नामन् (nAman)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नामन् n.
  (म) A name,  an appellation. 
 E.
  म्रा to be minded or remember-
ed,  मनिन् Unādi affix,  deriv.
  irr
 .

Capeller Eng

English

 ना॑मन् n.
  (adj.  —° f.
  नाम्नी,  r.
  नामन्) name, 
appellation,  esp.
    personal name (opp.    गोत्र)
 characteristic form, 
nature,  species
 noun (g. ). ना॑म्ना or नाम (also both together or w.
 
नामतस्) by name,  called.  — ना॑म ग्रभ् (ग्रह्) call or address by
name,  mention (gen.  )
 नाम भृ bear a name,  be called,  नाम कृ,  दा, 
or धा give a name, 
call
 नाम्ना कृ or विधा call,  term (2
acc.
 ). Acc. नाम also adv.
  namely,  indeed,  of course
 perhaps, 
probably,  indeed,  then (esp.    after an interr.
   pron.
  ). अपि नाम I
wonder if,  perhaps,  मा नाम would that not —,  if only not (opt.  ).

Yates

English

 नामन् (म) 5.
n.
  A name.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	 name
नाम 	-	 nAma 	-	 indecl.
  	-	 namely
अपनामन् 	-	 apanAman 	-	 m.
  	-	 badname
सञ्चिकाभिधान 	-	 saJcikAbhidhAna 	-	 n.
  	-	 filename  [ computer ]
सञ्चिकानाम 	-	 saJcikAnAma 	-	 n.
  	-	 filename  [ computer ]
क्षेत्राभिधान 	-	 kSetrAbhidhAna 	-	 n.
  	-	 fieldname  [ computer ]
क्षेत्रनाम 	-	 kSetranAma 	-	 n.
  	-	 fieldname  [ computer ]
सम्प्रवेशाभिधान 	-	 sampravezAbhidhAna 	-	 n.
  	-	 loginname  [ computer ]
सम्प्रवेशनाम 	-	 sampravezanAma 	-	 n.
  	-	 loginname  [ computer ]
मधुरं नाम 	-	 madhuraMnAma 	-	 phrase 	-	 sweetname
भ्रगव 	-	 bhragava 	-	 m.
  	-	 nameofgod
प्रदेशाभिधान 	-	 pradezAbhidhAna 	-	 n.
  	-	 domainname  [ computer ]
प्रदेशनाम 	-	 pradezanAma 	-	 n.
  	-	 domainname  [ computer ]
विकारिसंज्ञा 	-	 vikArisaMjJA 	-	 f.
  	-	 variablename  [ computer ]
विकारिनाम 	-	 vikArinAma 	-	 m.
  	-	 variablename  [ computer ]
स्वनाम कथय 	-	 svanAmakathaya 	-	 sent.
  	-	 Tellyourname
भरत 	-	 bharata 	-	 m.
  	-	 nameofapriest
अस्याः नाम किम् ? 	-	 asyAHnAmakim? 	-	 sent.
  	-	 Whatisitsname?  [ object is feminine ]
कृतिका 	-	 kRtikA 	-	 f.
  	-	 thenameofaconstellation
यदा स्वनाम श्रुतवान् तदा सः झटिति उत्थितवान् 	-	 yadAsvanAmazrutavAntadAsaHjhaTitiutthitavAn 	-	 sent.
  	-	 Whenheheardhisnameheimmediatelystoodup

नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	 name
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  essence
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  form
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  personal name
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  good or great name
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  nature
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  merely the name
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  renown
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  kind
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  noun
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  fame
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  manner
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  substance
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  characteristic mark or sign
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  water
नामन् 	-	 nAman 	-	 n.
  	-	  appellation

Wilson

English

 नामन्
n.
  (-म) A name,  an appellation. 
E.
  म्ना to be minded or remembered,  मनिन् Uṇādi affix,  deriv.
  irr
 .

Apte

English

नामन् [nāman],  n.
  [म्नायते अभ्यस्यते नम्यते अभिधीयते अर्थो$ नेन वा]

A name,  appellation,  personal name (opp.  गोत्र)
 किं नु नामैतदस्याः Mu.*
  1.1
 नाम ग्रह् 'to address or call upon by name, ' नामग्राहमरोदीत् सा Bk.*
  5, 5
 नाम कृ or दा,  नाम्ना or नामतः कृ 'to give a name,  call,  name'
 चकार नाम्ना रघु- मात्मसंभवम् R.*
  3.31
5.36
 तौ कुशलवौ चकार किल नामतः 15.32
 चन्द्रापीड इति नाम चक्रे K.*
  74
 मातरं नामतः पृच्छेयम् Ś.*
  7.

The mere name
 संतप्तायसि संस्थितस्य पयसो नामापि न ज्ञायते Bh.*
  2.67 'not even the name,  i. e.  no trace or mark is seen' &c.
 
 Pt.*
  1.25.

(In gram.
  ) A noun,  substantive (opp.  आख्यात)
 तन्नाम येनाभिदधाति सत्त्वम्
 सत्त्व- प्रधानानि नामानि Nir.

A word,  name,  synonymous word
 इति वृक्षनामानि.

Substance (opp.  गुण).

Water.

Ved.
  Mark,  sign,  token. 

Form,  mode,  manner. Comp.
   -अङ्क a.
  marked with a name
 नामाङ्करावणशराङ्कितकेतुयष्टिम् (रथम्) R.*
  12.13.

अनुशास नम्,  अभिधानम् declaring one's name.

a dictionary,  lexicon.  -अपराधः abusing (a respectable man) by name,  calling names. -आख्यातिक a.
  relating to nouns and verbs. -आवली a list of names (of a god).-करणम्,  -कर्मन् n.
 

the ceremony of naming a child after birth.

a nominal affix. -ग्रहः,  -ग्रहणम् addressing or mentioning by name,  utterance of the name,  calling to mind the name
 पुण्यानि नामग्रहणान्यपि महामुनी- नाम् K.*
  43
 Ms.*
  8.271
 R.*
  7.41
6.67. -ग्राहम् ind.
  by naming,  by mentioning the name
 नामग्राहमरोदीत् सा भ्रातरौ रावणान्तिके Bk.*
  5.5. -त्यागः abandonment of name
 स्वनामत्यागं करोमि Pt.*
  1 'I shall forego my name'.-द्वादशी a kind of religious ceremony,  the worship of Durgā daily under one of her 12 names,  i. e.  गौरी,  काली,  उमा,  भद्रा,  दुर्गा,  कान्ति,  सरस्वती,  मङ्गला,  वैष्णवी,  लक्ष्मी,  शिवा and नारायणी. -धातुः a nominal verb,  denominative base (as पार्थायते,  वृषस्यति &c.
 ). -धारक,  -धारिन् a.
  bearing only the name,  in name only,  nominal
 (तथा) अर्थेन विहीनो$त्र पुरुषो नामधारकः Pt.*
  2.84.

