नाम (nAma)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नाम ind. A particle implying.
	 1. Certainty.
	 2. Possibility.
	 3. Anger.
4. Reproach.
	 5. Consent,  promise.
	 6. Recollection. 
	 7. Surprise.
	 8.
Pretence,  &c. as हिमालयो नाम नगाधिपः Himālaya,  evidently the
king of mountains,  इह नाम सीता भविष्यति SITĀ will perhaps be
here,  &c.
 E.
  णम् to call or address,  affix ड. deriv.
  irr
 . नाम्यते नामि-ड ।

Capeller Eng

English

 नाम (adj.  —° & adv.
 ) v. ना॑मन्.

Yates

English

 नाम
adv. By name
 certainly.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नाम 	-	 nAma 	-	 indecl.
  	-	 namely
नाम 	-	 nAma 	-	 n.
  	-	 noun
भवतु नाम 	-	 bhavatunAma 	-	 expr. 	-	 Leaveitatthat.
मधुरं नाम 	-	 madhuraMnAma 	-	 phrase 	-	 sweetname
अस्याः नाम किम् ? 	-	 asyAHnAmakim? 	-	 sent.
  	-	 Whatisitsname?  [ object is feminine ]
एकैकशः वदतु नाम 	-	 ekaikazaHvadatunAma 	-	 sent.
  	-	 Speakoneatatime, please.
अपि एषः नाम फलम् इच्छति? 	-	 apieSaHnAmaphalamicchati? 	-	 sent.
  	-	 Perhapsthismanwantsareward?
विना शब्दं भोजनं कुर्वन्तु नाम 	-	 vinAzabdaMbhojanaMkurvantunAma 	-	 sent.
  	-	 Eatwithoutmakingtoomuchnoise.
{ कन्या नाम भू } 	-	  { kanyA nAma bhU } 	-	 verb 	-	  profess to be one's daughter
नाम 	-	 nAma 	-	 adverb 	-	  by name
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  of course
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  what then? pray
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  I dare say
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  only in appearance
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  by name i.e. named
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  what?
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  indeed
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  pray
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  called
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  would that it were so
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  kadA nevertheless
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  quasi
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  certainly
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  nevertheless
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  really
नाम 	-	 nAma 	-	 ind.
  	-	  however
अपि नाम 	-	  api nAma 	-	 indecl.
  	-	  maybe
अपि नाम 	-	  api nAma 	-	 indecl.
  	-	  perhaps
तव नाम किम्? 	-	  tava nAma kim? 	-	 sent.
  	-	  What is your name?
मम नाम मोहिनी 	-	  mama nAma mohinI 	-	 sent.
  	-	  My name is Mohini.
भवतः नाम किम् ? 	-	  bhavataH nAma kim ? 	-	 m 	-	  What is your name?
भवत्याः नाम किम् ? 	-	  bhavatyAH nAma kim ? 	-	 f 	-	  What is your name?
मा नाम अकास्यं कुर्यात् 	-	  mA nAma akAsyaM kuryAt 	-	 sent.
  	-	  I hope he will not do something wrong

नाम 	-	 nAma 	-	 indecl.
  	-	 namely
तद् यथा 	-	  tad yathA 	-	 adverb 	-	 namely
अह 	-	  aha 	-	 ind.
  	-	 namely
किल 	-	  kila 	-	 ind.
  	-	 namely
त्यद् 	-	  tyad 	-	 ind.
  	-	 namely
नामतस् 	-	  nAmatas 	-	 ind.
  	-	 namely
यथा 	-	  yathA 	-	 ind.
  	-	 namely

नाम 	-	  nAma 	-	 ind.
  	-	 kadA nevertheless

नाम 	-	  nAma 	-	 ind.
  	-	 quasi

Wilson

English

 नाम ind. A particle implying.
1 Certainty.
2 Possibility.
3 Anger.
4 Reproach.
5 Consent,  promise.
6 Recollection. 
7 Surprise.
8 Pretence,  &c. as हिमालयो नाम नगाधिपः Himālaya,  evidently the
king of mountains,  इह नाम सीता भविष्यति SĪTĀ will perhaps be here,  &c.
E.
  णम to call or address,  affix ड,  deriv.
  irr
 .

