| YouTube Channel

नान्तरीयक (nAntarIyaka)

 
Spoken Sanskrit
English
नान्तरीयक nAntarIyaka
adj.
not external
नान्तरीयक nAntarIyaka
adj.
contained or inherent in
Apte
English
नान्तरीयक [nāntarīyaka],
a.
Inseparable, invariably connected
अविनाभावः संबन्धमात्रं तु नान्तरीयकत्वम् K.
P.*
2. (नान्तरी- यकत्वम्
=
तदभावे तदभावरूपा व्याप्तिः)
cf.
also यत्र संबन्धो विधीयते तत्रान्यतरस्यान्यत्र विधानम्, संबन्धो नान्तरीयकः यद् वा संबन्धस्य विधानं नान्तरीयकौ संबन्धिनौ ŚB. on MS.* 3.3.21.
Apte 1890
English
नांतरीयक a. Inseparable, invariably connected
अविनाभावः संवंधमात्रं तु नांतरीयकत्वं K. P. 2. (नांतरीयकत्वं = तदभावे तदभावरूपा व्याप्तिः).
Monier Williams Cologne
English
नान्तरीयक
mfn.
not external, contained or inherent in (comp. ),
Vām.
ii, 1, 8
Pat.
(-त्व
n.
,
Pat.
)
Monier Williams 1872
English
नान्तरीयक नान्तरीयक (न-अन्°), अस्, आ, अम्,
inseparable, invariably connected.
Apte Hindi
Hindi
नान्तरीयक
वि* - "न अन्तराविनाभवः- अन्तरा + छ, + कन्"
"जो अलग किया जा सके, अनिवार्य रूप से जुड़ा हुआ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नान्तरीयक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅವಿನಾಭೂತವಾದ /ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲದಿರುವ
निष्पत्तिः - > "छः" (४-२-१३८) - ततः स्वार्थे "कः"
व्युत्पत्तिः - > अन्तरा विना भवः
विस्तारः - > तत्सत्वे तत्सत्वम्, तदभावे तदभावः ಅದಿದ್ದರೆ ಅದೂ ಇರುವುದು, ಅದಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಅದೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು. तत्सत्तानियतसत्तकः
L R Vaidya
English
nAMtarIyaka {% a. (f. का) %} Inseparable, invariably connected.
Abhyankara Grammar
English
नान्तरीयक absolutely necessary
being, in a way, inseparable: cf. कश्चि- दन्नार्थी शालिकलापं सतुषं सपलालमाहरति नान्तरीयकत्वात् M. Bh. on P. III. 3.18 on which Kaiyata observes अन्तरशब्देा विनार्थे अन्तरे भवमन्तरीयम् तत्र नञ्समासे कृते पृषोदरादित्वाद्भाष्यकारवचन- प्रामाण्याद्वा नलोपाभाव:
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नान्तरीयक
न०
अन्तरा विना भवः अन्तरा + अव्य-यस्य टिलोपः ततः स्वार्थे अविनाभूते तदभावेतदभावरूपव्याप्तियुते “अभिधेयाविनाभूतप्रतीतिर्लक्षणो-च्चते” कारिकाव्या० “अनिभावः सम्बन्धमात्रं तुनान्तरीयकत्वम्” काव्यप्र० व्याकृतञ्चेदं महेश्वरेण“नान्तरीयकत्वं तदभावे तदभावरूपा व्याप्तिः” “प्रतिबन्धकाभावे नान्तरीयका अर्थोत्पत्तिः” नव्यन्यायवादार्थः