| YouTube Channel

नवश्राद्ध (navazrAddha)

 
शब्दसागरः
English
नवश्राद्ध
n.
(-द्धं) The first series of Shrāddhas collectively, or funeral offer-
ings on the first, third, fifth, seventh, ninth, and eleventh days
after a person's demise.
E.
नव, and श्राद्ध obsequial rite.
Yates
English
नव-श्राद्ध (द्धं) 1.
n.
Nine offerings
presented to the manes.
Wilson
English
नवश्राद्ध
n.
(-द्धं) The first series of Śrāddhas
collectively, or funeral offerings on the first, third, fifth, seventh, ninth,
and eleventh days after a person's demise.
E.
नव, and श्राद्ध obsequial rite.
Monier Williams Cologne
English
नव—श्राद्ध
n.
the first series of Śrāddhas collectively (offered on the 1st, 3rd, 5th, 7th, 9th, and 11th day after a person's death),
W.
Apte Hindi
Hindi
नवश्राद्धम्
नपुं*
- -
मृत्यु के पश्चात् विषम दिनों में अनुष्ठित श्राद्ध
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
नवश्राद्ध Oudh XVI, 94. XIX, 86.
नवश्राद्ध dh. Oudh XX, 150. XXI, 100. XXII, 100.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नवश्राद्ध
न०
प्रेतोद्देश्यके मरणाहाद्विषमदिवसे कर्त्तव्ये श्राद्ध-भेदे तद्विधानादि निर्णयसिन्धौ यथा“अथ नवश्राद्धं पृथ्वीचन्द्रोदयेऽङिराः “प्रथमेऽह्नितृतीये पञ्चमे सप्तमे तथा नवमैकादशे चैव तन्नवश्रा-द्धमुच्यते” शिवस्वामी “नव श्राद्धानि पञ्चाहुराश्वलायनशा-खिनः आपस्तम्बाः षडित्याहुर्विभाषा त्वितरेषु हि”पञ्च ऐकादशाहिकं विना “मरणाहाद्विषमेषु दिनेष्वे-कैकं नवश्राद्धं कुर्य्यादानवमाद्यदि नवमे विच्छिद्येतैकादशेतत्कुर्य्यादिति” मदनरत्ने बौधायनोक्तेः भविष्ये “नव-सप्त विशां राज्ञां नवश्राद्धान्यनुक्रमात् आद्यन्तयोर्वर्णयोस्तु षडित्याहुर्महर्षयः” हेमाद्रौ वृद्धवसिष्ठः “अलब्धाद्वादशाहस्य लब्ध्वा तरति दुष्कृतम्” अतः षडेव एता-न्येव विषमश्राद्धानीत्युच्यते नागरखण्डे तु “पञ्चमेसप्तमे तद्वदष्टमे नवमे तथा दशमैकादशे चैव नवश्रा-द्धानि तानि च” इत्युक्तं कात्यायनस्तु “चतुर्थे पञ्चमे चैवनवमैकादशे तथा यदत्र दीयते जन्तोस्तन्नवश्राद्धमुच्यते” ।प्रथमे सप्तमे चैवेत्याद्यपादे व्यासे पाठः बह्वृचानान्तु“नवश्राद्धं दशाहानि नवमिश्रन्तु षडृतून्” इत्युक्तंनारायणवृत्तौ दीपिकायां “अथ तनुयादाद्ये चतुर्थे दिनेश्राद्धं पञ्चमसप्तमाष्टनवदिग्रुदेषु युग्मे द्विजः प्रथमेऽह्नि तृतीयेऽह्नि पञ्चसप्तनवस्वपि द्वौ द्वौ पिण्डौ प्रदा-तव्यौ शेषेष्वेकैकन्तु विन्यमेत् एको विषमश्राद्धेऽवयवपि-ण्डस्यैक इनि तौ द्वावित्यर्थः अत्र शास्वाभेदात् व्यवस्था ।अपरार्के भविष्ये “नवश्राद्धं त्रिपक्षञ्च षण्मासं मासि-कानि करोति सुतोयस्तु तस्याघः पितरोगताः”“नवश्राद्धं सपिण्डत्वं श्राद्धान्यपि षोडश पृथक्नैव तु कार्य्याणि संविभक्तधनेष्वपि” इति मिताक्षराधृतदक्षः व्यासः “जातकर्मान्त्यकर्माणि नवश्राद्धं तथैव च”इत्युपक्रमे “मलमासेऽपि कार्य्याणि नित्यं नैमित्तिकंतथा” “नवश्राद्धे यदुच्छिष्टं गृहे पर्य्युषितञ्च यत् ।दम्पत्योर्भुक्तशिष्टं भुञ्जीत कदाचन” मिताक्षराधृ-तव्यासः नवश्राद्धञ्च आहिताग्निविषयं यहाह यमः“चतुर्थे पञ्चमे चैव नवमैकादशे तथा यदत्र दीयतेजन्तोस्तन्नवश्राद्धमिष्यते अस्थिसञ्चयनादर्वागाहिताग्ने-र्द्विजन्मनः अयुग्सान् भोजयेद्विप्रांस्तन्नवश्राद्धमिष्यते ।नवमे पञ्चमे श्राद्धं प्रेतोपकारार्थं नावश्यकम्नवश्राद्धसंज्ञा एतद्द्रव्यग्रहणे प्रायश्चित्तविशेषविधानार्थम्आहिताग्नेरस्थिसञ्चयनादर्वाक् श्राद्धान्तरमस्तीति चदर्शितम्” प्रा० वि०