Apte

English

नाम [nāma],  ind.
  A particle used in the following senses:

Named,  called,  by name
 हिमालयो नाम नगाधिराजः Ku.*
  1.1
 तन्नन्दिनीं सुवृत्तां नाम Dk.*
  7.

Indeed,  certainly,  truly,  forsooth,  verily,  to be sure
 मया नाम जितम् V.*
  2. 17.
 विनीतवेषेण प्रवेष्टव्यानि तपोवनानि नाम Ś.*
  1
 आश्वासितस्य मम नाम V.*
  5.16 'when I was just consoled'
 तन्नाम निष्ठुराः पुरुषाः Mk.*
  5.32 'that means men are cruel'.

Probably,  perhaps
 oft
 . with मा' अये पदशब्द इव मा नाम रक्षिणः Mk.*
  3 'herhaps (but I hope not) that of guards'
 मा नाम अकार्यं कुर्यात् Mk.*
  4.

possibility
 तवैव नामास्त्रगतिः Ku.*
  3.19
 त्वया नाम मुनिर्विमान्यः Ś.*
  5.2 'is it possible &c.
 ' (implying censure)
 frequently used with अपि in the sense of 'I wish',  'would that',  'is it likely that &c.
 '
 see under अपि

A feigned or pretended action,  pretence (अलीक)
 कार्न्तान्तिको नाम भूत्वा Dk.*
  13
 so भीतो नामावप्लुत्य 14 'as if afraid',  परिश्रमं नाम विनीय च क्षणम् Ku.*
  5.32.

(With imperatives) Granted,  though,  it may be,  well,  it may be
 तद् भवतु नाम शोकावेगाय K.*
  328
 अतनुषु विभवेषु ज्ञातयः सन्तु नाम &Sacute.5.8
 Bh.*
  1.16
 एवं नामास्तु 'be it so,  if you like'
 करोतु नाम नीतिज्ञो व्यवसायमितस्ततः H.*
  2.14 'though he may exert himself'
 Māl.
 1.7.

Anger or censure
 ममापि नाम दशाननस्य परैः परिभवः G. M.
 (the sentence may imply 'censure' also किं नाम विस्फुरन्ति शस्त्राणि U.*
  4
 ममापि नाम सत्त्वैरभिभूयन्ते गृहाः Ś.*
  6.

Wonder
 आश्चर्यमन्धो नाम पुत्रं द्रक्ष्यति Sk.

Recollection.  नाम is oft
 en used with the interrogative pronoun and its derivatives कथम्,  कदा &c.
  in the sense of 'possibly',  'indeed',  'I should like to know'
 अयि कथं नामैतत् U.*
  6
 R.*
  16.82
 Bh.*
  2.44
 H.*
  1.14
 को नाम राज्ञां प्रियः Pt.*
  1.146
 को नाम पाकाभिमुखस्य जन्तुर्द्वाराणि दैवस्य पिधातुमीष्टे U.*
  7.4.

