नागपुर (nAgapura)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनागपुर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾತಾಳಲೋಕ
नागपुर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸ್ತಿನಾಪುರ
प्रयोगाः - > तत्सर्वं प्रतिजग्राह राजा नागपुराधिपः
उल्लेखाः - > भा० आदि० १२२-३५
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Mahabharata
EnglishNāgapura, name of a town = Hāstinapura: I, 4464 (ºālayāt), 4632, 4907, 5147, 5207
III, 8456, †12591, †12592
V, 4960, 4961
VI, †781 (only B.)
VIII, 17, 25
IX, 1465
XIV, †1531.
पुराणम्
Englishनागपुर / NĀGAPURA. A place situated on the basin of the river gomatī in Naimiṣāraṇya. It is mentioned in mahābhārata, śānti Parva, Chapter 355, Stanza 3, that in this place, a nāga named padmanābha lived.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनागपुरं, (नागनामकं पुरम् । शाकपार्थि-वादिवत् समासः ।) देशविशेषः । तद्विवरणंयथा, --“जटाजूटात् पपातोर्द्ध्वे मेरोस्तस्मात्ततोऽगमत् ।देवैः परिवृता गङ्गा हेमकूटञ्च पर्व्वतम् ॥
मन्दरञ्चैव कैलासं हिमवन्तञ्च पर्व्वतम् ।तामायान्तीन्तु रोधाय स्वलीलो नाम दानवः ॥
पार्व्वतं रूपमास्थाय वर्षाणान्तु शतैर्द्बिजाः ।ततो भगीरथो राजाराधयामास कौशिकम् ॥
स तुष्टः प्रददौ नागं वाहनं तं भगीरथः ।समारुह्यागमत्तत्र यत्र रुद्धा भगीरथी ॥
तेन नागेन तं दैत्यं संविदार्य्य स सङ्गतः ।शतधा तं समाधाय मूर्द्धन्यैरावतो गजः ॥
महीतलं समापेदे स यावन्नागसाह्वयम् ॥
तस्मात् व्याघटनाद्बिप्रा अभून्नागपुरं वरम् ॥
”इति वह्निपुराणे गङ्गावतरणनामाध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritनागपुर ६ त० । १ पाताले हस्तिनानामके २ पुरभेदे तन्नाम-कारणं यथा “जटाजूटात् पपातोर्द्ध्वे मेरोस्तस्मात्ततो-ऽगमत् । देवैः परिवृता गङ्गा हेमकूटञ्च पर्बतम् । मन्दर-ञ्चैव कैलासं हिमवन्तञ्च पर्वतम् । ताभायान्तीन्तु रोधायस्वलीलो नाम दानवः । पार्वतं रूपमास्थाय वर्षाणान्तुशतैर्द्विजाः । ततो भगीरथी राजा धारयामास कौशि-कम् । स तुष्टः प्रददौ नागं वाहनं तं भगीरथः ।समारुह्यागमत्तत्र यत्र रुद्धा भगीरथी । तेन नागेन तंदैत्यं संविदार्य्य सुसङ्गतः । शतधा तं समाधायमूर्द्धन्यैरावतो गजः । महीतलं समापेदे स यावन्ना-गसाह्वयम्” वह्निपुराणे तच्च हस्तिनापुरस्य नामान्तरं“तत्सर्वं प्रतिजग्राह राजा नागपुराधिपः” (पाण्डुः)भा० आ० ११३ अ० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.