| YouTube Channel

नवम (navama)

 
शब्दसागरः
English
नवम
mfn.
(-मः-मी-मं) Ninth.
f.
(-मी) The ninth day of a lunar half
month.
E.
नव nine, and डढि-मट्
aff.
Capeller Eng
English
नवम॑
f.
the ninth.
Yates
English
नवम (मः-मी-मं)
a. Ninth.
f.
(मी)
Ninth day of a lunar half month.
Spoken Sanskrit
English
नवम - navama -
adj.
- ninth
नवम - navama -
adj.
- of 9 kinds
नवम - navama -
adj.
- ninefold
नवम navama
adj.
ninth
नवमक navamaka
adj.
ninth
नावमिक nAvamika
adj.
ninth
नवमः, -मी, -म navamaH, -mI, -ma
adj.
ninth
नवमी navamI
f.
ninth
नवमम् navamam
n.
ninth
धर्म dharma
m.
ninth mansion
lR ninth vowel of the alphabet
दुर्गानवमी durgAnavamI
f.
ninth day of the light half of kArttika
श्रीरामनवमी zrIrAmanavamI
f.
ninth of the light half of the month caitra
उल्कानवमी ulkAnavamI
f.
ninth day of the light half of the month azvayuj
क्र्यादि kryAdi
m.
roots beginning with krI i.e. those of the ninth class
अदुःखनवमि aduHkhanavami
f.
propitious ninth day in the first fortnight of bhAdrapada
अनुत्तरोपपातिकदशा anuttaropapAtikadazA
f.
title of the ninth aGga of the jainas treating of those gods
सुग्रीव sugrIva
m.
name of the father of the ninth arhat of the present avasarpiNI
रथगरुत rathagaruta
m.
ninth cubit from the bottom or the eleventh from the top of a sacrificial post
अन्वष्टका anvaSTakA
f.
ninth day in the latter half of the three months following the full moon in AgrahAyaNa
Wilson
English
नवम
mfn.
(-मः-मी-मं) Ninth.
f.
(-मी) The ninth day of a lunar
half month.
E.
नव nine, and मट्
aff.
Apte
English
नवम [navama],
a.
(-मी
f.
) Ninth. -मी The ninth day of a lunar fortnight.
Apte 1890
English
नवम a. (मी f.) Ninth.
मी The ninth day of a lunar fortnight.
Monier Williams Cologne
English
1. नव—म॑
mfn.
=
नवतम,
RV.
v, 57, 3 (Sāy. )
2. नवम॑ mf(ई)n. the ninth,
AV.
&c.
&c.
(cf. 1. नवम॑ under 1. नव)
of 9 kinds, ninefold,
Hcat.
Monier Williams 1872
English
नवम, अस्, ई, अम्, the 9th
(आ), f., scil. तिथि,
the 9th day of a lunar half month.
—नवमांश
(°म-अं°), अस्, m. = नवांश, q. v.
Macdonell
English
नवम nava-má,
a.
ninth
ī,
f.
ninth day in 🞄a fortnight.
Benfey
English
नवम नवम, i. e. नवन् + म,
I.
ordinal number,
f.
मी, Ninth.
II.
f.
मी, The ninth day of a lunar half
month, Lass. 16, 14. -- Cf. Lat. nonus
(for novimus).
Apte Hindi
Hindi
नवम
वि* - "नवन् + डट्, डट्स्थाने मट्"
नवां
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नवम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂಬತ್ತನೆಯ
निष्पत्तिः - > "डट्" (५-२-४८) - डटो मडागमः (५-२-४९)
L R Vaidya
English
navama {% a. (f. मी) %} The ninth.
Bopp
Latin
नवम (f. मी, a नवन् s. e तम) nonus. (V. gr. comp.
321.)