Apte 1890

English

 नाम ind. A particle used in the following senses: 1 Named,  called,  by name
 हिमालयो नाम नगाधिराजः Ku. 1. 1
 तन्नंदिनीं सुवृत्तां नाम Dk. 7. 
2 Indeed,  certainly,  truly,  forsooth,  verily,  to be sure
 मया नाम जितं V. 2. 17
 विनीतवेषेण प्रवेष्टव्यानि तपोवनानि नान Ś. 1
 आश्वासितस्य मम नाम V. 5. 16 ‘when I was just consoled’
 तन्नाम निष्ठुराः पुरुषाः Mk. 5. 32 ‘that means men are cruel’. 
3 Probably,  perhaps
 oft. with मा
 अये पदशब्द इव मा नाम रक्षिणः Mk. 3. ‘perhaps (but I hope not) that of guards’
 मा नाम अकार्यं कुर्यात् Mk. 4. 
4 possibility
 तवैव नामास्त्रगतिः Ku. 3. 19
 त्वया नाम मुनिर्विमान्यः Ś. 5. 20 ‘is it possible &c’. (implying censure)
 frequently used with अपि in the sense of ‘I wish’,  ‘would that’,  ‘is it likely that &c.’
 see under अपि. 
5 A feigned or pretended action,  pretence (अलीक)
 कार्तांतिको नाम भूत्वा Dk. 130
 so भीतो नामावप्लुत्य 104 ‘as if afraid
’ परिश्रमं नाम विनीय च क्षण Ku. 5. 32. 
6 (With imperatives) Granted,  though,  it may be,  well,  it may be
 तद्भवतु नाम शोकावेगाय K. 328
 अतनुषु विभवेषु ज्ञातयः संतु नाम Ś. 5. 8
 Bh. 1. 16
 एवं नामास्तु ‘be it so,  if you like, ’
 करोतु नाम नीतिज्ञो व्यवसायमितस्ततः H. 2. 14 ‘though he may exert himself’
 so Māl. 10. 7. 
7 Anger or censure
 ममापि नाम दशाननस्य परैः परिभवः G. M.
 (the sentence may imply ‘censure’ also)
 किं नाम विस्फुरंति शस्त्राणि U. 4
 ममापि नाम सत्त्वैरभिभूयंते गृहाः Ś. 6. 
8 Wonder
 आश्चर्यमंधो नाम पुत्रं द्रक्ष्यति Sk. 
9 Recollection. नाम is often used with the interrogative pronoun and its derivatives कथं,  कदा &c. in the sense of ‘possibly’,  ‘indeed’,  ‘I should like to know’
 अयि कथं नामैतत् U. 6
 R. 16. 82
 Bh. 2. 44
 H. 1. 104
 को नाम राज्ञां प्रियः Pt. 1. 146
 को नाम पाकाभिमुखस्य जंतुर्द्वाराणि दैवस्य पिधातुमीष्टे U. 7. 4. 

Monier Williams Cologne

English

 1. ना॑म ind.
  (acc.   of ना॑मन्) by name i.e. named,  called,  RV.
   &c.
   &c.
   (also with नामतस् and नाम्ना)

 indeed,  certainly,  really,  of course,  ib.

 quasi,  only in appearance,  Jātakam.
  

 however,  nevertheless,  ib.

 after an interr. =
  then,  pray,  e.g. किं न्°,  कथं न्°,  कदा n°,  what then? pray,  what? &c.
  ,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 after an Impv.
  =
  may it be so,  no matter,  e.g. Śak.
  v,  8

 अपि न्° at the beginning of a sentence =
  perhaps,  I dare say,  e.g. अप्य् एष नाम फलम् इच्छति,  this man wants perhaps a reward,  Mṛcch. viii,  25

 with Pot.
  often =
  would that,  e.g. अपि नामैवं स्यात्,  would that it were so,  Vikr.
  v,  19/20

 opp.  to मा न्° with Pot.
  would that not,  I should think not,  e.g. मा नाम अकार्यं कुर्यात्,  I hope he will not do something wrong,  Mṛcch. iii,  26.

 2. नाम in comp.  for नामन्,  q.v. (sometimes ifc.  as in सत्य-,  q.v.)

Monier Williams 1872

English

 नाम नाम,  ind. See under नामन् below.

Benfey

English

 नाम नाम,  see नामन्।

Hindi

नाम

Apte Hindi

Hindi

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"नामधारी,  नामक,  नाम से"

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"निस्सन्देह,  निश्चय ही,  सचमुच,  वास्तव में,  यथार्थ में,  अवश्य,  वस्तुतः "

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"संभवतः,  कदाचित्"

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"संभवतः,  कदाचित्"

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
संभावना

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"झूठमूठ का कार्य,   बहाना"

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"झूठमूठ का कार्य,  बहाना"

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
"माना कि,  यद्यपि,  हो सकता है,  अच्छा"