धेयम् a name,  appellation
 वनज्योत्स्नेति कृतनामधेया Ś.*
  1
 किं नामधेया सा M.*
  4
 R.*
  1.45
1.67
11.8
 नामधेयस्य ये केचिदभिवादं न जानते Ms.*
  2.123.

the ceremony of naming a child. ˚शब्दः a word or an expression which forms the name of a thing or an act
 चोदकाच्च नामधेयशब्दो बलवत्तरः । ŚB. on MS.*  12.1.14. -नाभिकः an epithet of Viṣṇu. -निर्देशः indication by name. -मात्र a.
  having only the name,  nominal,  in name
 काचे मणिर्मणौ काचो येषां बुद्धिः प्रवर्तते । न तेषां सन्निधौ भृत्यो नाममात्रो$पि तिष्ठति ॥ Pt.*
  1.77
2.86. (-त्रम्) the mere name or mention (of a thing)
 नाममात्रप्रस्तावो मे विषादाय कल्पते Ś.*
  7
 Pt.*
  3.81
 H.*
  1.128
 नाममात्रावशेषिताः शत्रवः Rām.  -माला,  -संग्रहः a list of names,  glossary (of nouns). -मुद्रा a seal-ring,  signetring
 उभे नाममुद्राक्षराण्यनुवाच्य परस्परमवलोकयतः Ś.*
  1. -लिङ्गम् gender of nouns. ˚अनुशासनम् rules on the gender of nouns. -वर्जित a.
 

nameless.

stupid,  foolish.-वाचक a.
  expressing a name. (-कम्) a proper name.-शेष a.
  having only the name left,  remaining in name only,  dead,  deceased
 त्वां नामशेषामपि दृश्यमानः U.*
  2.6.-षः death.

Apte 1890

English

 नामन् n. [म्नायते अभ्यंस्यते नम्यते अर्भिधीयते अर्थोऽनेन वा] 1 A name,  appellation,  personal name (opp. गोत्र)
 किं नु नामैतदस्याः Mu. 1. 1
 नाम ग्रह् ‘to address or call upon by name
’ नामग्राहमरोदीत्सा Bk. 5. 5
 नाम कृ or दा,  नाम्ना or नामतः कृ ‘to give a name,  call,  name’
 चकार नाम्ना रघुमात्मसंभवं R. 3. 21,  5. 36
 तौ कुशलवौ चकार किल नामतः 15. 32
 चंद्रापीड इति नाम चक्रे K. 74
 मातरं नामतः पृच्छेयं Ś. 7. 
2 The mere name
 संतप्तायसि सम्स्थितस्य पयसो नामापि न ज्ञायते Bh. 2. 67 ‘not even the name,  i. e. no trace or mark is seen’ &c.
 Pt. 1. 250. 
3 (In gram.) A noun,  substantive (opp. आख्यात)
 तन्नाम येनाभिदधाति सत्त्वं
 सत्त्वप्रधानानि नामानि Nir. 
4 A word,  name,  synonymous word
 इति वृक्षनामानि. 
5 Substance (opp. गुण). 
6 Water. 
7 Ved. Mark,  sign,  token. 
8 Form,  mode,  manner. 
Comp. 
अंक a. marked with a name
 R. 12. 103. 
अनुशासनं,  
अभिधानं {1} declaring one's name. {2} a dictionary,  lexicon. 
अपराधः abusing (a respectable man) by name,  calling names. 
आख्यातिक a. relating to nouns and verbs. 
आवली a list of names (of a god). 
करणं,  
कर्मन् n. {1} the ceremony of naming a child after birth. {2} a nominal affix. 
ग्रहः,  
ग्रहणं addressing or mentioning by name,  utterance of the name,  calling to mind the name
 पुण्यानि नामग्रहणान्यपि महामुनीनां K. 43
 Ms. 8. 271
 R. 7. 41
 6. 67. 
ग्राहं ind. by naming,  by mentioning the name
 Bk. 5. 5. 
त्यागः abandonment of name
 स्वनामत्यागं करोमि Pt. 1 ‘I shall forego my name’. 
द्वादशी a kind of religious ceremony,  the worship of Durgā daily under one of her 12 names. 
धातुः a nominal verb,  denominative base (as पार्थायते,  वृषस्यति &c.). 
धारक,  
धारिन् a. bearing only the name,  in name only,  nominal
 Pt. 2. 84. 
धेयं {1} a name,  appellation
 वनज्योत्स्नेति कृतनामधेया Ś. 1
 किं नामधेया सा M. 4
 R. 1. 45,  10. 67,  11. 8
 Ms. 2. 30. {2} the ceremony of naming a child. 
नामिकः an epithet of Viṣṇu. 
निर्देशः indication by name. 
मात्र a. having only the name,  nominal,  in name
 Pt. 1. 77
 2. 86. (
त्रं) the mere name or mention (of a thing)
 नाममात्रप्रस्तावो भे विषादाय कल्पते Ś. 7
 Pt. 3. 81
 H. 1. 128
 नाममात्रावशेषिताः शत्रवः Rām. 
माला,  
संग्रहः a list of names,  glossary (of nouns). 
मुद्रा a seal-ring,  signet-ring
 उभे नाममुद्राक्षराण्यनुवाच्य परस्परमवलोकयतः Ś. 1. 
लिंगं gender of nouns. °अनुशासनं rules on the gender of nouns. 
वर्जित a. {1} nameless. {2} stupid,  foolish. 
वाचक a. expressing a name. (
कं) a proper name. 
शेष a. having only the name left,  remaining in name only,  dead,  deceased
 U. 2. 6. 

Monier Williams Cologne

English

 ना॑मन् n.
  (prob. neither fr.
  √ ज्ञा nor fr.
  √ म्ना [cf.   Uṇ.
  iv,  150]
 ifc.  f.
  either =
  m.
  or °म्नी) a characteristic mark or sign,  form,  nature,  kind,  manner,  RV.
  
 VS.
 
 AV.
  

 name,  appellation,  RV.
   &c.
   &c.
  

 personal name (as opp.  to गोत्रे,  family n°
 cf.
   नम-गोत्र above),  Kāś.
  on Pāṇ.
  viii,  2,  23 (often ifc.  =
  named,  called,  e.g. विष्णु-शर्म-नामा पण्डितः,  a sage named V°)

 merely the n° (as opp.  to reality
 cf.
   नाम-धारक,  -मात्र,  -शेष &c.
  ),  a noun (as opp.  to a verb),  Nir.
 
 Prāt.
 

 substance,  essence (in the Mīmāṃsā phil.
  opp.  to गुण,  accidental quality)

 a good or great name,  renown,  fame (only ifc. 
 cf.
   श्व-,  सुम॑न्तु-)

 water,  Naigh.
  i,  11

 नामन् [cf.   Zd. nāman
 Gk. ὄ-νομα
 Lat.
  nōmen
 Goth.
  namō
 Germ.
   namo &c.
  
 Eng.
  name.]

