| YouTube Channel

नागर (nAgara)

 
शब्दसागरः
English
नागर
mfn.
(-रः-री-रं)
1. Clever, sharp, knowing, (as a buck, a blood,
a wag. &c.)
2. Town-born or bred, citizen.
3. Nameless.
4. Rela-
ting to a city.
5. Polite, civil 6. Bad, vile.
n.
(-रं)
1. Dry ginger.
2. A short of grass, (Cyperus pertenuis).
3. A form of writing,
the “Devanāgari alphabet.”
m.
(-रः)
1. A husband's brother.
2. An
orange.
3. A lecturer.
4. Denial of knowledge.
5. Fatigue.
6.
Desire of final beatitude.
f.
(-री)
1. A sort of Euphorbia.
2. A
clever or intriguing woman.
E.
नगर a city अण्
aff.
नगरे भवः अण्
Capeller Eng
English
नागर
a.
born or bred in town, civic, urbance
clever,
cunning (abstr. °ता
f.
).
m.
citizen
n.
dry ginger.
Yates
English
नागर (रः-री-रं)
a. Town-born
vile
clever.
m.
A husband's brother
an orange
a lecturer.
f.
Euphor-
bia
intriguing woman.
n.
Dry
ginger
grass
Nāgari alphabet.
Spoken Sanskrit
English
नागर nAgara
adj.
dexterous
क्रियापटु kriyApaTu
adj.
dexterous
पतु patu
adj.
dexterous
अयास् ayAs
adj.
dexterous
उल्लाघ ullAgha
adj.
dexterous
करदक्ष karadakSa
adj.
dexterous
कृतहस्त kRtahasta
adj.
dexterous
कृतशोभ kRtazobha
adj.
dexterous
क्षेत्रज्ञ kSetrajJa
adj.
dexterous
गृत्स gRtsa
adj.
dexterous
चतुर catura
adj.
dexterous
चोक्ष cokSa
adj.
dexterous
दक्षस् dakSas
adj.
dexterous
दक्षिण dakSiNa
adj.
dexterous
पाटव pATava
adj.
dexterous
पृथु pRthu
adj.
dexterous
अयास्य ayAsya
adj.
dexterous
कल्य kalya
adj.
dexterous
दाक्षिण्य dAkSiNya
n.
dexterous
अदक्ष adakSa
adj.
not dexterous
अदक्षिण adakSiNa
adj.
not dexterous
अचतुर acatura
adj.
not dexterous
अयुक्त ayukta
adj.
not dexterous
सुदक्षिण sudakSiNa
adj.
very dexterous
अतिपेशल atipezala
adj.
very dexterous
सुपाणि supANi
adj.
dexterous-handed
सुपाणि supANi
adj.
having dexterous hands
विशद vizada
adj.
skilled or dexterous in
हस्तवत् hastavat
adj.
dexterous with the hand
हस्तिन् hastin
adj.
clever or dexterous with the hands
सहस्त sahasta
adj.
dexterous or skilled in handling weapons
नागर nAgara
adj.
bad
नागर nAgara
adj.
dexterous
नागर nAgara
adj.
town-born
नागर nAgara
adj.
nameless
नागर nAgara
adj.
relating or belonging to a town or city
नागर nAgara
adj.
versatile
नागर nAgara
adj.
town-bred
नागर nAgara
adj.
civil
नागर nAgara
adj.
cunning
नागर nAgara
adj.
town-like
नागर nAgara
adj.
spoken in a town
नागर nAgara
adj.
clever
नागर nAgara
adj.
vile
नागर nAgara
adj.
polite
नागर nAgara
adj.
civic
नागर nAgara
m.
lecturer
नागर nAgara
m.
prince engaged in war under particular circumstances
नागर nAgara
m.
citizen
नागर nAgara
m.
fatigue
नागर nAgara
m.
orange
नागर nAgara
m.
husband's brother
नागर nAgara
m.
denial of knowledge
नागर nAgara
m.
desire of final beatitude
नागर nAgara
m.
toil
नागर nAgara
n.
dry ginger
नागर nAgara
n.
root of nutsedges grass [ Cyperus Pertenuis - Bot. ]
नागर nAgara
n.
particular written character
नागर nAgara
n.
kind of coitus
नागर nAgara
adj.
versatile
अन्यमनस् anyamanas
adj.
