| YouTube Channel

नागवीथी (nAgavIthI)

 
शब्दसागरः
English
नागवीथी
f.
(-थी) The path of Airāvata, “the milky way.”
E.
नाग the
elephant, वीथी a road or path.
Yates
English
नाग-वीथी (थी) 3.
f.
Milky way.
Spoken Sanskrit
English
नागवीथी nAgavIthI
f.
moon's path through the asterisms svAti
नागवीथी nAgavIthI
f.
row of serpents
नागवीथी nAgavIthI
f.
serpent path
नागवीथी nAgavIthI
f.
bharaNi and kRttikA
Wilson
English
नागवीथी
f.
(-थी) The path of Airāvata, the milky way.
E.
नाग the elephant, वीथी a road or path.
Monier Williams Cologne
English
नाग—वीथी
f.
a row of serpents,
MBh.
‘serpent path’, the moon's path through the asterisms Svāti (or Aśvinī), Bharaṇi and Kṛttikā,
Var.
(cf. नागा.
f.
and गज-व्°)
N.
of a daughter of Dharma and Yāmī or of Kaśyapa and Yāminī,
Hariv.
Pur.
पुराणम्
English
नागवीथी / NĀGAVĪTHĪ. Daughter born to yāmī, the daughter of Dakṣaprajāpati. (viṣṇu purāṇa, Part 1, Chapter 15).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नागवीथी,
स्त्री,
(नागस्येव वीथी पन्थाः ।) अश्वि-न्यादिनक्षत्रत्रयघटितग्रहस्थानत्रयान्तर्गतोत्तर-स्थानस्थपथविशेषः यथा, --“सर्व्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि द्विजसत्तमाः ।स्थानं जारद्गवं मध्यं तथैरावतमुत्तरम् ।वैश्वानरं दक्षिणतो निर्द्दिष्टमिह तत्त्वतः
तदेव मध्यमोत्तरदक्षिणमार्गत्रयं प्रत्येकं वीथी-त्रयेण त्रिधा भिद्यते तथाहि त्रिभिस्त्रिभि-रश्विन्यादिनक्षत्रैर्नागवीथी गजवीथी ऐरा-वती चेत्युत्तरमार्गे वीथीत्रयम् तथाचोक्तम् ।अश्विनी कृत्तिका याम्या नागवीथीतिशब्दिता
”इति विष्णुपुराणे ७९ श्लोकटीकायांश्रीधरस्वामी
कश्यपापत्यविशेषः यथा, --“नागवीथी यामिन्याम् ।” इति ब्रह्मपुराणेद्वितीयोऽध्यायः
(धर्म्मस्य यामिपत्नीगर्भजाताकन्या यथा, मत्स्यपुराणे १८ ।“लम्बायां घोषनामानो नागवीथी तु यामिजा
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नागवीथी स्त्री आकाशमण्डलस्थे उत्तरदिक्स्थे अश्वि-न्यादित्रयघटितग्रहस्थानत्रयान्तर्गते मार्गभेदेवियति हि मध्यमोत्तरदक्षिणमार्गत्रयमस्ति तच्च प्रत्येकंवीथीत्रयेण त्रिधा भिद्यते तथा हि त्रिभिस्त्रिभिरश्वि-न्यादिनक्षत्रैर्नागवीथी गजवीथी ऐरावती चेत्युत्तरमार्गेवीथीत्रयम्” “सर्वग्रहाणां भान्येव स्थानानि द्विज-सत्तमाः स्थानं जारद्गवं मध्ये तथैरावतमुत्तरम्”“वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः अश्विनीकृत्तिका याम्या नागवीथीति शब्दिता” विष्णुपु० जरद्गव-शब्दे ३०५८ पृ० दृश्यम् कश्यपपुत्रीभेदे “नागवीथी यामिन्याम्” ब्रह्म० प्र० अ०