Monier Williams 1872

English

 नामन् नामन्,  अ,  n. (fr. rt. 1. ज्ञा,  the initial
ज् being lost
 said to be fr. rt. म्ना),  a mark by
which anything is known,  sign,  token (Ved.)
 form, 
manner,  mode,  character,  personal character,  nature, 
species (Ved.)
 name,  appellation,  (especially a per-
sonal name,  as opposed to गोत्र,  a family name)
merely the name (as opposed to the reality)
 (in
grammar) appellative,  common name for a class of
objects,  noun,  word (e. g. मेघ-नामन्,  [every]
noun or word denoting cloud)
 substance,  essence, 
(in the Mīmāṃsā phil. opposed to गुण,  accidental
quality)
 water (according to Naigh. 1. 11)
 नाम्ना
वच् or नाम ग्रह्,  to address by name,  mention or
call upon by name
 नाम कृ or नाम दा or
नाम धा or नाम्ना कृ or नाम्ना वि-धा,  to give
a name,  to name,  call (e. g. सावित्रीति नामास्याश्
चक्रुः,  they called her name Sāvitrī
 लक्ष्मणम्
इति नाम कृतवान्,  he named him Lakṣmaṇa
तां दुःख-लब्धिकां नाम्ना चकार,  he called
her Duḥkha-labdhikā). नामन् often occurs at
the end of an adj. comp.,  in which case the fem. is
generally नाम्नी (e. g. विष्णु-शर्म-नामा पण्-
डितः,  a sage named Viṣṇu-śarman
 नदी-नाम्नी
कन्या,  a girl with the name of a river)
 but the
fem. may be also नामा from नामन् and नामा
from a base नाम,  which is rarely substituted for
नामन् at the end of a comp. (नाम,  acc. sing.
used as an adverb =) namely,  by name (e. g. मा-
धवो नाम ब्राह्मणः,  a Brāhman,  Mādhava by
name)
 indeed,  certainly,  forsooth,  really,  of course, 
even,  probably,  possibly,  perhaps,  agreed,  granted, 
granting (e. g. अस्तु नाम स धनी मे किञ्चिद्
दधाति,  granting [which I doubt] that this rich man
will offer me something). नाम as an emphatic
particle may have some of the above senses,  but is
often untranslatable by any single equivalent English
word. It is frequently placed after interrogative
pronouns (e. g. किं नाम,  कथं नाम,  कदा
नाम,  को नाम),  when it may be translated by
‘then, ’ ‘indeed, ’ &c.
 अपि नाम at the beginning
of a sentence = perhaps,  probably,  would that! oh
that! of course
 मा नाम = may it not be that, 
perhaps,  but I hope not
 ननु नाम,  certainly, 
evidently
 after an imperative नाम = I care not, 
no matter,  if you like,  &c. According to native
lexicographers नाम implies certainty,  possibility, 
anger,  reproach,  consent,  promise,  recollection,  sur-
prise,  pretence,  &c.
 [cf. Zend nāman: Gr. ὄνο-μα(τ), 
ἀν-ώνυ-μο-ς,  νώνυμν-ο-ς,  ὀνομαίνω, 
ὀνο-μάζω: Lat. co-gnō-men,  i-gnō-min-ia,  nō-men, 
nōmin-ā-re,  nam,  quis-nam,  quem-nam = Sanskrit
कं नाम,  nem-pe = Sanskrit नाम अपि: Umbr.
nume,  nome,  dat. sing. nomn-e: Goth. namō, 
gen. sing. namin-s,  namn-yan,  ga-namn-yan, 
‘to name:’ Mod. Germ. nāmen,  nāme: Angl.
Sax. nāma,  nemn-an: Eng. name: Slav. i-man, 
‘name
’ imen-ova-ti,  ‘to name:’ Scot. ainm, 
‘name:’ Cambro-Brit. env,  ‘name.’]
—नाम-
करण,  अस्,  m. a nominal affix
 (अम्),  n. giving
a name,  naming a child after birth.
—नाम-कर्-
मन्,  अ,  n. the ceremony of naming a child after
birth.
—नाम-ग्रह,  अस्,  m. or नाम-ग्रहण, 
अम्,  n. or (Ved.) नाम-ग्राह,  अस्,  m. addressing or
mentioning by name.
—नाम-ग्राहम्,  ind.,  Ved.
by mentioning the name,  by naming.
—नाम-तस्, 
ind.,  see col. 3.
—नाम-देव,  अस्,  m.,  N. of a man.
—नाम-द्वादशी,  f. a religious ceremony,  wor-
shipping Durgā daily under one of her twelve appel-
lations (Gaurī,  Kālī,  Umā,  Bhadrā,  Durgā,  Kānti, 
Sarasvatī,  Maṅgalā,  Vaiṣṇavī,  Lakṣmī,  Śivā,  and
Nārāyaṇī).
—नाम-ध,  अस्,  or नाम-धा,  आस्,  m., 
Ved. one who gives a name,  a name-giver.
—नाम-
धातु,  उस्,  m. a verbal base derived from a noun,  a
nominal verb.
—नाम-धारक,  अस्,  आ,  अम्,  bearing
only the name,  being anything only by name (e. g.
पुरुषो नाम-धारकः,  one who is a man only
in name).
—नाम-धेय,  अम्,  n. a name,  a title, 
an appellation,  (sometimes at the end of a comp., 
e. g. किन्-न्°,  see under किम्
 पुन्-न्°,  see under
पुंस्)
 the ceremony of giving a name to a child.
—नामधेय-करण,  अम्,  n. giving a name, 
naming.
—नामधेय-तस्,  ind. by name.
—नाम-
नामिक,  अस्,  m. an epithet of Viṣṇu.
—नाम-नि-
धान,  अम्,  n. ‘a collection of nouns, ’ N. of a
glossary.
—नाम-नियत-प्रवेश,  अस्,  m.,  N. of a
Samādhi.
—नाम-निर्देश,  अस्,  m. pointing out by
name.
—नाम-पारायण,  अम्,  n. ‘a complete col-
lection of nouns, ’ N. of a glossary.
—नाम-मात्र, 
अम्,  n. the mere name,  a mere name
 (अस्,  आ,  अम्), 
having only the name
 (एण),  ind. by the mere
name,  merely,  nominally.
—नाममात्रावशेषित
(°र-अव्°),  अस्,  आ,  अम्,  having only the name left.
—नाम-माला,  f. a vocabulary,  nomenclature
 N. of
a Prākṛt glossary of synonyms.
—नाम-मुद्रा,  f.
a seal-ring,  signet-ring with a name (engraved on it).
—नाम-यज्ञ,  अस्,  m. a sacrifice only in name.
—नाम-लिङ्ग,  अम्,  n. ‘the gender of nouns, ’ N.
of a work treating thereof.
—नामलिङ्गानुशासन
(°ग-अन्°),  अम्,  n. the rules of gender or lessons on
the gender of nouns.
—नाम-वर्जित,  अस्,  आ,  अम्,  desti-
tute of name,  nameless,  stupid.
—नाम-वाचक,  अस्, 
इका,  अम्,  expressing a name
 (in grammar) a pro-
per name.
—नाम-विधि,  इस्,  m. ‘name-rule, ’ N. of
the twenty-third chapter of the Jñāna-khaṇḍa of the
Śiva-Purāṇa.
—नाम-विस्मृति,  इस्,  f. forgetting the
name (of any one).
—नाम-शेष,  अस्,  आ,  अम्,  hav-
ing only the name left,  deceased,  dead
 (अस्),  m.
name as the only thing left,  dying,  death
 [cf.
आलेख्य-शेष,  कीर्त्ति-शेष।]
—नाम-सङ्कीर्तन, 
अम्,  n. ‘name-glorification, ’ N. of the fourteenth
chapter of the Jñāna-khaṇḍa of the Śiva-Purāṇa.
—नाम-सङ्ग्रह,  अस्,  m. a collection of words
(exclusive of verbs).
—नाम-सारोद्धार (°र-उद्°), 
अस्,  m.,  N. of a commentary on Hema-candra's
Abhidhāna-cintā-maṇi.
—नामाख्यातिक (°म-
आख्°),  अस्,  आ,  अम्,  relating to nouns and verbs.
—नामाङ्क (°म-अङ्°),  अस्,  आ,  अम्,  marked with
a name.
—नामाङ्क-शोभित (°म-अङ्°),  अस्,  आ,  अम्, 
adorned with the mark of the name or with name
and cipher.
—नामादेशम् (°म-आद्°),  ind. by
announcing one's name.
—नामानुशासन (°म-
अन्°),  अम्,  n. ‘the rules about nouns, ’ N. of a lexi-
cographical work.
—नामापराध (°म-अप्°),  अस्, 
m. abusing (a respectable person) by name,  calling
names.
—नामार्थ-निर्णय (°म-अर्°),  अस्,  m.
‘inquiry into the bases of nouns, ’ N. of a chapter of
the Vaiyākaraṇa-bhūṣaṇa-sāra by Koṇḍa-bhaṭṭa.
—नामावलि (°म-आव्°),  इस्,  f. a list of names
(especially of a god).
—नामाष्टमी-विधान
(°म-अष्°),  अम्,  n.,  N. of the twenty-fourth chap-
ter of the Jñāna-khaṇḍa of the Śiva-Purāṇa.