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
आश्चर्य

नाम
अव्य* - नम् +  णिच् +  ड
रोष या निन्दा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಂಗೀಕಾರ /ಒಪ್ಪಿಗೆ
निष्पत्तिः - > णम (प्रह्वत्वे शब्दे) - "डः" (३-२-१०२)
व्युत्पत्तिः - > नाम्यते अनेन
प्रयोगाः - > "एवं नामास्तु"
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಕುತ್ಸನ /ನಿಂದೆ /ದೂಷಣೆ
प्रयोगाः - > "को नामायं सवितुरुदिते स्वापमेवं विधत्ते"
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ
प्रयोगाः - > "हिमालयो नाम नगाधिराजः"
उल्लेखाः - > कुमा० १-१
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೋಧ /ಕೋಪ
प्रयोगाः - > "ममापि नाम दशाननस्य परैरभिभवः"
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಿಸ್ಮಯ /ಆಶ್ಚರ್ಯ
प्रयोगाः - > "अन्धो नाम गिरिमारोहति"
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಮಿಥ್ಯೆ /ಸುಳ್ಳು
प्रयोगाः - > "अहं च भीतो नामावप्लुतः"
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ಮರಣೆ
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಿಕಲ್ಪ
नाम
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಊಹೆ /ಸಂಭಾವನೆ
विस्तारः - > "नाम कोपेऽभ्युपगमे विस्मये स्मरणेऽपि च । सम्भाव्यकुत्साप्राकाश्यविकल्पेऽपि च दृश्यते" - मेदि०

L R Vaidya

English

 nAma {% ind. %} A particle expressing- (1) namely,  by name,  named,  called,  हिमालयो नाम नगाधिराजः K.S.i.1,  R.i.11
 (2) indeed,  certainly,  really,  विनीतवेषेण प्रवेष्टव्यानि तपोवनानि नाम Sak.i.
 (3) possibly,  perhaps,  probably,  ये नाम केचिदिह नः प्रथयंत्यवज्ञाम् M.M.i.
 (4) granted,  granting,  it may be that,  if you like,  (with implied disapprobation),  यदि गर्जति वारिधरो गर्जतु तन्नाम निष्ठुराः पुरुषाः Mrich.v.
 (5) wonder,  e.g. अंधो नाम पर्वतमारोहति G.M.
 (6) censure,  त्वया नाम मुनिर्विमान्यः Sak.v.
 (7) anger,  ममापि नाम दशाननस्य परैः परिभवः G.M.
 (8) pretence,  अहं च भितो नामवाप्लुतः D.K. नाम,  like इव,  is used with किं and its derivatives to add elegance and force to the meaning and may be rendered by ‘possibly, ’ ‘indeed, ’ को नाम राज्ञां प्रियः Panch.i.,  को नाम पाकाभिमुखस्य जन्तुर्द्वाराणि दैवस्य पिधातुमीष्टे Ut.vii. For अपिनाम and कथंनाम,  See under अपि and कथम्.

Bopp

Latin

 नाम (accus. τοῦ नामन्)
1) Adv. nomine. H. 2. 1. SU. 1.
2. N. 1. 1. 18. 5. DR. 7. 9. 12.
2) particula interrog. N.
11. 4.
 12. 19.: ननु नाम
 SAK. 51. 2. infr. et HIT. 75. 2.:
को नाम
 N. 24. 10.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 1 nāma = avanāma,  q.v.,  depression (of spirits),  only in Śikṣ 〔108.12〕,  see s.v. unnāma. In this verse avanāma or onāma would be unmetrical
 but it is barely possible that the text unnāmanāmāni should be taken for unnāma-(o)nāmāni,  with MIndic elision in saṃdhi of initial o (for ava) after final a in comp.

 2 nāma,  adv.,  particle,  pretendedly,  quasi-: hitakāma iva nāma Jm 〔20.9〕,  as if pretendedly desiring his welfare
 dharmātmako nāma bhūtvā Jm 〔143.21〕,  assuming a righteous character,  forsooth
 so also in Aśvaghoṣaʼs language: Buddhac. 〔iv.29〕 (see Johnstonʼs note),  Saundaran. 〔iv.15,  17〕.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 नाम (m.) °Herunterziehen der Brauen,  S I,  155,  8 v.u. (Ko.)
 207,  10 (Ko.).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पदम्,  शब्दः,  नाम,  वाचकः
noun
 