versatile
अन्यमनस्क anyamanaska
adj.
versatile
अहिमाय ahimAya
adj.
multiform or versatile like a snake
नागर nAgara
adj.
dexterous
क्रियापटु kriyApaTu
adj.
dexterous
पतु patu
adj.
dexterous
अयास् ayAs
adj.
dexterous
उल्लाघ ullAgha
adj.
dexterous
करदक्ष karadakSa
adj.
dexterous
कृतहस्त kRtahasta
adj.
dexterous
कृतशोभ kRtazobha
adj.
dexterous
क्षेत्रज्ञ kSetrajJa
adj.
dexterous
गृत्स gRtsa
adj.
dexterous
चतुर catura
adj.
dexterous
चोक्ष cokSa
adj.
dexterous
दक्षस् dakSas
adj.
dexterous
दक्षिण dakSiNa
adj.
dexterous
पाटव pATava
adj.
dexterous
पृथु pRthu
adj.
dexterous
अयास्य ayAsya
adj.
dexterous
कल्य kalya
adj.
dexterous
दाक्षिण्य dAkSiNya
n.
dexterous
अदक्ष adakSa
adj.
not dexterous
अदक्षिण adakSiNa
adj.
not dexterous
अचतुर acatura
adj.
not dexterous
अयुक्त ayukta
adj.
not dexterous
सुदक्षिण sudakSiNa
adj.
very dexterous
अतिपेशल atipezala
adj.
very dexterous
सुपाणि supANi
adj.
dexterous-handed
सुपाणि supANi
adj.
having dexterous hands
विशद vizada
adj.
skilled or dexterous in
हस्तवत् hastavat
adj.
dexterous with the hand
हस्तिन् hastin
adj.
clever or dexterous with the hands
सहस्त sahasta
adj.
dexterous or skilled in handling weapons
नागर nAgara
n.
root of nutsedges grass [ Cyperus Pertenuis - Bot. ]
Wilson
English
नागर
mfn.
(-रः-री-रं)
1 Clever, sharp, knowing, (as a buck, a blood, a wag, &c.)
2 Town-born or bred, city, citizen.
3 Nameless.
4 Bad, vile.
n.
(-रं)
1 Dry ginger.
2 A sort of grass, (Cyperus pertenuis.)
3 A form of writing, the Devanāgarī alphabet.
m.
(-रः)
1 A husband's brother.
9 An orange.
2 A lecturer.
4 Denial of knowledge.
5 Fatigue.
6 Desire of final beatitude.
f.
(-री)
1 A sort of Euphorbin.
2 A clever or intriguing woman.
E.
नगर a city, अण्
aff.
Apte
English
नागर [nāgara],
a.
(-री
f.
) [नगरे भवः अण्]
Town-born, town-bred.
Relating to a town, civic.
Spoken in a town.
Polite, civil.
Clever, sharp.
Bad, vile, one who has contracted the vices of a town. नाग- नागरयोर्मध्ये वरं नागो नागरः नागो दशति कालेन नागरस्तु पुनः पुनः Subhāṣita.
Nameless.
रः A citizen (पौर)
यः पण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिर्नागराणामुद्दामानि प्रथयति शिलावेश्मभि- र्यौवनानि
Me.*
25
Śānti.4.19
Bhāg.*
1.56.17.
A husband's brother.
A lecturer.
An orange.
Fatigue
hardship, toil.
Desire of final beatitude.
A term applied to a prince engaged in war under certain circumstances and also to a planet when in opposition to other planets (in
astrol.
)
Denial of knowledge.
रम् Dry ginger
खर्बूरं मरिचं पूर्णं देवदारु नागरम् Śiva B.3.16. पिप्पली सैन्धवं चैव नागरं गुडान्वितम् प्रातर्दत्तं तुरङ्गाणां नस्यं श्लेष्मविनाशनम् Śālihotra.
A kind of coitus.
One of the three styles of architecture
it is quadrangular in shape
चतुरस्राकृतिं यत्तु नागरं तत् प्रकीर्तितम् Māna. 18.94.
री The character in which Sanskrit is generally written
cf.
देवनागरी.
A clever, intriguing or shrewd woman
हन्ताभीरीः स्मरतु कथं संवृतो नागरीभिः Ud. D.* 16.
The plant स्नुही
Comp.
-आह्लम् dry ginger.
