| YouTube Channel

नाडीजङ्घ (nADIjaGgha)

 
शब्दसागरः
English
नाडीजङ्घ
m.
 (-ङ्घः)
1. A crow.
2. The name of a holy teacher or saint.
3.
The name of a fabulous crane.
E.
 नाडी a stalk, and जङ्घा a leg or
thigh.
Yates
English
नाडी-जङ्घ (ङ्घः) 1.
m.
 A crow
name
of a sage
of a crane.
Wilson
English
नाडीजङ्घ
m.
 (-ङ्घः)
1 A crow.
2 The name of a holy teacher or saint.
3 The name of a fabulous crane.
E.
 नाडी a stalk, and जङ्घा a leg or thigh.
Monier Williams Cologne
English
नाडी—जङ्घ
m.
 ‘id.’, a crow
N.
 of a fabulous crane,
MBh.
of a Muni,
L.
 (cf. नालि-ज्°).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नाडीजङ्घ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯಸ /ಕಾಗೆ
व्युत्पत्तिः - > नाडीव नालमिव जङ्घास्य
विस्तारः - > "अपकृष्णो नगरीबकः । ऐन्द्रिश्च नाडीजङ्घोऽथ" - त्रिकाण्ड०
नाडीजङ्घ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಕಪಕ್ಷಿ
प्रयोगाः - > "अस्ति खलु इन्द्रद्युम्नं नाम सरस्तस्मिन्नाडीजङ्घो नाम बकः प्रतिवसति सोऽस्मत्तश्चिरजाततरः तं पृच्छ"
उल्लेखाः - > भा० वन० २०२-७
L R Vaidya
English
nAqI-jaMGa {% m. %} a crow.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
नाडीजङ्घ m. °Affe, S II, 124, 10.
Mahabharata
English
Nāḍījaṅgha, a crane (= Rājadharman), son of Kaśyapa. § 468 (Indradyumnop.): III, 199, ††13337.--§ 658b (Kṛtaghnop.): XII, 169, 6336 (Brahmaṇaḥ sakhā bakarājo mahāprājñaḥ Kaśyapasyātmasambhavaḥ).
पुराणम्
English
नाडीजंघ १ / NĀḌĪJAṄGHA I. A famous stork. It lives in the pond called indradyumna as an eternal being, without death. (See under indradyumna).
नाडीजंघ २ / NĀḌĪJAṄGHA II. A kite, who was a son of kaśyapa. A friend of brahmā, it was known as rājadharmā as well. nāḍījaṅgha was once killed for food by an ungrateful brahmin. (For details see under gautama V).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नाडीजङ्घः,
पुं,
 (नाडीवत् जङ्घा यस्य ।) काकः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
मुनिविशेषः । यथा ।“नाडीजङ्घः सुरगुरुमुनिर्व्वक्ति वृष्टेरकालौमासावेतौ न शुभफलदौ पौषमाघौ न शेषान् ।”इति मलमासतत्त्वम् ॥
षकविशेषः । यथा, महाभारते । १२ । १६९ ।१९ -- २० ।“ततोऽस्तं भास्करे याते सन्ध्याकाल उपस्थिते ।आजगाम स्वभवनं ब्रह्मलोकात् खगोत्तमः ॥
नाडीजङ्घ इति ख्यातो दयितो ब्रह्मणःसखा ।वकराजो महाप्राज्ञः कश्यपस्यात्मसम्भवः ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नाडीजङ्घ पुंस्त्री नाडीव नालमिव जङ्गास्य । १ काके त्रिका०२ बकभेदे । स च द्विविधस्तत्र इन्द्रद्युम्रसरसि स्थितश्चिर-जीवी एक । यथोक्तं भा० व० १९८ अ० “अस्ति स्वस्वि-न्द्रद्युम्नं नाम सरस्तस्विन्नाडीजङ्घोनाम वकः प्रतिवसतिसोऽस्मत्तश्चिरजाततरस्तं पृच्छेति” अन्यः कश्यपात्मजःराजधर्भाख्यः । तत्कथा “ततोऽस्तं भास्करे याते सन्ध्या-काल उपस्थिते । आजगाम स्वभवनं ब्रह्मलोकात्खगोत्तमः । नाडीजङ्घ इति ख्यातो दयितो ब्रह्मणःसखा । वकराजो महाप्राज्ञः कश्यपस्यात्मसम्भवः ।राजधर्मेति विख्यातो बमूवाप्रतिमो मुवि । देवकन्यासुतःश्रीमान् विद्वान् देवसमप्रभः । मृष्टाभरणसम्पन्नो भूष-णैरर्कसन्निभैः । भूषितः सर्वगात्रेषु देवगर्भः श्रियाज्वलन्” भा० शा० १६९ अ० । ३ मुनिभेदे “नाडीजङ्घःसुरगुरुमुनिर्वक्ति वृष्टेरकालौ मासवेतौ न शुभफलदौपौषमासौ न शेषान्” मलमा० त० ।