| YouTube Channel

नवन् (navan)

 
शब्दसागरः
English
नवन्
mfn.
 always plu. (-व) Nine.
Capeller Eng
English
न॑वन्
a.
 nine.
नव॑न्
a.
 nine.
Yates
English
नवन्
adv. Nine.
Spoken Sanskrit
English
नवन् - navan - nine [ pl. ]
Wilson
English
नवन्
mfn.
 always plu. (-व) Nine.
Apte
English
नवन् [navan], num.
a.
 (always
pl.
 ). Nine
नवतिं नवाधिकाम्
R.*
 3.69
see
comp.
 below. (At the begining of
comp.
 नवन् drops its final न्).
Comp.
 -अङ्गः a kind of Āyurvedic mixture
विश्वामृताब्दभूनिम्बैः पञ्चमूलीसमन्वितैः । कृतः कषायो हन्त्याशु वातपित्तोद्भवं ज्वरम् Vaidyakam. -अशीतिः
f.
 eighty-nine. -अर्चिस्
m.
 , -दीधितिः the planet Mars.-कपालः (नवकपालेषु संस्कृतः) a cake-offering prepared and presented on nine poteherds
Ait. Br.1.15
-कृत्वस्
ind.
 nine times. -ग्रहाः
m.
 (pl. ) the nine planets. (the sun, the moon, 5 planets, राहु and केतु
see under ग्रह. -ग्व nine-fold, consisting of nine. -चण्डिका
f.
 the nine चण्डिकाs (शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कूष्माण्डा, स्कन्द- माता, कात्यायनी, महागौरी, कालरात्रि, सिद्धिदा)
Chaṇḍī Pāṭha. -चत्वारिंश
a.
 forty-ninth. -चत्वारिंशत्
f.
 forty-nine.-छिद्रम्, -द्वारम् the body (having nine apertures
see ख). नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन् न कारयन्
Bg.*
 5.13. -त्रिंश
a.
 thirty-ninth. -त्रिंशत्
f.
 thirty-nine. -दश
a.
 nineteenth.-दशन् (pl. ) nineteen. -दुर्गा Durgā in her nine forms.i. e. (कुमारिका, त्रिमूर्ति, कल्याणी, रोहिणी, काली, चण्डिका, शांभवी, दुर्गा, भद्रा). -धातु
m.
 Nine metals
हेमतारारनागाश्च ताम्ररङ्गे च तीक्ष्णकम् । कांस्यकं कान्तलोहं च धातवो नव कीर्तिताः ॥, -नवतिः
f.
 ninety-nine. -निधि
m.
 (pl. ) the nine treasures of Kubera. i. e. महापद्मश्च पद्मश्च शङ्खो मकरकच्छपौ । मुकुन्दकुन्द- नीलाश्च खर्वश्च निधयो नव ॥ -पञ्चमम् an inauspicious combination of ग्रहs a particular type of राशिकूट
पाणिग्रहो यदि भवेन्नवपञ्चमर्क्षे सन्तानहानिमतुलां मुनयो वदन्ति Jyotistattvam. -पञ्चाश
a.
 fifty-ninth. -पञ्चाशत्
f.
 fifty-nine.
रत्नम् the nine precious jewels
i. e. मुक्तामाणिक्यवैढूर्यगोमेदा वज्र- विद्रुमौ । पद्मरागो मरकतं नीलश्चेति यथाक्रमम् ॥
'the nine gems' or poets at the court of king Vikramāditya: धन्वन्तरि- क्षपणकामरसिंहशङ्कुवेतालभट्टघटकर्परकालिदासाः । ख्यातो वराह- मिहिरो नृपतेः सभायां रत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य ॥ -रसाःm. (pl. ) the nine sentiments in poetry
see under अष्टरस and रस also.
रात्रम् a period of nine days.
the first nine days of the month of Āśvina held sacred to Durgā. -विंश
a.
 twenty-ninth. -विंशतिः
f.
 twenty-nine. -विध
a.
 nine-fold, of nine kinds or sorts. ˚अन्नानि
n.
 (pl. )
=
 सूप, शाक, मिष्टान्न, जेमन (ओदनादि), उपदंश (मूलकादि), वितर्दंश (pickles etc.), सन्धान (मद्यादि), रोचन (pickled raw fruit,
Mar.
 कोशिंबीर), व्यञ्जन (flower boiled in buttermilk etc.). -व्यूहः an epithet of Viṣṇu.
शतम् one hundred and nine.
nine hundred.-शक्तिः
m.
N.
 of Viṣṇu or Śiva. -शक्तयः
f.
