नागबल (nAgabala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiनागबलः
नागः-बलः -
भीम की उपाधि
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनागबल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೀಮಸೇನ
व्युत्पत्तिः - > नागानां गजानामयुतस्य बलमस्य
विस्तारः - > ಆನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಬಲವುಳ್ಳವನಾದುದರಿಂದ ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು
Edgerton Buddhist Hybrid
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनागबलः, (नागानामिव बलं यस्य ।) भीम-सेनः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(अस्य नाग-बलाप्तिकथा । यथा, महाभारते । १ । १२८ ।६५ -- ७० ।“एवमुक्तस्तदा नागो वासुकिं प्रत्यभाषत ।यदि नागेन्द्र ! तुष्टोऽसि किमस्य धनसञ्चयैः ॥
रसं पिबेत् कुमारोऽयं त्वयि प्रीते महाबलः ।बलं नागसहस्रस्य यस्मिन् कुण्डे प्रतिष्ठितम् ॥
यावत् पिबति बालोऽयं तावदस्मै प्रदीयताम् ।एवमस्त्विति तं नागं वासुकिः प्रत्यभाषत ॥
ततो भीमस्तदा नागैः कृतस्वस्त्ययनः शुचिः ।प्राङ्मुखश्चोपविष्टः स रसं पिबति पाण्डवः ॥
एकोच्छ्वासात्ततः कुण्डं पिबति स्म महाबलः ।एवमष्टौ स कुण्डानि ह्यपिबत् पाण्डुनन्दनः ॥
ततस्तु शयने दिव्ये नागदत्ते महाभुजः ।अशेत भीमसेनस्तु यथासुखमरिन्दमः ॥
”तथा च तत्रैव । १ । १२९ । १९ -- २१ ।“ततोऽष्ठमे तु दिवसे प्रत्यबुध्यत पाण्डवः ।तस्मिंस्तदा रसे जीर्णे सोऽप्रमेयबलो बली ॥
तं दृष्ट्वा प्रतिबुध्यन्तं पाण्डवं ते भुजङ्गमाः ।सान्त्वयामासुरव्यग्रा वचनञ्चेदमब्रुवन् ॥
यत्ते पीतो महाबाहो ! रसोऽयं वीर्य्यसंभृतः ।तस्मान्नागायुतबलो रणेऽधृष्यो भविष्यति ॥
”)हस्तितुल्यबलवति, त्रि ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritनागबल नागानां हस्तिनामयुतस्य बलं यस्य । १ भीमेत्रिका० । २ हस्तितुल्यवलयुक्ते । भीमस्य तथाबलप्राप्तिकथा भा० आ० १२८ अ० । “यदि नागेन्द्र!तुष्टोऽसि किमस्य धनसञ्चयैः । रसम्पिबेत् कुमारो-ऽयं त्वयि प्रीते महाबलः । बलं नागसहस्रस्य त-स्मिन् कुण्डे प्रतिष्ठितम् । यावत् पिबति बालोऽयंतावदस्मै प्रदीयताम् । एवमस्त्विति तं नागं वासुकिःप्रत्यभाषत । ततो भीमस्तदा नागैः कृतस्वस्त्ययनःशुचिः । प्राङ्मुखश्चोपविष्टः स रसं पिवति पाण्डवः ।एकोच्छासात्ततः कुण्डं पिवति स्म महाबलः । एव-मष्टौ स कुण्डानि ह्यपिबत् पाण्डुनन्दनः । ततस्तु श-यने दिव्ये नागदत्ते महाभुजः । अशेत भीमसेनस्तुयथासुखमरिन्दम!” “ततोऽष्टमे तु दिवसे प्रत्यबुध्यतपाण्डवः । तस्मिंस्तदा रसे जीर्णे सोऽप्रमेयबलोबली । तं दृष्ट्वा प्रत्यबुध्यन्त पाण्डवं ते भुजङ्गमाः ।सान्त्वयामासुरव्यग्रा वचनं चेदमब्रुवन् । यत्ते पीतोमहावाही! रसोऽयं वीर्यसम्भृतः । तस्मान्नागायुतबलोरणेऽधृष्यो भविष्यसि” भा० आ० १२९ अ० । नागस्येवबलं यस्याः । (गोरक्षचाकुलिया) २ लताभेदे स्त्री “ना-गबलाफलतिन्दुकमदनफलमधूकमञ्जिष्ठाः” वृ० सं० ५७ अ०
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.