Apte 1890
English
नागर a. (री f.) [नगरे भवः अण्] 1 Town-born, town-bred.
2 Relating to a town, civic.
3 Spoken in a town.
4 Polite, civil.
5 Clever, sharp.
6 Bad, vile, one who has contracted the vices of a town.
7 Nameless.
रः 1 A citizen (पौर)
Me. 25, Śānti. 4. 19.
2 A husband's brother.
3 A lecturer.
4 An orange.
5 Fatigue
hardship, toil.
6 Desire of final beatitude.
7 A term applied to a prince engaged in war under certain circumstances and also to a planet when in opposition to other planets (in astrol.).
8 Denial of knowledge.
रं 1 Dry ginger.
2 A kind of coitus.
री 1 The character in which Sanskrit is generally written
cf. देवनागरी.
2 A clever, intriguing or shrewd woman
हंताभीरीः स्मरतु कथं संवृतो नागरीभिः Ud. D. 16.
3 The plant स्नुही.
Comp.
आह्वं dry ginger.
Monier Williams Cologne
English
नागर mf(ई)n. (fr. नगर) town-born, t°-bred, relating or belonging to a or city, t°-like, civic,
MBh.
Kāv.
&c.
spoken in a (said of a partic. Apabhraṃśa dialect
cf.
उप-न्°),
Sāh.
polite, civil,
Śak.
v, 1/2 (v.l. for °रिक)
clever, dexterous, cunning,
Dhūrtan.
bad, vile,
L.
nameless,
L.
नागर
m.
a citizen,
MBh.
&c.
(= पौर) a prince engaged in war under partic. circumstances (opp. to यायिन्
&c.
and also applied to planets opposed to each other),
Var.
a husband's brother,
L.
a lecturer,
L.
an orange,
L.
(cf. नाग-रङ्ग)
toil, fatigue,
L.
desire of final beatitude,
L.
denial of knowledge,
L.
नागर
n.
dry ginger,
Suśr.
the root of Cyperus Pertenuis,
L.
a partic. written character,
Hcat.
a kind of coitus,
L.
N.
of sev. places,
L.
Monier Williams 1872
English
नागर नागर, अस्, ई, अम्, (fr. नगर), town-
born, town-bred, city, citizen
relating or belonging to
a town, civic
spoken in a town or city
polite, civil
clever, sharp, knowing
bad, vile
nameless
(अस्), m. a
citizen
= पौर, a term for a prince engaged in war
under certain circumstances and (in astrology) applied
to a planet in a state of opposition to other planets
a
husband's brother
an orange
a lecturer
denial of
knowledge
hardship, toil, fatigue
desire of final
beatitude
(ई), f. the Nāgarī or Deva-nāgarī (q. v.)
character in which Sanskrit is commonly written
a
species of Euphorbia (= स्नुही)
a clever or crafty
or intriguing woman
(अम्), n. dry ginger
the root
of Cyperus Pertenuis
a sort of coitus.
—नागर-
खण्ड, अस्, m., N. of a section of the Skanda-
Purāṇa.
—नागर-घन, अस्, m. or नागर-मुस्ता,
f. a species of grass, Cyperus.
—नागराह्व (°र-
आह्°), अम्, n. dry ginger.
—नागरोत्था (°र-उत्°),
f. = नागर-मुस्ता, q. v.
Macdonell
English
नागर nāgara,
a.
belonging to the town, 🞄town-bred, urban
polished
adroit
m.
citizen.
Benfey
English
नागर नागर, i.e. नगर + अ,
I.
adj.
1. Belonging to a town, MBh. 1,
5682
m.
A citizen, Rām. 1, 17, 34.
2.
Referring to a town, MBh. 2, 256.
3.
Polite, Śāk. 94, 10 C.
II.
f.
री, A
crafty woman, Haeb. Anth. 351, 16.
III.
n.
Dry ginger, Suśr. 1, 161, 2.
--
Comp.
देव-नागरी,
f.
the name of the
character proper to Sanskrit.