अक्षरवर्णादिभिः युक्तः तथा च मुखेन उच्चार्यमाणः लिख्यमानः वा सः सङ्केतः यः कस्यापि भावस्य कार्यस्य वा बोधकः अस्ति।
 "पदानाम् उचितेन संयोजनेन वाक्यं भवति।"

Synonyms:
  संज्ञा,  नाम
noun
 
व्याकरणशास्त्रे प्रयुज्यमानः सः शब्दः यः वास्तविकं कल्पितं वा वस्तु बोधयति।
 "सः संज्ञायाः विषये अध्ययनं करोति।"

Synonyms:
  जलम्,  वारि,  अम्बु,  अम्भः,  पयः,  सलिलम्,  सरिलम्,  उदकम्,  उदम्,  जडम्,  पयस्,  तोयम्,  पानीयम्,  आपः,  नीरम्,  वाः,  पाथस्,  कीलालम्,  अन्नम्,  अपः,  पुष्करम्,  अर्णः,  पेयम्,  सलम्,  संवरम्,  शंवरम्,  संम्बम्,  संवत्सरम्,  संववरः,  क्षीरम्,  पायम्,  क्षरम्,  कमलम्,  कोमलम्,  पीवा,  अमृतम्,  जीवनम्,  जीवनीयम्,  भुवनम्,  वनम्,  कबन्धम्,  कपन्धम्,  नारम्,  अभ्रपुष्पम्,  घृतम्,  कं,  पीप्पलम्,  कुशम्,  विषम्,  काण्डम्,  सवरम्,  सरम्,  कृपीटम्,  चन्द्रोरसम्,  सदनम्,  कर्वुरम्,  व्योम,  सम्बः,  सरः,  इरा,  वाजम्,  तामरस,  कम्बलम्,  स्यन्दनम्,  सम्बलम्,  जलपीथम्,  ऋतम्,  ऊर्जम्,  कोमलम्,  सोमम्,  अन्धम्,  सर्वतोमुखम्,  मेघपुष्पम्,  घनरसः,  वह्निमारकः,  दहनारातिः,  नीचगम्,  कुलीनसम्,  कृत्स्नम्,  कृपीटम्,  पावनम्,  शरलकम्,  तृषाहम्,  क्षोदः,  क्षद्मः,  नभः,  मधुः,  पुरीषम्,  अक्षरम्,  अक्षितम्,  अम्ब,  अरविन्दानि,  सर्णीकम्,  सर्पिः,  अहिः,  सहः,  सुक्षेम,  सुखम्,  सुरा,  आयुधानि,  आवयाः,  इन्दुः,  ईम्,  ऋतस्ययोनिः,  ओजः,  कशः,  कोमलम्,  कोमलम्,  क्षत्रम्,  क्षपः,  गभीरम्,  गम्भनम्,  गहनम्,  जन्म,  जलाषम्,  जामि,  तुग्र्या,  तूयम्,  तृप्तिः,  तेजः,  सद्म,  स्रोतः,  स्वः,  स्वधा,  स्वर्गाः,  स्वृतिकम्,  हविः,  हेम,  धरुणम्,  ध्वस्मन्वतु,  नाम,  पवित्रम्,  पाथः,  अक्षरम्,  पूर्णम्,  सतीनम्,  सत्,  सत्यम्,  शवः,  शुक्रम्,  शुभम्,  शम्बरम्,  वूसम्,  वृवूकम्,  व्योमः,  भविष्यत्,  वपुः,  वर्वुरम्,  वर्हिः,  भूतम्,  भेषजम्,  महः,  महत्,  महः,  महत्,  यशः,  यहः,  यादुः,  योनिः,  रयिः,  रसः,  रहसः,  रेतम्
noun
 
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
 "जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ न पेयम्।"

Synonyms:
  नामधेयम्,  नाम,  नामधेयः,  संज्ञा,  अभिधानम्,  अभिधा,  अभिधेयम्,  आख्या,  अभिख्या,  आह्वा,  आह्वयः,  उपाधिः
noun
 