Macdonell

English

 नामन् nā́-man,  n.
  (f.  —° a.
  -manī or less 🞄commonly -man) mark,  token
 form,  manner
 🞄name,  application
 mere name (opp. reality),  🞄trace
 personal name (opp. family name or 🞄gotra)
 nature
 kind,  race
 good name,  fame 🞄(only —° a.
 )
 noun (gr.): nāma kṛ,  Ā. take 🞄a name
 — grah,  mention the name
 — bhṛ,  🞄bear a name
 — kṛ,  — dā,  or — dhā,  give a name
 🞄nāmnā kṛ or vi-dhā,  name (2 ac.)
 nā́ma,  ad. 🞄by name (sts. nāmnā or nāmatas is redundantly 🞄added)
 indeed,  certainly,  of course
 🞄perhaps
 with inter. then,  pray
 with impv. 🞄ever so much,  no matter if
 api nāma,  with 🞄pot. at the beginning of a sentence,  perhaps
 🞄emphasizes
 a preceding word more strongly 🞄than api
 mā nāma,  ± pot. would that not,  🞄if only not
 nanu nāma,  surely.

Benfey

English

 नामन् नामन्,  i. e. ज्ञा + मन्, 
 I. n.
 
 1.
A name,  Man.  2,  128.
 2. Only the name
(opposed to the reality),  157.
 II. acc.
sing. नाम,  adv.
 1. By name,  Man.  3, 
127.
 2. Indeed,  of course,  8,  335.
 3. Per-
haps,  Rām.  2,  85,  18 Gorr.
 4. It is
often preceded,  a. by an interrogative
pronoun,  Then,  Rām.  2,  15,  20 Gorr.
 b. by अपि,  Perhaps,  2,  97,  6 Gorr. Of
course,  Śāk. 93,  5,  v. r.
 would that
 च्।
by मा,  Perhaps (I hope not),  Mṛcch.
54,  24
 d. by ननु Certainly,  Rām.  4,  24, 
37.
 5. With an imperative,  No matter, 
Mṛcch. 75,  6.
 -- Comp.
  when latter part
of a comp. adj.
  the fem.  ends -नाम्नी,  Man. 
3,  9
 or -नामन्,  Rām.  1,  6,  25
 or -नामा, 
2,  109,  47 Gorr.
अ-,  adj.
  not named, 
not declared,  Man,  12,  108.
उष्ट्र-, 
adj.
  called camel,  Pañc. 68,  15. गृ-
हीत- (vb. ग्रह्),  adj.
  called,  Nal. 12,  48.
दुस्-,  n.
  hæmorrhoids,  Saśr. 1,  177,  10.
पितृ-,  adj.
  called after his father's
name,  Cāṇ. 79 in Berl. Monatsb. मा-
तृ-,  adj.
  called after his mother's
name,  ib.
श्याल-,  adj.
  called after the
name of his brother-in-law,  ib.
सु-, 
adj.
 ,  f.
  म्नी,  well-named,  MBh. 1,  1053.
स्त्री-,  adj.
  having a female name,  Chr.
63,  67. -- Cf.  Lat. nomen,  co-gnomen, 
nam,  quis-nam (cf.  quem-nam = कं
नाम),  nem-pe (cf.  नाम अपि)
 ὄνομα
(for ὀ + γνομα),  ὀνομαίνω (for ὀνομαν + ϳω)
)
 Goth. namo
 A.S. nama,  nemnan. 

Hindi

नाम

Apte Hindi

Hindi

नामन्
नपुं*
   - म्नायते अभ्यस्यते नम्यते अभिधीयते अर्थोऽनेन वा म्ना +  मनिन् नि* साधुः
"नाम,  अभिधान,  वैयक्तिक नाम"

नामन्
नपुं*
   - म्नायते अभ्यस्यते नम्यते अभिधीयते अर्थोऽनेन वा म्ना +  मनिन् नि* साधुः
केवल नाम

नामन्
नपुं*
   - म्नायते अभ्यस्यते नम्यते अभिधीयते अर्थोऽनेन वा म्ना +  मनिन् नि* साधुः
"संज्ञा,  नाम"

नामन्
नपुं*
   - म्नायते अभ्यस्यते नम्यते अभिधीयते अर्थोऽनेन वा म्ना +  मनिन् नि* साधुः
"शब्द,  नाम,  समानार्थक शब्द             "

नामन्
नपुं*
   - म्नायते अभ्यस्यते नम्यते अभिधीयते अर्थोऽनेन वा म्ना +  मनिन् नि* साधुः
सामग्री

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नामन्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಸರು /ಅಭಿಧಾನ /ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೇಳುವ ಸಂಜ್ಞಾಶಬ್ದ
निष्पत्तिः - > णम (प्रह्वत्वे शब्दे) - "मनिन्" (उ० ४-१५१)
व्युत्पत्तिः - > नम्यते अभिधीयते अर्थोऽनेन
विस्तारः - > ಯಾವ ಒಂದು ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಕೂಡಲೆ ಯಾವನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಬೋಧವಾಗುವುದೋ ಆ ಶಬ್ದವು ನಾಮವಾಗುವುದು. "शब्देनोच्चरितेनेह येन द्रव्यं प्रतीयते । तदक्षरविधौ युक्तं नामेत्याहुर्मनीषिणः ॥" - निरुक्तिः
नामन्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಚಕಶಬ್ದ /ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಶಬ್ದ
नामन्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾತಿಪದಿಕರೂಪವಾದ ಒಂದು ಶಬ್ದ /ಅರ್ಥವತ್ತಾದ ಧಾತುಭಿನ್ನವಾದ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯಯವೂ ಸೇರದಿರುವ ಶಬ್ದರೂಪ

L R Vaidya

English

 nAman {% n. %} 1. Name,  appellation,  R.i.87,  M.ii.128,  199
 (नाम्ना,  नामतस् ‘by name, ’ चकार नाम्ना रघुमात्मसंभवम् R.iii.21,  v.36,  R.xv.32,  M.viii.255)
 2. a noun,  a substantive,  (सत्वप्रधानानि नामानि Nir.i.)
 3. a synonym,  e.g. इति पृथिवीनामानि
 4. the mere name,  trace,  संतप्तायसि संस्थितस्य पयसो नामापि न ज्ञायते Bhartr.ii.67.

