| YouTube Channel

नर्तन (nartana)

 
शब्दसागरः
English
नर्त्तन
n.
 (-नं) Dancing, gesticulating, acting.
E.
 नृत् to dance, &c. affix
भावे ल्युट् ।
Capeller Eng
English
नर्तन
m.
 dancer
(f. आ &)
n.
 dance.
Yates
English
नर्त्तन (नं) 1.
n.
 Dancing, acting.
Spoken Sanskrit
English
नर्तन - nartana -
n.
 - dancing
नर्तन - nartana -
m.
 - dancer
नर्तन - nartana -
n.
 - acting
Wilson
English
नर्त्तन
n.
 (-नं) Dancing, gesticulating, acting.
E.
 नृत to dance, &c. affix ल्युट्.
Apte
English
नर्तनः [nartanḥ], [नृत्-ल्युट्] A dancer
Mb.
 * 12 63.4. -नम् Gesticulation, dancing, dance.
Comp.
 -गृहम्, -शाला a dancing hall.
प्रियः an epithet of Śiva.
a peacock.
Apte 1890
English
नर्तनः [नृत्-ल्युट्] A dancer.
नं Gesticulation, dancing, dance.
Comp.
गृहं,
शाला a dancing hall.
प्रियः {1} an epithet of Śiva. {2} a peacock.
Monier Williams Cologne
English
नर्तन
m.
 (initial न् not changeable to ण् g. क्षुभ्नादि) dancer,
MBh.
Hariv.
नर्तन
n.
 dancing, acting (metric. also f(आ).
cf.
 °ना-गृह, below).
Monier Williams 1872
English
नर्तन, अस्, m. a dancer
(अम्), n. the act of
dancing, gesticulating, acting, performing on the
stage
[cf. नर्तना-गृह।]
—नर्तन-प्रिय, अस्,
आ, अम्, fond of dancing
(अस्), m. a peacock.
—नर्-
तन-शाला, f. or नर्तनागार (°न-अग्° or -आग्°),
अम्, n. or नर्तना-गृह, अम्, n. a dancing-room.
—नरतन-स्थान, अम्, n. a dancing-place.
Macdonell
English
नर्तन nart-ana,
m.
 dancer
n.
 dance: -śālā, 🞄f. dancing-room.
Benfey
English
नर्तन नर्तन, i. e. नृत् + अन।
I.
m.
A dancer, MBh. 4, 1217.
II.
n.
 Dancing,
Man. 2, 178.
Hindi
Hindi
नृत्य
Apte Hindi
Hindi
नर्तनः
पुं*
 - नृत् + ल्युट्
नाचने वाला
नर्तनम्
नपुं*
 - -
"हावभाव प्रदर्शित करना, नाचना, नाच"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೃತ್ಯ/ಕುಣಿತ
निष्पत्तिः - > नृती (गात्रविक्षेपे)- भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > कामं क्रोधं च लोभं च नर्तनं गीतवादनम्
उल्लेखाः - > मनु० २-१७८
नर्तन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಣಿದಾಡಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > नृती+ णिच् - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
नर्तन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನರ್ತನ ಮಾಡಿಸುವವನು/ಕುಣಿದಾಡಿಸುವವನು
L R Vaidya
English
nartana {% (I) m. %} A dancer.
nartana {% (II) n. %} Dancing, a dance.
Bopp
Latin
नर्तन m. (r. नृत् s. अन) saltator. IN. 5. 50.
Kridanta Forms
Sanskrit
नृत् (नृ꣡तीँ꣡ गात्रविक्षेपे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = नर्तनम्
अनीयर् = नर्तनीयः - नर्तनीया
ण्वुल् = नर्तकः - नर्तिका
तुमुँन् = नर्तितुम्
तव्य = नर्तितव्यः - नर्तितव्या
तृच् = नर्तिता - नर्तित्री
क्त्वा = नर्तित्वा
ल्यप् = प्रनृत्य
क्तवतुँ = नृत्तवान् - नृत्तवती
क्त = नृत्तः - नृत्ता
शतृँ = नृत्यन् - नृत्यन्ती
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gar 'cham
नर्तन
cham pa
नर्तन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।
नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
-wordlist-
गीत (क्ली), गान (क्ली), गेय (क्ली), गीति (स्त्री), गान्धर्व (क्ली), नर्तन (क्ली), नटन (क्ली), नृत्य (क्ली), नृत्त (क्ली), लास्य (क्ली), नाट्य (क्ली), ताण्डव (पुंक्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नर्त्तनं,
क्ली,
 (नृत् + भावे ल्युट् ।) नृत्यम् । इत्य-मरः । १ । ७ । १० ॥
(यथा, मनुः । २ । १७८ ।“कामं क्रोधञ्च लोभञ्च नर्त्तनं गीतवादनम् ॥
”नृत्यतीति । नृत् + ल्युः । नर्त्तके, त्रि । यथा, महाभारते । ४ । ३५ । २२ ।“गायनो नर्त्तनो वापि वादनो वा पुनर्भव ।क्षिप्रं मे रथमास्थाय निगृह्णीष्व हयोत्तमान् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नर्त्तन
न०
 नृत--भावे ल्युट् । १ अङ्गविक्षेपभेदे नृत्ये पूर्वप-दस्थे निमित्ते सति उत्तरपदस्थस्यास्य क्षुम्ना० न णत्वम्परिनर्त्तनम् । वर्जयेदित्यनुवृत्तौ “कामं क्रोधञ्च लोभञ्चनर्त्तनं गीतिवादनम्” स्नातकव्रतोक्तौ मनुः । णिच्-भावे ल्युट् । २ अङ्गुल्यादेश्चालने च
Capeller
German
नर्तन
m.
 Tänzer
n.
 u.
f.
 आ Tanz.
Burnouf
French
नर्तन नर्तन
m.
 (नृत्
sfx. अन) mms. -- N. danse,
pantomime.
नर्तनप्रिय
m.
 paon.
Stchoupak
French
नर्तन-
m.
 danseur
nt. danse.
°गृह- nt. °शाला-
f.
 नर्तनागार- nt. salle de danse.