सः शब्दः येन किञ्चित् वस्तु कश्चित् व्यक्तिः बुध्यते सम्बोध्यते वा।
 "अस्माकं प्राचार्यस्य नामधेयं पुष्पक भट्टाचार्य इति अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gyur du zin kyang
नाम

shes bgyi ba
नाम

ces bya ba
१) ° आख्य २) इति ३) उच्यन्ते ४) नाम ५) वचन

chug kyang
नाम

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: नाम
Root: नामन्
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Name
Shloka(s):
2|4|31|2 ► अभिधानं नामधेयं नामाख्याऽऽह्वाऽभिधाऽऽह्वयः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|31|2 ⇢ अभिधानम् (अभिधान) (नपुं) ⇒ Name ⇒ नामधेयम्
➠ 2|4|31|2 ⇢ नामधेयम् (नामधेय) (नपुं) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ नाम (नामन्) (नपुं) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ आख्या (आख्या) (स्त्री) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ आह्वा (आह्वा) (स्त्री) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ अभिधा (अभिधा) (स्त्री) ⇒ Name ⇒ 
➠ 2|4|31|2 ⇢ आह्वय (आह्वय) (पुं) ⇒ Name ⇒ 
Related word(s):
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  नाम
Root:  नामन्
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ noun
⇒ form
⇒ kind
⇒ fame
⇒ name
⇒ water
⇒ renown
⇒ manner
⇒ nature
⇒ essence
⇒ substance
⇒ appellation
⇒ personal name
⇒ merely the name
⇒ good or great name
⇒ characteristic mark or sign
Shloka(s): 
1|6|7|2 ► वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तः स्यादथाह्वयः॥ (शब्दादिवर्गः)
1|6|8|1 ► आख्याह्वे अभिधानं च नामधेयं च नाम च। (शब्दादिवर्गः)
3|3|33|2 ► संज्ञा स्याच्चेतना नाम हस्ताद्यैश्चार्थसूचना॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|156|2 ► वृषाकपायी श्रीगौर्योरभिख्या नामशोभयोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|181|1 ► मुखाग्रे क्रोडहलयोः पोत्रं गोत्रं तु नाम्नि च। (नानार्थवर्गः)
3|3|257|1 ► नामप्राकाश्ययोः प्रादुर्मिथोऽन्योन्यं रहस्यपि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|6|7|2 ⇢ आह्वय (आह्वय) (पुं) ⇒ name, appellation, lawsuit arising from a dispute about games with animals
➠ 1|6|8|1 ⇢ आख्या (आख्या) (स्त्री)
➠ 1|6|8|1 ⇢ आह्वा (आह्वा) (स्त्री)
➠ 1|6|8|1 ⇢ अभिधानम् (अभिधान) (नपुं) ⇒ word, name, title, speech, remark, naming, telling, lexicon, speaking, dictionary, expression, vocabulary, manifesting, appellation, putting together, denomination [Com.], bringing in close connection
➠ 1|6|8|1 ⇢ नामधेयम् (नामधेय) (नपुं) ⇒ name, title, designation, appellation, ceremony of giving a name to a child
➠ 1|6|8|1 ⇢ नाम (नामन्) (नपुं) ⇒ noun, form, kind, fame, name, water, renown, manner, nature, essence, substance, appellation, personal name, merely the name, good or great name, characteristic mark or sign
➠ 3|3|33|2 ⇢ सञ्ज्ञा (संज्ञा) (स्त्री)
➠ 3|3|156|2 ⇢ अभिख्या (अभिख्या) (स्त्री) ⇒ view, fame, name, glory, beauty, telling, splendour, appellation, gracious look
➠ 3|3|181|1 ⇢ गोत्रः (गोत्र) (पुं)
➠ 3|3|257|1 ⇢ प्रादुः (प्रादुस्) (अव्य)
Related word(s): 
उपाधि ➡ नाम
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नाम,  व्य,
   (नामयतीति नाम्यतेऽनेन वा । नम + णिच्+ बाहुलकात् डः ।) प्राकाश्यम् । सम्भावना ।क्रोधः । उपगमः । कुत्सनम् । इत्यमरः । ३ । ३ ।२५० ॥
 प्रकाश्ये यथा । हिमालयो नाम नगाधि-राजः । हिमालयः प्रकाशोऽतिप्रसिद्ध इत्यर्थः ॥
सम्भाव्ये सम्भावनानाम् इह नाम सीता भवि-ष्यति ॥
 क्रोधे ममापि नाम दशाननस्य परैरभि-भवः ॥
 उपगमः सासूयोऽङ्गीकारः एवं नामास्तु ॥
कुत्सने को नामायं सवितुरुदये स्वापमेवंविधत्ते ॥
 विस्मये च । अन्धो नाम गिरिमारो-हति ॥
” इति तट्टीकायां भरतः ॥
 स्मरणम् ।विकल्पः । इति मेदिनी । मे,  ५३ ॥