 (pl. ) nine शक्तिs i. e. प्रभा, माया, जया, सूक्ष्मा, त्रिशुद्धा, नन्दिनी, सुप्रभा, विजया, सिद्धिदा. -शायकः
N.
 given to nine inferior tribes
they are: गोपो माली तथा तैली तन्त्री मोदकवारुजी । कुलालः कर्मकारश्च नापितो नवशायकाः ॥ Parāśara. -षष्टिः
f.
 sixty-nine.-सप्ततिः seventy-nine. -सरः, -रम् a kind of ornament consisting of nine pearls.
Apte 1890
English
नवन् num. a. (always pl.) Nine
नवतिं नवाधिकां R. 3. 69
see comp. below. (At the beginning of comp. नवन् drops its final न्).
Comp.
अशीतिः f. eighty-nine.
अर्चिस् m.,
दीधेतिः the planet Mars.
कृत्वस् ind. nine times.
ग्रहाः (m. pl.) the nine planets
see under ग्रह.
चत्वारिंश a. forty-ninth.
चत्वारिंशत् f. forty-nine.
छिद्रं,
द्वारं the body (having nine apertures
see ख).
त्रिंश a. thirty-ninth.
त्रिंशन् f. thirty nine.
दश a. nineteenth.
दशत् pl. nineteen.
दुर्गा Durgā in her nine forms.
नवतिः f. ninetynine.
निधि m. pl. the nine treasures of Kubera, i. e. महपद्मश्च पद्मश्च शखो मकरकच्छपौ । मुकुंदकुंदनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव ॥.
पंचाश a. fifty-ninth.
पंचाशत् f. fifty-nine.
रत्नं {1} the nine precious jewels
i. e. मुक्तामाणिक्यवैदूर्यगोमेदा वज्रविद्रुमौ । पद्मरागो मरकतं नीलश्चति यथाक्रमं ॥. {2} ‘the nine gems’ or poets at the court of king Vikramāditya:
धन्वंतरिक्षपणकामरसिंहशंकुवेतालभट्टघटकर्परकालिदासाः । ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायां रत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य ॥.
रसाः (m. pl.) the nine sentiments in poetry
see under अष्टरस and रस also.
रात्रं {1} a period of nine days. {2} the first nine days of the month of Āśvina held sacred to Durgā.
विंश a. twenty-ninth.
विंशतिः f. twenty-nine.
विध a. ninefold, of nine kinds or sorts.
व्यूहः an epithet of Viṣṇu.
शतं {1} one hundred and nine. {2} nine hundred.
शायकः N. given to nine inferior tribes
they are
गोपो माली तथा तैली तंत्री मोदकवारुजी । कुलालः कर्मकारश्च नापितो नवशायकाः ॥. Parāśara.
षष्टिः f. sixty-nine.
सप्ततिः seventy-nine.
Monier Williams Cologne
English
न॑वन्
pl.
 (nom.
acc.
 न॑व
instr. नव॑भिस्
abl.
dat.
 °भ्यस्
loc.
 °सु
Class.
 also नवभि॑स्, °भ्य॑स्, °सु॑
gen.
 नवाना॑म्,
Pāṇ.
 vi, 1, 177
&c.
 ) nine,
RV.
&c.
नवन् [cf. Zd. navan
Gk. ἐννέα for ἐ-νϝεα
fr.
 ἐ-νεϝα
Lat.
 , nǒvem
Goth.
 and Old HGerm. niun, OSax. and Angl.Sax. nigun, NHGerm. neun,
Eng.
 nine.]
Monier Williams 1872
English
नवन् नवन्, m. f. n. pl. (said to be fr. rt.
4. नु), nine
[cf. Zend navan, ‘nine:’ Gr. ἐννέα,
ἔνα-το-ς, ἔννα-το-ς, εἴνατο-ς, ἐννά-κις, ἐνάκις,
εἰνάκις, ἐνα-κόσιοι, ἐννα-κόσιοι, ἐνενή-κοντα,
ἐννή-κοντα: Lat. novem, nōnu-s, nov-iens, nōnā-ginta,
non-genti: Goth. niun, ‘nine
’ niun-da, ‘the
ninth:’ Angl. Sax. nigan, ‘nine:’ Old Germ. niun:
Mod. Germ. neun: Old Pruss. nevīn-ts, ‘the ninth:’
Slav. devan-tĭ, ‘nine:’ Lith. devyn-i, ‘nine, ’ n
changed into d as in debes-i-s, ‘a cloud, ’ from Sanskrit
नभस्
devī1n-ta-s, ‘the ninth:’ Hib. naoi, ‘nine:’
Cambro-Brit. naw, ‘nine.’]
—नवकाण्डिका-भा-
ष्य, अम्, n. ‘commentary of nine sections, ’ N. of a
commentary on Kātyāyana's Śrāddha-sūtras by Nīlā-
sura.
—नव-कृत्वस्, ind., 9 times.
—२। नव-
ग्रह, आस्, m. pl. the 9 planets, or sun, moon,
five planets, and the ascending and descending nodes.