Bopp

Latin

 नामन् n. (ut videtur,  a r. ज्ञा s. मन्,  abjectâ radicis litterâ
initiali,  sicut in lat. nosco e gnosco,  gr. νοέω e γνοέω v.
ज्ञा) nomen. SU. 3. 18. (Lat. nomen
 goth. NAMAN, 
nom. namô,  gen. namin-s,  attenuato a in i,  v. gr. comp.
140.
 gr. Ο-ΝΟΜΑΤ,  praefixo ο mutato n in tenuem
ejusdem organi,  sicut in universum gr. suff. ματ re-
spondet sanscrito मन्,  ita tamen,  ut primitivum ν saepe
in fine compositorum servatum sit,  e. c.
ἀπϱάγμων,  πολυπϱάγμων,  ἀτέϱμων
 slav. imja,  Them. imen e ni-
men,  gen. imen-e,  abjectâ finali in nom. et acc. sicut in
scr. नाम,  in goth. namô
 scot. ainm
 cambro-brit. env.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

गोत्र
क्ली
गोत्र,  नामन्,  अन्वय,  प्रवर
गोत्रं नामान्वयो गोत्रं गोत्रश्च धरणीधरः ।
गोत्रा वसुन्धरा ज्ञेया गोत्रं च प्रवरे स्मृतम् ॥ ५८ ॥
verse 1.1.1.58
page 0004

अभिख्या
स्त्री
अभिख्या,  कीर्ति,  कान्ति,  नामन्
अभिख्येति समाख्याता कीर्तौ कान्तौ च नामनि ।
verse 2.1.1.3
page 0008

संज्ञा
स्त्री
संज्ञा,  संविद्,  नामन्
इला भूमिर्मता गौश्च संज्ञा संविच्च नाम च ॥ ८ ॥
verse 3.1.1.8
page 0014

संज्ञा
स्त्री
संज्ञा,  नामन्,  चेतना
गुह्येऽकार्ये च कौपीनं संज्ञे स्तो नाम-चेतने ॥ २४ ॥
verse 3.1.1.24
page 0015

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 nāman,  nt.,  usually as in Skt. name,  noun
 but in contrast with pada,  q.v.,  sentence,  and vyañjana,  sound,  seems to mean (any) word: Mvy 〔1996〕 nāma-kāyaḥ (see kāya 2)
 defined AbhidhK. LaV-P. 〔ii.238〕 by saṃjñākaraṇa,  ce qui fait naître une idée
 the examples given are in fact nouns,  but other parts of speech,  if they are not included under this term,  are completely ignored here.

Lanman

English

 nā́man,  n.
	—1. distinguishing characteristic
 form
	—2. name,  13^8,  6021b,  78^9, 
61^9
 nāma grah,  (take i. e.) mention the
name,  64^13
 personal name (e. g. devadatta
),  as distinguished from the gotra
or ‘family name’ (e. g. kāśyapa,  ‘descendant
of Kaśyapa’),  103^19N.
 at end of
cpds,  having…as name,  named…,  so 11
times,  e. g. 19^11
	—3. nāma,  adv. [1111b], 
by name,  so 19 times,  e. g. 1^3,  6021a,  94^16
also nāmnā,  56^5
 w. interrogatives,  pray, 
54^16. [origin unknown: cf. ὄ-νομα,  Lat.
nōmen,  Eng. name.]

Abhyankara Grammar

English

नामन्  noun,  substantive
 one of the four categories of words given in the Nirukta and other ancient grammer works
 cf. चत्वारि पदजातानि नामाख्याते चोपसर्गनिपाताश्च,  Nir. I.1. The word is defined as सत्त्वप्रधानानि नामानि by standard grammarians
 cf. Nir. I. 1.
 cf. also सत्त्वाभिधायकं नाम,  R. Pr. XIII.8
 V. Pr. VIII. 49 and com. thereon. Panini divides words into two categories only,  viz. सुबन्त and तिङन्त and includes नामन् , उपसर्ग and निपात under सुबन्त. The Srngarapraksa defines नामन् as follows-अनपेक्षितशब्दव्युत्पत्तीनि सत्त्व- भूतार्थाभिधायीनि नामानि। तानि द्विविधानि। आविष्टलिङ्गानि अनाविष्टलिङ्गानि च । The word नामन् at the end of a sasthi- tatpurusa compound signifies a name or Samjna e. g. सर्वनामन्,  दिङ्- नामन् ,  छन्दोनामन्
 cf. also. Bhasa-    vrtti on संज्ञायां कन्थोशीनरेषु P. II.4. 20 and संज्ञायां भृत्o P. III. 2.46 where the author of the work explains the word संज्ञायां as नाम्नि. The word is used in the sense of 'a collection of words' in the Nirukta,  cf. अन्त- रिक्षनामानि,  अपत्यनामानि,  ईश्वरनामानि,  उदकनामानि,  etc.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 नामन् 2. bisweilen tonlos,  Kāś. zu P. 8,  1,  27. — नाम quasi,  bloß dem Scheine nach,  Jātakam. 23
 dennoch,  nichts destoweniger,  30.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्रोधः,  कोपः,  अमर्षः,  रोषः,  चेतोविकारः,  क्रुध्,  प्रतिघः,  रोषः,  रुट्,  मन्युः,  उत्सवः,  आस्तु,  नामन्
noun
 
प्रतिकूले सति तैक्ष्ण्यस्य प्रबोधः।
 "मम क्रोधः शाम्यति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तोऽथाह्वयोऽभिधा ।
गोत्रसंज्ञानामधेयाख्याह्वाभिख्याश्च नाम च ॥ २६० ॥
-wordlist-
 
वार्ता (स्त्री),  प्रवृत्ति (स्त्री),  वृत्तान्त (पुं),  उदन्त (पुं),  आह्वय (पुं),  अभिधा (स्त्री),  गोत्र (क्ली),  संज्ञा (स्त्री),  नामधेय (क्ली),  आख्या (स्त्री),  आह्वा (स्त्री),  अभिख्या (स्त्री),  नामन् (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आख्या
आख्या,  संज्ञा,  अभिधा,  आह्वान,  नामधेय,  नामन्
आख्या संज्ञाभिधाह्वानं नामधेयं च नाम च ।
verse 1.1.1.152
page 0018

गोत्र
गोत्र,  नामन्,  अन्वय
अनूकमन्वये शीले गोत्रं नाम्नि तथान्वये ।
verse 5.1.1.829
page 0095

नाममाला

Sanskrit

गोत्र,  संज्ञा,  अङ्क,  नामन्
क्वापि नागरिको ज्ञेयः गोत्रसंज्ञाङ्कनाम तत् ॥ १६५ ॥
verse 0.1.1.165
page 0080

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: नाम
Root: नामन्
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Name
Shloka(s):
2|4|31|2 ► अभिधानं नामधेयं नामाख्याऽऽह्वाऽभिधाऽऽह्वयः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|31|2 ⇢ अभिधानम् (अभिधान) (नपुं) ⇒ Name ⇒ नामधेयम्
➠ 2|4|31|2 ⇢ नामधेयम् (नामधेय) (नपुं) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ नाम (नामन्) (नपुं) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ आख्या (आख्या) (स्त्री) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ आह्वा (आह्वा) (स्त्री) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ अभिधा (अभिधा) (स्त्री) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ आह्वय (आह्वय) (पुं) ⇒ Name ⇒ 
Related word(s):
    