Apte Hindi
Hindi
नागर
वि* - नगर + अण्
"नगर में उत्पन्न, नगर में पला"
नागर
वि* - नगर + अण्
"नगर से संबंध रखने वाला, नगरीय"
नागर
वि* - नगर + अण्
नगर में बोला जाने वाला
नागर
वि* - नगर + अण्
"नम्र, शिष्ट"
नागर
वि* - नगर + अण्
"चतुर, चालाक"
नागर
वि* - नगर + अण्
"बुरा, दुष्ट, दुर्व्यसनी"
नागरः
पुं*
- -
नागरिक
नागरः
पुं*
- -
"देवर, पति का भाई"
नागरः
पुं*
- -
व्याख्यान
नागरः
पुं*
- -
नारंगी
नागरः
पुं*
- -
"थकावट, कठिनाई, श्रम"
नागरः
पुं*
- -
"मुकरना, जानकारी का खण्डन"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವರ / ಭಾವಮೈದುನ / ಪತಿಯ ಸಹೋದರ
विस्तारः - > "नागरॊ दॆवरः" - त्रिकाण्ड.
नागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ಪೌರ / ಪಟ್ಟಣಿಗ / ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು
नागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೇರಿಳೆ ಗಿಡ
नागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಗರ ದೇಶ
नागर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುಂಠಿ
नागर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಸ್ತಕ / ಕೋನ್ನಾರಿ ಗೆಡ್ಡೆ
नागर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ರತಿಬಂಧ
नागर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಗರದೇಶದ ಲಿಪಿ / ನಾಗರ ಲಿಪಿ / ನಾಗರಾಕ್ಷರ
नागर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ / ನಗರಸಂಬಂಧವಾದ
निष्पत्तिः - > नगर "अण्"(४-३-१२०)
L R Vaidya
English
nAgara {% (I) a. (f. री) %} 1. Town-born
2. relating to a town
3. spoken in a town
4. polite, civil
5. clever, sharp
6. trained in the vices of the town.
nAgara {% (II) m. %} 1. A citizen, Megh.i.25, Sant.S.iv.19
2. a husband’s brother
3. a lecturer
4. the orange tree
5. hardship, toil
6. denial of knowledge.
nAgara {% (III) n. %} Dry jinger.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Nāgara, n. of a locality: Māy 〔64〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
चतुर, चतुरक, निपुण, निष्ण, निष्णात, विशारद, पटु, प्रवीण, प्राज्ञ, विचक्षण, विदग्ध, पटुमति, पटिष्ठ, पटीयस्, पेशल, प्रणत, प्रतीत, अणुक, अभिज्ञ, उल्लाघ, ऋभु, ऋभुमत्, ऋभुष्ठिर, ऋभ्व, ऋभ्वन्, ऋभ्वस्, करण, कर्मठ, कर्मण्य, कलाप, कलिङ्ग, कल्य, कारयितव्यदक्ष, कुशल, कुशलिन्, कृतकर्मन्, कृतमुख, कृतिन्, कृत्नु, क्रियापटु, छेक, छेकल, छेकाल, तूर्णि, तेजीयस्, धीवन्, धीवर, धृत्वन्, धृषु, नदीष्ण, नयक, नागर, नागरक, नागरिक, निर्ग्रन्थक, निर्ग्रन्थिक, प्रोह, प्रौण, बहुपट, बुध, बुध्द, मतिमत्, मनस्विन्, मर्मज्ञ, विज्ञ, विडङ्ग, विदुर, विद्वल, शिक्व, सुधी, सुविचक्षण, समाप्त
adjective
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
"चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"
Synonyms:
पौर, नागर, नगरीय
adjective
नगरसम्बन्धी।
"मह्यं पौरं जीवनं रोचते।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gla sgang
१) नागर २) मुस्त
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शुण्ठी महौषधी विश्वा नागरं विश्वभेषजम् ४२०
-wordlist-
शुण्ठी (स्त्री), महौषधी (स्त्री), विश्वा (स्त्री), नागर (क्ली), विश्वभेषज (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शुण्ठी
