यातिरिति ते कृष्ण मग्ना नौर्नाविके त्वयि नाविकपुरुषे न विश्वासः Mb. 
2 A navigator,  sailor. 
3 A passenger on board a ship. 

Monier Williams Cologne

English

 नाविक mf(ई)n.  belonging to a ship or boat,  W.
 

 नाविक m.
  a helmsman,  pilot,  sailor (ifc.  f(आ). ),  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 नाविक n.
  N.
  of a Sāman. 

Monier Williams 1872

English

 नाविक,  अस्,  ई,  अम्,  belonging to a vessel,  ship, 
boat,  &c.
 (अस्),  m. (said to be fr. rt. नुद्),  the
helmsman of a vessel,  the steersman,  pilot
 a pas-
senger on board ship,  a navigator,  a sailor
 (अम्), 
n.,  N. of a Sāman.

Macdonell

English

 नाविक nāv-ika,  m.
  boatman: -nāyaka,  m.
  🞄skipper
 -pati,  m.
  id..

Benfey

English

 नाविक नाविक,  i. e. नौ + इक,  m.
  The
helmsman of a vessel,  a pilot,  Rām.  2, 
52,  74.

Apte Hindi

Hindi

नाविकः
पुं*
  - नावा तरति-  ठन्
"जहाज का कर्णधार,  चालक"

नाविकः
पुं*
  - नावा तरति-  ठन्
"पौतवाहक,  मल्लाह"

नाविकः
पुं*
  - नावा तरति-  ठन्
नौयात्री

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नाविक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರ್ಣಧಾರ /ಹಡಗನ್ನು ನಡೆಯಿಸುವವನು
निष्पत्तिः - > नौ - "ठन्" (४-४-७)
व्युत्पत्तिः - > नावा तरति
प्रयोगाः - > "महावातसमुद्भूतामपरीक्षितनाविकाम् । अन्यनौप्रतिषिद्धां वा नोपेयान्नावमातुराम् ॥"
उल्लेखाः - > कामन्द०
नाविक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುವವನು

L R Vaidya

English

 nAvika {% m. %} 1. The helmsman of a vessel,  a pilot,  आख्यातिरिति ते कृष्ण मग्ना नौर्नाविके त्वयि Ud.
 2. a navigator,  a sailor
 3. a passenger on board a ship.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 (nāvika = Skt. id.,  sailor
 see pauruṣeya 2.)

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  नाविक
adjective
 
नौसम्बन्धी।
 "नाविकः काकः पुनः पुनः नौकायाम् एव आगच्छति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gru yis sgrol
नाविक

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सांयात्रिकः पोतवणिग्यानपात्रं वहित्रकम् ॥ ८७५ ॥
वोहित्थं वहनं पोतः पोतवाहो नियामकः ।
निर्यामः कर्णधारस्तु नाविको नौस्तु मङ्गिनी ॥ ८७६ ॥
तरीतरिण्यौ वेडी च द्रोणी काष्ठम्बुवाहिनी ।
-wordlist-
 
सांयात्रिक (पुं),  पोतवणिज् (पुं),  यानपात्र (क्ली),  वहित्रक (क्ली),  वोहित्थ (क्ली),  वहन (क्ली),  पोत (पुं),  पोतवाह (पुं),  नियामक (पुं),  निर्याम (पुं),  कर्णधार (पुं),  नाविक (पुं),  नौ (स्त्री),  मङ्गिनी (स्त्री),  तरी (स्त्री),  तरणी (स्त्री),  बेडा (स्त्री),  द्रोणी (स्त्री),  काष्ठाम्बुवाहिनी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

नावारोह
नावारोह,  नाविक
रथिनः स्यन्दनारोहा नावारोहास्तु नाविकाः ॥ ३९० ॥
verse 2.1.1.390
page 0046

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: नाविकः
Root: नाविक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Son of an Ambaṣṭha and a Brāhmaṇī
 also called by some a Śvapaka
Shloka(s):
3|5|38|1 ► विप्रा नाविकमम्बष्ठादस्मिन् क्वापि श्वपाकवाक्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|38|1 ⇢ नाविकः (नाविक) (पुं) ⇒ Son of an Ambaṣṭha and a Brāhmaṇī
 also called by some a Śvapaka ⇒ 
➠ 3|5|38|1 ⇢ श्वपाकः (श्वपाक) (पुं) ⇒ Son of a Ambaṣṭha and a Brāhmaṇī
 also sometimes called Nāvika ⇒ 
Related word(s):
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  नाविकः
Root:  नाविक
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ pilot
⇒ sailor
⇒ boatman
⇒ helmsman
⇒ belonging to a ship or boat
Shloka(s): 
1|10|12|1 ► सांयात्रिकः पोतवणिक्कर्णधारस्तु नाविकः। (वारिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|10|12|1 ⇢ कर्णधारः (कर्णधार) (पुं)
➠ 1|10|12|1 ⇢ नाविकः (नाविक) (पुं) ⇒ pilot, sailor, boatman, helmsman, belonging to a ship or boat
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ वहित्रवाहकः
अन्यसंबन्धाः ➡ नौका
उपजीव्य_उपजीवक_भावः ➡ नौका
जातिः ➡ मनुष्यः
उपाधि ➡ वृत्तिः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नाविकः,  पुं,
   (नावा तरतीति । नौ + “नौद्व्यच-ष्ठन् ।” ४ । ४ । ७ । इति ठन् । नौरस्त्यस्येति ।“व्रीह्यादिभ्यश्च ।” ५ । २ । ११६ । इति ठन्वा ।) कर्णधारः । इत्यमरः । १ । १० । १२ ॥
(यथा,  महाभारते । ८ । ७७ । ७५ ।“भिन्ननौका यथा राजन् ! द्बीपमासाद्य निर्वृताः ।भजन्ति पुरुषव्याघ्र ! नाविकाः कालपर्य्यये ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नाविक पु०
  नाबा तरति “नौद्व्यचष्ठन्” पा० ठन् । १ नावातारिणि । नौरस्त्यस्य बाह्यतया व्रीह्या० पक्षे ठन् ।नौपृष्ठस्थदण्डचालनेन नौकाचालके ३ कर्णधारे“महावातसमुद्भूतामपरीक्षितनाविकाम् । अन्यनौप्र-तिबद्धां वानोपेयान्नावमातुराम्” काम० नी० “नाविक-पुरुषे न विश्वासः” । “अख्यातिरिति ते कृष्ण! मग्ना-नौर्नाविके त्वयि” इति च उद्भटः ।

Capeller

German

 नाविक m.
  dass.

Stchoupak

French

 नाविक-
 m.
  batelier,  marinier.
°नायक- °पति- m.
  capitaine de vaisseau.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.