Vedic Reference

English

 Nāman,  ‘name, ’ is a common word from the Rigveda
onwards. The Gṛhya Sūtras^1 give elaborate rules for the
formation of the names of children,  but more important is
the distinction between the secret (guhya) and the ordinary
name,  though the rules as to the secret name are not at all
consistent. The secret name is already recognized in the
Rigveda, ^2 and is referred to in the Brāhmaṇas, ^3 one secret
name,  that of Arjuna for Indra,  being given in the Śatapatha
Brāhmaṇa.^4 It is to be noted that the rule as to giving the
designation of a Nakṣatra (lunar asterism) as the secret name
or otherwise is not illustrated by a single recorded name of a
teacher in the Brāhmaṇas.^5
The Śatapatha Brāhmaṇa^6 several times mentions the
adoption of a second name with a view to securing success, 
and also refers to the adoption of another name for purposes
of distinction.^7
In actual practice two names are usually found in the
Brāhmaṇas,  the second being a patronymic or a metronymic, 
as in Kakṣīvant Auśija^8 (if the story of the slave woman Uśij
as his mother is correct),  or Bṛhaduktha Vāmneya, ^9 ‘son of
Vāmnī, ’ though the relationship may,  of course,  be not direct
parentage,  but more remote descent.^10 Three names are less
common — for example,  Kūśāmba Svāyava Lātavya, ^11 ‘son of
Svāyu,  of the Lātavya (son of Latu) family, ’ or Devataras
Śyāvasāyana Kāśyapa, ^12 where the patronymic and the Gotra
name are both found. In other cases the names probably
have a local reference — e.g.,  Kauśāmbeya and Gāṅgya. Fre-
quently the patronymic only is given,  as Bhārgava,  Maudgalya, 
etc.,  or two patronymics are used. The simple name is often
used for the patronymic — e.g.,  Trasadasyu.^13 In a few cases
the name of the wife is formed from the husband's name, ^14 as
Uśīnarāṇī,  Purukutsānī,  Mudgalānī.
1) Weber,  Naxatra,  2,  316 et seq.
Hillebrandt,  Rituallitteratur,  46,  47
Jolly,  Recht und Sitte,  152.
2) Cf. x. 55,  2
 71,  1,  as explained in
Aitareya Āraṇyaka,  i. 3,  3.
3) Śatapatha Brāhmaṇa,  vi. 1,  3,  9
(the name is given to a child at birth)
Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad,  vi. 4,  25.
4) ii. 1,  2,  11
 v. 4,  3,  7
 Weber,  2, 
317,  n. 3.
5) Weber,  2,  318,  319. See Aṣāḍha, 
Rauhiṇa,  Rauhiṇāyana.
6) iii. 6,  2,  24
 v. 3,  3,  14
 ix. 4,  3,  3, 
which directs that the name should be
derived from a feast performed by the
person in question. See also Kāṭhaka
Saṃhitā,  xxvi. 4
 Taittirīya Brāhmaṇa, 
ii. 7,  17.
7) Śatapatha Brāhmaṇa,  ii. 4,  4,  4.
Cf. vi. 1,  3,  9.
8) Pañcaviṃśa Brāhmaṇa,  xiv. 11,  17.
9) Ibid.,  xiv. 9,  38.
10) Pargiter,  Journal of the Royal Asiatic
Society,  1910,  14
 Hopkins,  Transactions
of the Connecticut Academy of Arts and
Sciences,  15,  55,  n. 2.
11) Pañcaviṃśa Brāhmaṇa,  viii. 6,  8.
12) Jaiminīya Upaniṣad Brāhmaṇa, 
iii. 40,  2.
13) Śatapatha Brāhmaṇa,  vi. 1,  2,  13
Hopkins,  Religions of India,  201,  n. 2.
14) Cf. Macdonell,  Vedic Grammar, 
p. 135.
Cf. Weber,  op. cit.,  2,  316-320
Hopkins,  loc. cit.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  नाम
Root:  नामन्
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ noun
⇒ form
⇒ kind
⇒ fame
⇒ name
⇒ water
⇒ renown
⇒ manner
⇒ nature
⇒ essence
⇒ substance
⇒ appellation
⇒ personal name
⇒ merely the name
⇒ good or great name
⇒ characteristic mark or sign
Shloka(s): 
1|6|7|2 ► वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तः स्यादथाह्वयः॥ (शब्दादिवर्गः)
1|6|8|1 ► आख्याह्वे अभिधानं च नामधेयं च नाम च। (शब्दादिवर्गः)
3|3|33|2 ► संज्ञा स्याच्चेतना नाम हस्ताद्यैश्चार्थसूचना॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|156|2 ► वृषाकपायी श्रीगौर्योरभिख्या नामशोभयोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|181|1 ► मुखाग्रे क्रोडहलयोः पोत्रं गोत्रं तु नाम्नि च। (नानार्थवर्गः)
3|3|257|1 ► नामप्राकाश्ययोः प्रादुर्मिथोऽन्योन्यं रहस्यपि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|6|7|2 ⇢ आह्वय (आह्वय) (पुं) ⇒ name, appellation, lawsuit arising from a dispute about games with animals
➠ 1|6|8|1 ⇢ आख्या (आख्या) (स्त्री)
➠ 1|6|8|1 ⇢ आह्वा (आह्वा) (स्त्री)
➠ 1|6|8|1 ⇢ अभिधानम् (अभिधान) (नपुं) ⇒ word, name, title, speech, remark, naming, telling, lexicon, speaking, dictionary, expression, vocabulary, manifesting, appellation, putting together, denomination [Com.], bringing in close connection
➠ 1|6|8|1 ⇢ नामधेयम् (नामधेय) (नपुं) ⇒ name, title, designation, appellation, ceremony of giving a name to a child
➠ 1|6|8|1 ⇢ नाम (नामन्) (नपुं) ⇒ noun, form, kind, fame, name, water, renown, manner, nature, essence, substance, appellation, personal name, merely the name, good or great name, characteristic mark or sign
➠ 3|3|33|2 ⇢ सञ्ज्ञा (संज्ञा) (स्त्री)
➠ 3|3|156|2 ⇢ अभिख्या (अभिख्या) (स्त्री) ⇒ view, fame, name, glory, beauty, telling, splendour, appellation, gracious look
➠ 3|3|181|1 ⇢ गोत्रः (गोत्र) (पुं)
➠ 3|3|257|1 ⇢ प्रादुः (प्रादुस्) (अव्य)
Related word(s): 
उपाधि ➡ नाम
    