 नाम,  [न्] क्ली,
   म्नायते अभ्यस्यते यत् तत् ।(म्ना अभ्यासे + “नामन् सोमन् व्योमन्निति ।”उणां ४ । १५० । इति मनिन्प्रत्ययेन निपात-नात् साधुः ।) संज्ञा । तत्पर्य्यायः । आख्या २आह्वा २ अभिधानम् ४ नामधेयम् ५ । इत्य-प्तरः । १ । ६ । ८ ॥
 आह्वानम् ६ लक्षणम् ७ व्यप-देशः ८ आह्वयः ९ संज्ञा १० गोत्रम् ११अभिख्या १२ । इति शब्दरत्नावली ॥
 लिङ्गम् ।तच्च स्यादिविमक्यर्हः शब्दः । तत्तु पञ्चविधंयथा,  --“उणाद्यन्तं कृदन्तञ्च तद्धितान्तं समासजम् ।शब्दानुकरणञ्चैव नाम पञ्चविधं स्मृतम् ॥
”इति गोयीचन्द्रः ॥
अवक्तव्यनामानि यथा,  --“आत्मनाम गुरोर्नाम नामानि कृपणस्य च ।प्राणान्तेऽपि न वक्तव्यं ज्येष्ठपुत्त्रकलत्रयोः ॥
”इति कर्म्मलोचनम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नाम अव्य०
  नाम्यते नामि--ड । १ कोपे २ उपगमे ३ प्राकाश्ये४ सम्मावनायां ५ कुत्सने च अमरः ।तत्र कोपे “ममापि नाम दशाननस्य परैरभिभवः” ।उपगमः सासूयोऽङ्गीकारः “एवं नामास्तु” । प्राकाश्ये“हिमालयो नाम नगाधिराजः” । हिमालयः प्रका-श्येनातिप्रसिद्ध इत्यर्थः । सम्भावनायां “इह नाम सीताभविष्यति” । कुत्सने “कोनामायं सवितुरुदये स्वापमेवंविधत्ते” । तट्टोकायां मरतः । ५ विस्मये ६ स्मरणे ७ विकल्पेच भेदि० । विस्मये “अन्धोनाम गिरिमारोहति” ।८ अलीके च “अहञ्च मीतोनामावप्लुतः” दशकु० ।मिथ्याभीत इत्यर्थः ।

Capeller

German

 नाम (adj. —° u. adv.) s. नमन्.

Burnouf

French

 नाम नाम indéc. du nom,  nommé: राजा नलो
नाम un roi nommé Nala.
		 Interrog.: को नाम qui? ननु
नाम est-ce que..ne?
नामतस् adv. nommément.
नामधेय n.
  (धा) nom,  appellation. 

Stchoupak

French

 १ नाम
 particule encl. en vérité,  certes,  bien entendu 
 après
interrog. étonnement ou insistance 
 किं नाम quoi donc,  eh quoi !
कथं नाम comment donc,  est-ce possible ! après impér. soit, 
qu'importe 
 अपि नाम peut-être (ord. au commencement de la phrase) 
 avec
opt. pourvu que 
 मा नाम pourvu que ne pas.

 २ नाम-
 en comp. pour नामन्- (ifc. qui a nom de) 
 -क- ifc. id.
 
 -तस् v. नामन्-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.