| YouTube Channel

नाडिः (nADiH)

 
Apte
English
नाडिः [nāḍiḥ] डी [ḍī], डी
f.
The tubular stalk of any plant.
The hollow stalk of a lotus
&c.
स इत्थमुद्वीक्ष्य तदब्द- नालनाडीभिरन्तर्जलमाविवेश
Bhāg.*
 3.8.19.
Any tubular organ of the body (such as an artery, vein)
ष़डधिकदशनाडीचक्रमध्यस्थितात्मा
Māl.
 5.1, 2.
A pipe, flute.
A fistulous sore, fistula, sinus.
The pulse at the hand or foot.
A measure of time equal to twenty-four minutes.
A period of time
=
 1/2 Muhūrta.
A sort of bent grass.
A juggling trick.
A leather-string
L.
 D. B.
A weaver's implement
L.
 D. B.
Comp.
 -चक्रम् a group of tubular organs of the body such as: मूलाधार, स्वाधिष्ठान, मणिपुर, अनाहत, विशुद्धि, आज्ञाचक्र, सहस्राधार
Pātañjala
ष़डधिकदशनाडीचक्मध्यस्थितात्मा,
Māl.
 5.1. -चरणः a bird.
चीरम् a small reed.
a tube round which the woof is wound.
जङ्घः a crow.
a kind of crane
नाडीजङ्घो निजघ्ने कृततदुपकृतिर्यत्कृते गौतमेन Nāg.4.15.
तरङ्गः an astrologer.
a debaucher, ravisher. -नक्षत्रम्
=
 जन्मनक्षत्र q. v. -परीक्षा feeling the pulse. -पात्रम् a kind of water-clock. -मण्डलम् the celestial equator. -यन्त्रम् any tubular instrument.-वलयम् equinoctical circle. -व्रणः sinus, an ulcer, a fistula. -स्वेदः steam-bath through tubes.
Apte 1890
English
नाडिः,
डी f. 1 The tubular stalk of any plant.
2 The hollow stalk of a lotus &c.
3 Any tubular organ of the body (such as an artery, vein)
षडधिदशनाडीचक्रमध्यस्थितात्मा Māl. 5. 1, 2.
4 A pipe, flute.
5 A fistulous sore, fistula, sinus.
6 The pulse at the hand or foot.
7 A measure of time equal to twenty-four minutes.
8 A period of time =(1/2) Muhūrta.
9 A sort of bent grass.
10 A juggling trick.
Comp.
चरणः a bird.
चीरं {1} a small reed. {2} a tube round which the woof is wound.
जंघः {1} a crow. {2} a kind of crane.
तरंगः {1} an astrologer. {2} a debaucher, ravisher.
नक्षत्रं = जन्मनक्षत्र q. v.
परीक्षा feeling the pulse.
मंडलं the celestial equator.
यंत्रं any tubular instrument.
व्रणः sinus, an ulcer, a fistula.
Apte Hindi
Hindi
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
किसी पौधे का पीला डंठल
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
कमल की खोखली डंडी
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
नलियों के आकार का शरीर का अंग
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
"बाँसुरी, मुरली"
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
"नासूर वाला घाव, नासूर, नाडीव्रण"
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
हाथ या पैर की नब्ज़
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
"चौबीस मिनट के समय के बराबर माप, घड़ी"
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
आधे मुहूर्त का कालमान
नाडिः
स्त्री*
 - नड + णिच् + इन्
ऐन्द्रजालिक जाल
Tamil
Tamil
நாடி3: : நாடீ3 = தாமரைத் தண்டு, உடலில் உள்ள நாடி, தமனி, குழல், புல்லாங்குழல்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नाडिः,
स्त्री,
 (नाडयतीति । नड भ्रंशे + णिच् +इन् ।) नाडी । इत्यमरटीकायां भरतः ॥