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नामन् न०
  म्रायते अभ्यस्यते नभ्यतेऽभिधीयतेऽर्थोऽनेन वाम्ना--नम--वा । “नामन्सीमनित्यादिना” नि० । १ वा-चकशब्दे २ संज्ञाशब्दे च । बमति आख्यातार्थंप्रति स्वार्थविशेषणत्वेन नम--नि० । क्रियां प्रति विशेषण-तापन्नार्थके प्रातिपदिकरूपे ३ शब्दभेदे “चत्वारि पदजा-तानि नामाख्याते चोपसर्गनिपाताश्च तानीमानि भवन्तितत्रैतन्नामाख्यातयोर्लक्षणं प्रदिशन्ति भावप्रधानमा-ख्यातं सत्वप्रधानानि नामानि” निरु० १ । १एतल्लक्षणभेदादिकं शब्दश० प्र० उक्तं यथा “निरुक्ताप्रकृतिर्द्वेधा नामधातुप्रभेदतः । यत् प्रातिपदिकं प्रोक्तंनन्नाम्लो नातिरुच्यते” “रूढञ्च लक्षकञ्चैव योगरूढञ्चयौगिकम् । तच्चतुर्द्धा परैरूढयौगिकं मन्यतेऽधिकम् ।रूढं सङ्केतवन्नाम सैव संज्ञेति कीर्त्त्यते । नैमित्तिकीपारिभाषिक्यौपाधिक्यपि तद्भिदा । जातिद्रव्यगुणस्प-न्दैर्धर्भैः सङ्केतवत्तया । जातिशब्दादिभेदेन चातुर्विध्यंपरे जगुः । जात्यवच्छिन्नसङ्केतवती नैमित्तिकी मता ।जातिमात्रे हि सङ्केताद्व्यक्तेर्भानं सुदुष्करम् । उभया-वृत्तिधर्मेण संज्ञा स्यात् पारिभाषिकी । औपाधिकीत्वनुगतोपाधिना या प्रवर्त्तते । यद्वाऽऽधुनिकसङ्केतशा-लित्वात् पारिभाषिकम् । जात्या नैमित्तिक शक्तमौ-पाधिकमुपाधिना” । प्रकारान्तरेण तञ्च पञ्चविधं यथा“उणाद्यन्तं कृदन्तञ्च तद्धितान्त समासजम् । शन्दा-मुकरणञ्चैव नाम् पञ्चविधं स्मृतम्” । “सर्वाण्ये-तानि नामानि परस्थ ब्रह्मणोऽनथ! । सर्वान्कामानवाप्नोति समाराध्य जगद्गुरुम् । तन्मयत्वेनगोविन्दमित्येतद्दाल्भ्य! नात्यथा । तन्मयो वाञ्छि-तान् कामान् यदवाप्नोति मानवः” विष्णुधर्मवचनम् ।कलौ परमेश्वरनामकीर्चनादेव श्रेयःप्राप्तिः “हरेर्नामहरेर्नाम हरेर्नामैव केवलम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येवनास्त्येव गतिरम्यथा” अधिकं कलिशब्दे १७९७ पृ०उक्तम् । हरेरित्युपलक्षणं देवीभागवते ६ स्कन्धे ११ अ०देव्यानाम्नः कीर्त्तनस्यापि कलौ श्रेयस्करत्वाभिधानात्यथा “न सन्त्यधानि तावन्ति यावती शक्तिरस्ति हि ।नाम्नि देव्याः पापदाहे तस्माद्भीतिः कुतो नृप! । अव-शेनापि यन्नाम लीलयोच्चारितं यदि । किं किं ददातितज्ज्ञातुं समर्था न हरादयः । प्रायश्चित्तन्तु पापानांश्रीदेवीनामसंस्मृतिः । तस्मात् कलिभयाद्राजन् पुण्य-क्षेत्रे वसन्नरः । निरन्तरं पराम्बाया नामसंस्मरर्णचरेत्” । “उपस्थितेयं कल्याणी नाम्नि कीर्त्तित एवयत्” रघुः । ४ उदके निघण्टुः । चैत्रमैत्रादिसंज्ञायाःसर्वत्र शतपदचक्रानुसारेण कृतायाः जन्मनामता प्रसि-द्धनाम तु ततोऽन्यदेव तत्र मन्त्रग्रहणादौ नाम्नो यथाग्रहणं तन्निरूपितं तन्त्रसारे यथातामग्रहणप्रकारमाह पिङ्गलामते “प्रसिद्धं यद्भवेन्नामकिं वास्य जन्म नामयत् । यतीनां पुष्पपातेन गुरुणा यत्कृतं भवेत् । लोकप्रसिद्धमथ वा मात्रा पित्रा च यत् कृ-तम्” यामले । “सुप्तो जागर्त्ति येनासौ दूरस्थश्च प्रभाषते ।वदत्यन्यमनस्कोऽपि तन्नाम ग्राह्यमत्र तु” । सनत्कुमारी-ये “पितृमातृकृतं नाम त्यक्त्वा शर्मादिदेवकान् । श्रीवर्णञ्चततो विद्वान् चक्रेषु योजयेत् क्रमात्” ।

Capeller

German

 ना॑मन् n.
  (adj. —° f.
  नाम्नी,  seltener = m.
 )
Name,  Merkmal,  Form,  Gestalt,  Art, 
Wesen,  Personnenname (opp. Geschlechtsname)
Nomen (g.). नाम्ना u. नाम
(auch beides zus.) mit Namen,  namens.
नाम ग्रह् den N. nennen, 
°भर् — tragen, 
°कर् धा o. दा einen N. geben,  नाम्ना
कर् o. विधा jemd. benennen (2 Acc.).
ना॑म auch adv. nämlich,  freilich,  wirk=
=lich,  etwa,  nach Interr. doch,  wohl.
अपि नाम hervorhebend
 mit Opt. ob
wohl,  vielleicht.