—नवग्रह-मन्त्र, आस्, m. pl. ‘hymns or prayers
to the 9 planets (?), ’ N. of a work.
—नवग्रह-
शान्ति, इस्, f. propitiation of the 9 planets.
—नव-
ग्व, अस्, आ, अम्, Ved. ninefold, consisting of 9
(आस्), m. pl., N. of a mythological family often
associated with that of Aṅgiras and described as
sharing in Indra's battles, regulating the worship of
the gods, &c.
(अस्), m. one of the family called
Nava-gvas
[cf. दश-ग्व, दशग्विन्।]
—नवचत्-
वारिंश, अस्, ई, अम् (fr. the following), the 49th.
—नव-चत्वारिंशत्, त्, f., 49.
—नव-तन्तु, उस्,
m., N. of a son of Viśvā-mitra.
—नवत्रिंश, अस्,
ई, अम् (fr. the following), the 39th.
—नव-त्रिंशत्,
त्, f., 39.
—नव-दश, अस्, ई, अम् (fr. the follow-
ing), the 19th
consisting of 19.
—नव-दशन्, अ,
m. f. n. pl., 19.
—नव-दीधिति, इस्, m. ‘nine-rayed, ’
Mars, the planet or its deified regent
[cf. नवार्चिस्।]
—नव-दुर्गा, f. Durgā in her 9 forms (viz.
कुमारिका, त्रि-मूर्ति, कल्याणी, रोहिणी, काली, चण्-
डिका, शाम्भवी, दुर्गा, भद्रा).
—नव-दोला,
f. a litter borne by 9 men.
—नव-द्वार, अस्, आ,
अम्, ‘nine-doored, ’ having 9 gates
an epithet of
the body, which has 9 apertures or outlets, as the
nostrils, ears, mouth, &c.
[cf. नव-मुख।]
—न-
व-धा, ind. divided into 9 parts, ninefold, in 9
ways, 9 times.
—नव-नवति, इस्, f., 99
(in the
Veda the number 99 is used for any large number.)
—नवनवति-तम, अस्, ई, अम्, the 99th.
—नव-
पञ्चाश, अस्, ई, अम् (fr. the following), the 59th.
—न-
व-पञ्चाशत्, त्, f., 59.
—नव-पद्, -पात्, -पदी,
पत्, Ved. having 9 feet, consisting of 9 feet.
—नव-
भाग, अस्, m. the 9th part, especially of an asterism
or of a lunar mansion
[cf. नवांश।]
—नव-
मुख, अस्, ई, अम्, having 9 apertures or openings
[cf. नव-द्वार।]
—नव-रङ्ग, अम्, n. gift to five
and acceptance by four persons of the best Kāyastha
families (?).
—नवरङ्ग-कुल, अस्, आ, अम्, having
the privilege of marrying into 9 distinct families (?).
—नव-रत्न, अम्, n., 9 precious gems, viz. a
pearl, ruby, topaz, diamond, emerald, lapis lazuli, coral,
sapphire, and one called Go-meda, (these 9 jewels are
supposed to be related to the 9 planets)
the 9 jewels,
i. e. the 9 men of letters at the court of Vikramā-
ditya were Dhanvantari, Kṣapaṇaka, Amara-siṃha,
Śaṅku, Vetāla-bhaṭṭa, Ghaṭa-karpara, Kāli-dāsa, Vara-
ruci, and Varāha-mihira
N. of a collection of 9 verses.
—नव-रथ, अस्, m., N. of a son of Bhīma-ratha
and father of Daśa-ratha.
—नव-रात्र, अस्, m. or
नवरात्रिक, अम्, n. a period of 9 days
a Soma
sacrifice with 9 Sutyā days
9 days in the middle of
the Gavām-ayana
(अम्), n. the period of 9 days
from the first of the light half of month Āśvina to
the 9th, devoted to the worship of Durgā.
—नव-
राशिक, the rule of proportion with 9 terms com-
prising four proportions.
—नवर्च (°व-ऋच), अस्,
आ, अम्, Ved. consisting of 9 verses.
—नवविंश,
अस्, ई, अम् (fr. the following), the 29th.
—नव-
विंशति, इस्, f., 29.
—नव-विध, अस्, आ, अम्, nine-
fold, consisting of 9 parts.
—नव-व्यूह, अस्, m.
an epithet of Viṣṇu
[cf. चतुर्-व्यूह।]
—नव-
शक्ति, इस्, m. ‘having 9 faculties, ’ an epithet of Śiva
or Viṣṇu.
—नव-शत, अम्, n., 109.
—नवशत-
तम, अस्, ई, अम्, the 109th.
—नव-शस्, ind., 9 by
9, by nines.
