| YouTube Channel

नाट्याङ्ग (nATyAGga)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नाट्याङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಸ್ಯದ ಹತ್ತು ವಿಧ ಅಂಗಗಳು
विस्तारः - > १)गेयपदम् २)स्थितिपाठ्यम् ३)आसीनम् ४)पुष्पगण्डिका ५)प्रच्छेदकः ६)त्रिगूढकम् ७)सैन्धवम् ८)द्विगूढकम् ९)उत्तमोत्तमकम् ಮತ್ತು १०)उक्तिप्रत्युक्तिकम् ಇವು ಹತ್ತು ವಿಧ ಲಾಸ್ಯಾಂಗಗಳು
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नाट्याङ्ग
न०
त० सा० द० उक्ते दशविधे नाट्यस्याङ्गे यथा“गेयपदं स्थितपाद्यमासीनं पुष्पगण्डिका प्रच्छेदक-स्त्रिगूढञ्च सैन्धवाख्यं द्विगूढकम उत्तसोत्तमकञ्चान्य-दुक्तप्रत्युक्तमेव लास्ये दशविधं ह्येतदङ्गमुक्तंमनीषिभिः तन्त्रीभाण्डं पुरस्कृत्योपविष्टस्यासने पुरः ।शुष्कं गानं गेयपदं स्थितपाद्यं तदुच्यते मदनोत्ता-पिता यत्र पठति प्राकृतं स्थिता निखिलातोद्यरहितंशोकृचिन्तान्विताऽबला सुप्रसारितगात्रं यदासीदा-सीन मेव तु आतोद्यमिश्रितं गेयं छन्दांसि विविधानिच स्त्रीपुंसयोर्विपर्य्यासचेष्टितं पुष्पगण्डिका अन्या-सङ्गं पतिं मत्वा प्रेमविच्छेदमन्युना वीणापुरःसरंगानं स्त्रियाः प्रच्छेदको मतः स्त्रीवेशधारिणां पुंसांनाट्यं श्लक्ष्णं त्रिगूढकम् कश्चन भ्रष्टसङ्केतः सुव्य-क्तकरणान्वितः प्राकृतं वचनं वक्ति यत्र तत्सैन्धवं ७विदुः चतुरस्रपदं गीतं मुखप्रतिमुखान्वितम् द्विगूढं ८रसभावाढ्यमुत्तमोत्तमकं पुनः कोपप्रसादजमधिक्षेप-युक्तं रसोत्तरम् हावहेलान्वितं चित्रश्लोकबन्धमनोह-रम् उक्तिप्रत्युक्तिसंयुक्तं सोपालम्भमलीकवत् विला-सान्वितगीतार्थमुक्तप्रत्युक्त १० सुच्यते”