Grassman

German

 nā́man,  n. [von jñā,  Cu. 〔446〕],  „Name“. Die Abstammung lässt keinen Zweifel darüber,  dass der „Name“ ursprünglich als Erkennungszeichen aufgefasst sei. Einige der vedischen Gebrauchsweisen könnte man unmittelbar an den Grundbegriff des Erkennungszeichens knüpfen. Allein auch abgesehen von den verwandten Sprachen zeigt uns schon der gesammte vedische Sprachgebrauch,  dass der ganzen Begriffsentwickelung dieses Wortes der Begriff des Namens im eigentlichen Sinne als Ausgangspunkt zu Grunde liegt. Da der Name den dadurch bezeichneten Gegenstand der Phantasie besonders des Dichters vergegenwärtigt,  so erscheint nā́man auch,  um das Wesen des einzelnen Dinges oder das ganze Geschlecht,  dem dieser Name zugehört,  darzustellen
 z. B. {224, 8} wir preisen den hehren (tveṣám) Namen des Rudra,  d. h. sein Wesen,  ihn selbst
 {849, 2} áva kṣṇaumi daasásya nā́ma cid ich wische ab (tílge aus) des Dasa Namen auch,  d. h. das dämonische Geschlecht bis auf den Namen. Da ferner derselbe Gegenstand z. B. Agni je nach seinen verschiedenen Erscheinungsformen mit verschiedenen Namen benannt wird,  so erscheint nā́ma auch in der Bedeutung „Erscheinungsform,  Art,  wie sich etwas zeigt oder erweist“
 z. B. {254, 31} bhūrīṇi táva (agnés) amṛ́tasya nā́ma. Also 1〉 Name,  Benennung
 die Verbindungen mit grabh,  dhā,  bṛ,  man,  hū,  u. s. w. siehe unter diesen
 2〉 Name d. h. Wesen,  Eigenthümlichkeit
 insbesondere 3〉 nā́ma apīcíam oder gúhiam oder beides,  das verborgene Wesen (einer Person oder eines Dinges)
 4〉 Namen d. h. Erscheinungsform,  besondere Art,  wie sich etwas [Gen.] zeigt oder erweist
 insbesondere 5〉 in diesem Sinne mit Zahlwörtern verbunden
 6〉 mit dem Adjektiv oder Genitiv eines Wortes,  welches ein ganzes Geschlecht,  oder eine ganze Schar bezeichnet,  Name d. h. Geschlecht,  Schar
 7〉 Acc. als Adv. mit Namen,  wobei der Name selbst vorangeht z. B. {53, 7} námucim nā́ma māyínam
 8〉 Acc. als Adv. nämlich,  denn
 9〉 Acc. als Adv. in der That,  wirklich,  hinter das hervorzuhebende Wort gestellt. Vgl. áhināman u. s. w.
-a [s.] 1〉 {6, 4} (yajñíyam)
 {24, 1}. _{24, 2} (cā́ru devásya)
 {48, 4} (nṛṇā́m)
 {103, 4} (kīrténiam)
 {123, 9} (áhnas)
 {156, 3}
 {185, 1} (yád ha 〰)
 {239, 6}
 {290, 4} (ādityā́nām)
 {354, 2} (ghṛtásya)
 {335, 4} (marútām)
 {384, 5}
 {489, 21} (yajñíyam)
 {411, 5} (amṛ́tam)
 {485, 8} (mahás)
 {507, 5} (mā́rutam)
 {538, 5} (te)
 {616, 3} (sthávirasya)
 {619, 6} (samānám)
 {804, 2}
 {811, 4} (devā́nām)
 {821, 14} (índrasya)
 {865, 1} (pitúr)
 vā́dhriaśvasya {895, 5}
 {910, 5} (te)
 {971, 4} (asyās). — 2〉 yásya ‥ 〰 indríyam {57, 3}
 sárvāsām [Page725] {191, 13} rudrásya {224, 8} (s. o.)
 ásurasya {272, 4}
 tritásya {798, 20}
 amṛ́tasya {838, 6}
 havíṣas {1007, 1}
 te {398, 2}. _{398, 8}
 {616, 5}
 táva {548, 17}
 aśvínos {288, 16}
 devā́nām {890, 1}
 yéṣām (marútām) {640, 13}
 vas kavayas {288, 17}
 dhenú {507, 1}
 asya (agnés) {226, 11}
 (kanī́nām) {357, 2}
 pitarós {787, 2}
 ghṛtásya {354, 1}
 gónām {357, 3}
 {799, 3}
 cā́ru {808, 16}
 mahát {881, 1}. _{881, 2}
 svarī́ṇām {894, 7} (gúhā yád)
 vidmā́ te 〰 paramám gúhā yád {871, 2}. — 3〉 tváṣṭur {84, 15}. — 5〉 tṛtī́yam {155, 3}
 prathamám {297, 16}
 turī́yam {689, 9}. — 6〉 daasásya {387, 4}
 {849, 2} (s. o.)
 mā́rutam {573, 1}
 ā́riam {875, 3}. — 7〉 {53, 7} (s. o.) índram {666, 14}
 bhárgas,  agnís {887, 14}
 párśus {912, 23}
 íṣkṛtis {923, 9}. — 8〉 {108, 3}
 {211, 6}
 {516, 8}
 {941, 2}. — 9〉 {68, 4}
 {218, 15}
 {228, 2}
 {260, 7}
 {391, 4}
 {854, 12}
 {875, 2}.
-nā [I.] 1〉 ámartiena {459, 7}.
-nā,  zu sprechen -anā [I.] 6〉 ādityéna {903, 8}.
-a [pl.] 1〉 mithunā́ni {288, 7}
 priyā́ {572, 10}. — 2〉 bhadrā́ {123, 12}
 amṛ́tāni {949, 4}
 priyā́ṇi {949, 7}
 etā́ni {899, 8}. — 3〉 devā́nām {807, 2}. — 5〉 saptá {164, 3}
 {254, 3} (s. o.)
 bhū́ri {357, 10}
 {631, 5}
 tṛís saptá {603, 4}
 catvā́ri {880, 4}.
-ā [pl.] 2〉 {123, 4}.
-āni 2〉 {572, 14}
 {995, 2}. — {271, 3}
 {398, 4}
 {900, 6}
 {787, 1} (wol die verschiedenen Süssigkeiten,  mit denen sich der Soma mischt)
 〰 cid dadhire yajñíyāni {72, 3}
 {87, 5}
 {442, 4}
 {889, 2}. — 3〉 {359, 10} (devā́nām gúhyā)
 {661, 5} (usrā́ṇām)
 {831, 2} (gúhā 〰 dadhire párāṇi). — 4〉 anyā́ {161, 5}.
-abhis 1〉 etébhis {406, 10}. — 2〉 {272, 7}. — 4〉 {397, 10}
 anyaís {161, 5}
 svaís {181, 4}
 víśvebhis {573, 6}. — 5〉 catúrbhis {155, 6}.

Burnouf

French

 नामन् नामन् n.
  (pour ज्ञामन्) nom,  appellation
		 le
nom,  tg.: सत्त्वाभिधायकं नामन् le nom désigne l'objet.
		 Lat. nomen
 gr.
ὄνομα
 goth. naman. 
नामयज्ञ m.
  sacrifice nominal ou hypocrite.
नामरूप n.
  Bd. le nom et la forme [des objets sensibles]
 la
forme en raison de laquelle ils reçoivent un nom
 la forme idéale
la forme et le nom virtuellement unis dans l'embryon avant la
conception. 
नामशेष a. qui n'a plus de nom,  mort,  détruit. -- S. m.
 
perte du nom,  destruction,  mort.

Stchoupak

French

 नामन्-
 (ifc. {%°nāma- °nāmaka- 
 %} f.
  °नाम्नी-) nt. nom, 
prénom,  appellation 
 (gramm. ) nom,  substantif 
 नाम encl. de nom, 
nommé 
 नाम्ना नामतस् id. 
 नाम ou नामतः ou नाम्ना
कृ- donner un nom,  appeler qq'un par son nom (2 acc.) 
 नाम ग्रह्- नाम
धा- ou वि-धा- id. 
 नाम भृ- s'appeler 
 नामतः प्रश्-
s'enquérir du nom de qq'un (acc.).
नाम-करण- °कर्मन्- nt. fait de donner un nom (au nouveau-né), 
cérémonie y afférente. 
 °करणं कृ- accomplir cette cérémonie
°ग्रह- m.
  -ण- nt. fait de mentionner le nom,  d'appeler par le nom. 
°जाति-ग्रह- m.
  -ण- nt. désignation par le nom et par la caste.
°त्याग- m.
  fait de renoncer à son nom. 
°धारक- a. qui n'est qq'un (nom. ) que de nom 
 °धारिन्- ayant le
nom de (ifc.),  nommé.
°धेय- nt. nom,  appellation,  titre 
 = {%°karaṇa- 
 %} -तस् d'après le
nom 
 °धेय-करण- nt. = °करण-।
°नामिक- m.
  n.
  de Viṣṇu.
°नौ- f.
  navire qui ne l'est que de nom. 
°पद- nt. nom. 
°मात्र- a. qui n'a que le nom de (nom. ) 
 nt. rien que le nom 
°मात्रावशेषित- v. °शेष-।
°मुद्रा- f.
  bague à cachet sur lequel un nom est gravé.
°यज्ञ- m.
  sacrifice qui n'est que de nom. 
°रूप- nt. du. nom et forme 
 individualité.
°लिङ्ग- nt. (gramm. ) genre.
°शेष- a. qui n'est plus qu'un nom. 
नामाक्षर- nt. pl.
  syllabes qui forment un nom 
 orthographe d'un nom. 
नामाङ्क- a. marqué du nom de (iic.) 
 -इत- id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.