| YouTube Channel

नाय (nAya)

 
शब्दसागरः
English
नाय
m.
 (-यः)
1. Guiding, directing, (morally or physically.)
2. Policy.
3. Obtaining.
4. Means, expedient.
E.
 णी to guide, &c. affix ण or
घञ्
also with अच् affix नय.
Capeller Eng
English
नाय॑
m.
 leader, guide
(wise) conduct, policy.
Yates
English
नाय (यः) 1.
m.
 Guiding
policy.
Wilson
English
नाय
m.
 (-यः)
1 Guiding, directing, (morally or physically.)
2 Policy.
3 Obtaining.
4 Means, expedient.
E.
 णी to guide, &c. affix ण or घञ्
also with अच् affix
नय.
Apte
English
नायः [nāyḥ], [नी-कर्तरि ण]
A leader, guide.
Guiding, directing.
Policy, prudence
यात यूयं यमश्रायं दिशं नायेन दक्षिणाम्
Bk.*
 7.36.
Means, expedient
नायः को$त्र स येन स्यां बताहं विगतज्वरः
Bk.*
 6.82.
Apte 1890
English
नायः [नी-कर्तरि ण] 1 A leader, guide.
2 Guiding, directing.
3 Policy.
4 Means, expedient.
Monier Williams Cologne
English
नाय॑
m.
 (√ नी) a leader, guide,
RV.
 vi, 24, 10
46, 11 (proper
N.
Sāy.
cf.
 अश्व-, गो-)
guidance, direction,
L.
policy, means, expedient,
Bhaṭṭ.
 , Sch.
Monier Williams 1872
English
नाय नाय, अस्, m. (fr. rt. 1. नी), a leader,
guide, driver (e. g. in अश्व-न्°, गो-न्°)
perhaps N.
of a man
= नय, guiding, directing (morally or
physically)
policy
means, expedient.
Macdonell
English
नाय nāy-á,
m.
 leader
prudence, policy.
Apte Hindi
Hindi
नायः
पुं*
 - नी + घञ्
"नेता, मार्ग दर्शक"
नायः
पुं*
 - नी + घञ्
"मार्ग दिखलाने वाला, निर्देशक"
नायः
पुं*
 - नी + घञ्
नीति
नायः
पुं*
 - नी + घञ्
"उपाय, तरकीब"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಯ್ಯುವುದು /ಸಾಗಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > णीञ् (प्रापणे) - "घञ्" (३-३-१८)
नाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪಾಯ
प्रयोगाः - > "नायः कोऽत्र स येन स्यां बताहं विगतज्वरः"
उल्लेखाः - > भट्टि० ७-३६
नाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀತಿ
प्रयोगाः - > "यात यूयं यमश्रायं दिशं नायेन दक्षिणम्"
उल्लेखाः - > भट्टि० ७-३६
नाय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಯ್ಯುವವನು
निष्पत्तिः - > णीञ् - कर्त० "णः" (३-१-१४२)
L R Vaidya
English
nAya {% m. %} 1. A leader, a guide
2. policy
3. means, expedient.
Vedic Reference
English
Nāya in two passages of the Rigveda^1 is, according to the
St. Petersburg Dictionary, probably a proper name. Sāyaṇa
takes the word to mean ‘leader, ’ while Pischel^2 considers it
a gerund with passive sense.
1) vi. 24, 10
46, 11.
2) Vedische Studien, 1, 41. For other
explanations, see Oldenberg, Ṛgveda-
Noten, 1, 123, 370.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नायः,
पुं,
 (नीयतेऽनेनेति । नी + “श्रिणीभुवोऽनुपसर्गे ।” ३ । ३ । २४ । इति करणे घञ् ।)नयः । नीतिः । इत्यमरः । ३ । २ । ९ ॥
(यथा, भट्टिः । ७ । ३६ ।“यात यूयं यमश्रायं दिशं नायेन दक्षिणाम् ॥
”नी + भावे घञ् ।) प्रापणम् । इति नीधातु-दर्शनात् ॥
(नयति प्रापयतीति । नी + “दुन्योर-नुपसर्गे ।” ३ । १ । १४२ । इति णः । उपायः ।यथा, भट्टिः । ६ । ८२ ।“नायः कोऽत्र स येन स्यां वताहं विगतज्वरः ॥
”नेतरि, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । ६ । २४ । १० ।“सचस्व नायमवसे अभीक इतो वा तमिन्द्रपाहि रिषः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नाय
त्रि०
 नी--कर्त्तरि ण । १ नेतरि २ उपाये “नायः कोऽत्रस येन स्यां वताहं विगतज्वरः” भट्टिः । भावे घञ् ।३ नीतौ नयने
पु०
 “यात यूयं यमश्रायं दिशं नायेनदक्षिणाम्” भट्टिः ।
Capeller
German
नाय॑
m.
 Führer
(kluge) Führung, Staatsklugheit.
Grassman
German
nāyá, m., Führer, Heerführer [von nī].
-ám {465, 10}
{487, 11}.
Burnouf
French
नाय नाय
m.
 (नी) action de conduire, de diriger.
नायक
m.
 (नि
sfx. अक) guide, conducteur, chef.
Bd. le Guide, le Buddha.
Qqf. le principal joyau d'un collier. -- F.
नायिका épouse ou amante.
Np. d'une déité.
नायकाधिप
m.
 (अधिप) roi, souverain.
नाययामि
pqp. अनीनयम् (c. de नी). Faire
conduire, faire porter qqc. [ac.] par qqn.