—नव-शायक, अस्, m. a N. given to any
of 9 inferior classes, viz. cowherd, gardener, oilman,
weaver, confectioner, water-carrier, potter, blacksmith,
and barber.
—नव-षट्क, अस्, आ, अम्, consisting
of 9 × 6 (strings &c.).
—नव-षष्टि, इस्, f., 69.
—नवषष्टि-तम, अस्, ई, अम्, the 69th.
—न-
व-सप्तति, इस्, f., 79.
—नवसप्तति-तम, अस्, ई,
अम्, the 79th.
—नव-सप्तदश, अस्, m., N. of an
Atirātra (‘containing 9 Saptadaśa-stotras’).
—नव-
साहसाङ्क-चरित, अम्, n. ‘the 9 or the new (fr.
1. नव) deeds of king Sāhasāṅka, ’ N. of a Campū
composed by Śrī-harṣa.
—नवांश or नवांशक
(°व-आं°), अस्, m. a 9th, a 9th part, especially of an
asterism or lunar mansion
[cf. नव-भाग।]
—न-
वांशक-प, अस्, m. the regent of a Navāṃśaka.
—नवांश-नाथ, अस्, m. the regent of a Navāṃśa.
—नवाङ्गा (°व-अङ्°), f. a species of plant (=
कर्कट-शृङ्गी).
—नवायस (°व-आय्°), अम्, n. a
medicinal preparation of iron, containing 9 parts of
iron.
—नवार्चिस् (°व-अर्°), इस्, m. ‘nine-rayed, ’ the
planet Mars or its deified personification.
—नवाशीति
(°व-अश्°), इस्, f., 89.
—नवाशीति-तम, अस्, ई, अम्,
the 89th.
—नवाह (°व-अह), अस्, m. a period of
9 days
a Soma sacrifice with 9 Sutyā days
9 days
in the middle of the Gavām-ayana
[cf. नव-
रात्र।]
Macdonell
English
नवन् návan (or án), num. nine.
Benfey
English
नवन् नवन्, cardinal number,
adj.
Nine, Man. 3, 269. -- Cf. Goth. and
O.H.G. niun
A.S. nigan
ἐννέα
Lat.
novem.
Apte Hindi
Hindi
नवन्
सं* वि* - नु + कनिन् बा* गुणः
नौ
नवन्
"सं*वि*, ब*व*" - "नु+कनिन्, बा*गुणः"
"नौ, नौ की संख्या"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नवन्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂಬತ್ತು
नवन्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂಬತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ/ಒಂಬತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ
L R Vaidya
English
navan {% num. (always pl.) %} Nine, नवतिं नवाधिकाम् R.iii.69
(as the first member of compounds it loses its final न्).
Bopp
Latin
नवन् novem. (Lat. novem - proprie a नवम nonus
goth.
niun
lith. dewyni e newyni
slav. devjatj
gr. ἐννέα, prae-
fixo ε reduplicato ν
cambro - brit. naw
hib. naoi
v. gr.
comp. 317.)
Tamil
Tamil
நவன் : ஒன்பது.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नवन्
त्रि०
 ब० व० । नृ--कनिन् बा० गुणः । १ संख्याभेदे(नय) संख्यायां २ तद्युक्ते च ।
Capeller
German
न॑वन् u. नव॑न् neun.
Grassman
German
návan, a. [Cu. 〔427〕
Zusammenhang mit náva ist wahrscheinlich], neun, insbesondere 2〉 mit navatí neun und neunzig (siehe unter navatí)
3〉 trī́ṇī́ śatā́ trī́ sahásrāṇi triṃśát ca náva ca 3339.
-a [N.] vīrā́sas {853, 15}. — 2〉 {344, 4}
{924, 10}. — 3〉 devā́s {243, 9}
{878, 6}.
-a [A.] dyū́n {116, 24}. — 2〉 {32, 14}
{53, 9}
{54, 6}
{84, 13}
{205, 4}
{210, 6}
{322, 3}
{383, 6}
{488, 2}
{535, 5}
{615, 5}
{702, 2}
{773, 1}
{875, 8}
{930, 8}.
-ānā́m 2〉 {191, 13}.
-ábhis 2〉 {865, 10}.
Burnouf
French
नवन् नवन् a. [M§ 51, 5°] neuf.
Lat. novem
gr.
ἐννέα
goth. niun
angl. nine.
नवदीधिलि
m.
 la planète de Mars ou son Régent.
नवद्वार पुर
n.
 la ville aux neuf portes, c-à-d. le corps.
नवधा adv. en neuf parties.
नवशस् adv. par groupes de neuf.
नवम a. neuvième. -- F. le 9ᵉ jour de la quinzaine
lunaire.
नवार्चिस्
m.
 (अर्चिस्) l'astre aux 9 rayons, c-à-d. la
planète de Mars
son Régent.