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dgu pa
नवम
dgu po
१) नवम २) नवमी ३) शूर्पक
Tamil
Tamil
நவம : ஒன்பதாவதான.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नवमः, त्रि, (नवन् + “तस्य पूरणे डट् ।” ।२ ४८ इति डट् ततो “नान्ताद-संख्यादेर्म्मट् ।” ४९ इति डटोमट् ।) नवानां पूरणः इति व्याकरणम्
नयै इत्यादि भाषा
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नवम
त्रि०
नवानां पूरणः नान्तत्वात् डटि मः नवसङ्ख्या-पूरणे लग्नावधिनवमराशौ तद्भावे तड्वावश्चतन्वादिद्वादशभावोक्तदिशावसेयः स्त्रियां ङीष् “नवमीतुहिनप्रभा” पताकासन्निवेशे कुण्डोद्यातः “अर्यम्णोनवमी” “पुष्णो नवमी” यजु० २५ नवमी पक्ष-तिरर्यमदेवत्या पूषदेवत्या तदर्थः चन्द्रस्य स्वस्मिन्सूर्यकिरणप्रवेशयोग्यायां नवमकलाक्रियारूपायां तदुपल-क्षितकालरूपायां वा तिधौ उभयदिने तत्प्राप्तौ कस्याःकर्मयोग्यतेति सन्देहे तन्निर्णय उक्तः कालमा० यथा“अथ नवमी निर्णीयते सा विधिनिषेधरूपाभ्याम-न्वयव्यतिरेकाभ्यां पूर्वविद्धैव ग्राह्या तत्र विधिश्च युग्मा-दिशास्त्रे “वसुरन्ध्रयोरिति” पव्यते पद्मपुराणेऽपि“अष्टम्या नवमी विद्धा नवम्या चाष्टमी युता अर्द्ध-नारीश्वरप्राया उमामाहेश्वरी तिथिः” भविष्यत्-पुराणे द्वादशीकल्पेऽपि “नवम्या सह कार्य्या स्यादष्टमीनवमी तयेति” निषेधस्तु पद्मपुराणेऽभिहितः “नकार्य्या नवमी तात! दशम्या तु कदाचनेति” सेयंनवमी भविष्यत्पुराणोक्तव्रतादौ द्रष्टव्या “ननुकृष्णनवम्याः पूर्वविद्धत्वऽपि शुक्लनवमी परविद्धाऽस्तु ।“शुक्लपक्षे तिथिर्ग्राह्या यस्यामभ्युदितो रविरिति” वच-नात् मैवम् पूर्वोक्तेषु वचनेषु दशमीविद्धायाः साक्षान्नि-षेधात् ननु तस्य निषेधस्य सामान्यरूपत्वात् कृष्णपक्षेसङ्कोचोऽस्त्विति चेत् सङ्कोचहेतोर्भवतोदाहृतस्थापिसमान्यरूपत्वात् पक्षयोरुभयोरपि पूर्वविद्वैव ग्राह्या ।रामनवमी तु “चैत्रशुद्धा तु नवमी पुनर्वसुयुता यदि ।सैव मध्याह्नयोगेन महापुण्यतमा भवेत् नवमी चा-ष्टमीविद्धा त्याज्या विष्णुपरायणैः उपोषणं नवम्यांवै दशम्यां पारणं भवेदिति” वचनादष्टमीविद्धा सनक्ष-त्रापि नोपोष्या” इति भेदः “सा आष्टमीयुता ग्राह्यायुस्मात् भविष्ये “मासैश्चतुर्भिर्यत् पुण्यं विथिनाऽऽपूज्यचण्डिकाम् तत्फलं लभते वीर! नवम्यां कार्त्तिकस्यच तथा “नवम्यां नव वर्षाणि राजन् पिष्टाशनो भवेत् ।तस्य तुष्टा भवेद्गौरी सर्वकामप्रदा शुभा” “भावे भासितु या शुक्ला नवमी लोकपूजिता महानन्देति साप्रोक्ता सदानन्दकरी नृणाम् स्नानं दानं तपो होमोदेवार्चनमुपोषणम् सर्वं तदक्षयं याति यदस्यां क्रियतेनरैः” ति० त०
Capeller
German
नवम॑
f.
der neunte.
Grassman
German
navamá, a., der neunte [von návan]
so könnte es auch in {381, 3} aufgefasst werden, indem die Zusammenstellung náviṣṭāya navamám entweder dem Streben nach Gleichklang oder auch einer Hindeutung auf etymologischen Zusammenhang, wie beides im RV sich häufig zeigt, ihren Ursprung verdankte.
-ám {381, 3}.
Stchoupak
French
नवम-
-ई- a. 9{^me^}
f.
(तिथि-) 9{^me^} jour de la quinzaine.