शुण्ठी, नागर, महौषध, विश्वभेषज, विश्वा
शुण्ठी नागरमुक्ता महौषधं विश्वभेषजं विश्वा
verse 2.1.1.615
page 0069
Tamil
Tamil
நாக3ர : நாக3ரிக = நாக3ரக = நல்ல, கெட்டிக்கார, தந்திர, நகரத் தொடர்புள்ள.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नागरं,
क्ली,
(नगरे भवम् नगर + अण् ।)शुण्ठी इत्यमरः ३८
(अस्य गुणायथा, --“नागरं दीपनं वृष्यं ग्राहि हृद्यं विबन्धनुत् ।रुच्यं लघु स्वादुपाकं स्निग्धोष्णं कफवातजित्
”इति वाभटे सूत्रस्थाने षष्ठेऽध्याये
यथा गारुडे १८६ अध्याये ।“मुण्डीतकवचायुक्तं मरीचं नागरं तथा ।चर्व्वित्वा इमं सद्यो जिह्वया ज्वलनं लिहेत्
”)मुस्ता इति मेदिनी रे, १७२
रतबन्धः ।इति विश्वः
(क्वचित् पुं ।) नागरदेशीयाक्षरञ्च
नागरः,
पुं,
(नागरो विदग्धस्तद्बद्भावोऽस्त्यस्येति ।अच् ।) देवरः इति त्रिकाण्डशेषः
नाग-रङ्गः इति शब्दरत्नावली
त्रि, (नगरे भवः ।“तत्र भवः ।” ५३ इत्यण् ।) विदग्धः ।(यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् ३२३ ।“नागर गीतिरिवासौ ग्रामस्थित्यापि भूषितासुतनुः ।कस्तूरी मृगोदरवासवशाद्बिस्रतामेति
”)नगरोद्भवः इति मेदिनी रे, १७२
(यथा, देवीभागवते ६६ ।“नागरा धृतराष्ट्रस्य सर्व्वे तत्र समाययुः
”नगरहितश्च यथा, महाभारते १२२ ।“धनुर्व्वेदस्य सूत्रं वै यन्त्रसूत्रञ्च नागरम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नागर
त्रि०
नमरे भवः अण् विदग्धे नगरोद्भवे चमेदि० स्त्रियां ङीप् अगं राति रा--क अगः नश-ब्देन(सह सुपा)पा० स० देवरे
पु०
त्रिका० नागरङ्गे(नारेङ्गानेवु) जम्बीरभेदे
पु०
शब्दरत्ना० शुण्ठ्यां
न०
अमरः मुस्ताभेदे (नागरमुथा)
न०
रतिवन्धभेदेविश्वः १० देशभेदे तद्देशीये ब्राह्मणभेदे नागराब्रा-ह्मणाः सि० कौ० नागरखण्डशब्दे दृश्यम् तद्देशे प्रथमप्रचलिते १२ अक्षरभेदे
न०
“वयस्था नागरासङ्गादङ्गानांहन्ति वेदनाम्” वैद्यकम् नगराय हितम् अण् १३ नगरहिते “धनुर्वेदस्य सूत्रं वै यन्त्रसूत्रञ्च नागरम्” भा०स० अ० “यन्त्राण्याग्नेयौषधबलेन सीसकांस्यदृषद्गोल-प्रक्षेपकाणि लोहमयानि भाषायां नालशब्दाभिधेयानितेषां सूत्रं सूचकं शास्त्रं नागरं नगरहितम्” नीलक०“यः पण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिर्नागरीणाम्” मेघ०१४ पौराख्ये ग्रहयुद्धभेदे ग्रहयुद्धशब्दे २१३७ पृ० दृश्यम्
Capeller
German
नागर städtisch, Stadt-
gewandt, gerieben
m.
Städter.
Burnouf
French
नागर नागर a. (नगर) urbain, citadin
au fig.
adroit, rusé, fin
vil, bas
anonyme. -- S.
m.
beau-frère,
frère du mari.
Lecteur.
Déni de connaissance.
Fatigue
désir de la déivrance finale. -- S.
f.
नागरी femme adroite ou
intrigante.
Esp. d'euphorbe. -- S.
n.
l'écriture devanāgarī.
Gingembre sec.
Cyperus pertenuis, bot.
नागरक
m.
artiste.
Voleur.
Orange.
नागरिक
m.
citadin.
नागरिट
m.
libertin, débauché, polisson.
नागरेयक a. urbain, citadin.
Stchoupak
French
नागर-
-ई- a. relatif ou appartenant à une ville, ou produit
dans une ville, citadin, urbain
civil, poli, courtois, raffiné
m.
citadin,
citoyen
f.
citadine
désign. des caractères du skt. (cf. देव°)
-क-
m.
chef d'une
ville, chef de police
-इक- s. v.
-इका-
f.
n.
d'une esclave.
°सेन-
m.
n.
d'un prince.
°स्त्री-
f.
citadine, femme de ville.