| YouTube Channel

नाराचः (nArAcaH)

 
Apte
English
नाराचः [nārācḥ], [नरान् आचामति आ-चम्-ड स्वार्थे अण् , नारम् आचामति वा Tv.]
An iron arrow
तत्र नाराचदुर्दिनम्
R.*
 4.41.
An arrow in general
सर्वलोहास्तु ये बाणाः नाराचास्ते प्रकीर्तिताः । पञ्चभिः पृथुलैः पक्षैर्युक्ताः सिध्यन्ति कस्यचित् ॥ Dhanur. 73
Rām.*
 3.25.25
कनकनाराचपरंपराभिरिव
K.*
 57.
Water-elephant.
A road running towards the east
Kāmikāgama 25.3.
Apte 1890
English
नाराचः [नरान् आचामति आ-चम्ड स्वार्थे अण्, नारं आचामति वा Tv.] 1 An iron arrow
तत्र नाराचदुर्दिनं R. 4. 41.
2 An arrow in general
कनकनाराचपरंपराभिरिव K. 57.
3 Waterelephant.
Apte Hindi
Hindi
नाराचः
पुं*
 - "नरान् आचमति- आ + चम् + ड स्वार्थे अण्, नारम् आचामति वा तारा*"
लोहे का बाण
नाराचः
पुं*
 - "नरान् आचमति- आ + चम् + ड स्वार्थे अण्, नारम् आचामति वा तारा*"
बाण
नाराचः
पुं*
 - "नरान् आचमति- आ + चम् + ड स्वार्थे अण्, नारम् आचामति वा तारा*"
जल हाथी
नाराचः
पुं*
 - "नरान् आचायति+आ+चम्+ड, स्वार्थे अण्, नारम् आचामति वा"
पूर्वदिशा को जाने वाली सड़क
नाराचः
पुं*
 - "नरान् आचायति+आ+चम्+ड, स्वार्थे अण्, नारम् आचामति वा"
मूर्ति को उसके स्थान पर जमाने के लिए धातु की बनी चटखनी या कील
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नाराचः, प्रक्ष्वेडनः, लोहनालः
noun
सर्वलोहमयः बाणविशेषः।
"व्याधकः नाराचस्य धारां तीव्रं करोति।"
Synonyms:
 बाण, शरः, वाजी, इषुः, शायकः, काण्डः, शल्य, विपाढः, विशिखः, पृषत्कः, पत्री, भल्लः, नाराचः, प्रक्ष्वेडनः, खगः, आशुगः, मार्गणः, कलम्बः, रोपः, अजिम्भगः, चित्रपुच्छः, शायकः, वीरतरः, तूणक्षेडः, काण्डः, विपर्षकः, शरुः, पत्रवाहः, अस्रकण्टकः
noun
अस्रविशेषः, सः सूचियुक्तः दण्डः यः चापेन निःक्षिप्यते।
"बाणस्य आघातेन खगः आहतः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नाराचः,
पुं,
 (नारं नरसमूहं आचामतीति ।चमु अदने + “अन्येष्वपि दृश्यते ।” ३ । २ । १०१ ।इति डः ।) समुदायलौहमयबाणः । तत्पर्य्यायः ।प्रक्ष्वेडनः २ । इत्यमरः । २ । ८ । ८७ ॥
लोह-नालः ३ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, बृहत्शार्ङ्गधरे ।“सर्व्वलौहास्तु ये बाणा नाराचास्ते प्रकीर्त्तिताः ।पञ्चभिः पृथुलैः पक्षैर्युक्ताः सिध्यन्ति कस्य-चित् ॥
”)दुर्दिनम् । इति शब्दमाला ॥
(अष्टादशाक्षर-वृत्तिविशेषः । इति छन्दोमञ्जरी ॥
अस्य लक्ष-णादिकं छन्दःशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
वैद्यकोक्तघृत-विशेषः । यथा, भावप्रकाशे उदररोगाधिकारे ।“स्नुक्क्षीरदन्तीत्रिफलाविडङ्ग-सिंहीत्रिवृच्चित्रकसूर्य्यकल्कैः ।घृतं विपक्वं कुडवप्रमाणंतोयेन तस्याक्षसमेन कर्षम् ॥
पीतोष्णमम्भोऽनुपिबेद्विरेफेपेयं रसं वा प्रपिबेद्बिधिज्ञः ।नाराचमेनं जठरामयाना-मुक्तं प्रयुक्तं प्रवदन्ति सन्तः ॥
”इति नाराचघृतम् ॥
* ॥
)