| YouTube Channel

नम्र (namra)

 
शब्दसागरः
English
नम्र
mfn.
(-म्रः-म्रा-म्रं) Crooked, curved, bent, bowed.
E.
नम् to bow, affix र.
Capeller Eng
English
नम्र॑
a.
bowing, bent, curved, humble
abstr.
°ता†
f.
,
°त्व†
n.
, the latter also = suppleness, nimbleness.
Yates
English
नम्र (म्रः-म्रा-म्रं)
a. Crooked, bent,
curved bowed
humble.
Spoken Sanskrit
English
नम्र - namra -
adj.
- humble
विनयशील - vinayazIla -
adj.
- humble
वश्य - vazya -
adj.
- humble
लघु - laghu -
adj.
- humble
विनीत - vinIta -
adj.
- humble
अनुच्च - anucca -
adj.
- humble
अनुद्धत - anuddhata -
adj.
- humble
अनुनायक - anunAyaka -
adj.
- humble
अभिमानशून्य - abhimAnazUnya -
adj.
- humble
उद्दान्त - uddAnta -
adj.
- humble
उपजीविन् - upajIvin -
adj.
- humble
निभृत - nibhRta -
adj.
- humble
निरहङ्कार - nirahaGkAra -
adj.
- humble
निरहङ्कृति - nirahaGkRti -
adj.
- humble
निर्गर्व - nirgarva -
adj.
- humble
निर्मद - nirmada -
adj.
- humble
निर्विण्ण - nirviNNa -
adj.
- humble
नोत्सेक - notseka -
adj.
- humble
न्यग्भूत - nyagbhUta -
adj.
- humble
बुद्धिमत् - buddhimat -
adj.
- humble
नम्र - namra -
adj.
- humble
नम्र - namra -
adj.
- bowing to
नम्र - namra -
adj.
- submissive
नम्र - namra -
adj.
- polite
नम्र - namra -
adj.
- curved
नम्र - namra -
adj.
- sunk
नम्र - namra -
adj.
- bent
नम्र - namra -
adj.
- hanging down
नम्र - namra -
adj.
- bowed
नम्र - namra -
adj.
- inclining
नम्र - namra -
adj.
- bowing
नम्र - namra -
adj.
- reverential
Wilson
English
नम्र
mfn.
(-म्रः-म्रा-म्रं) Crooked, curved, bent, bowed.
E.
नम to bow, affix र.
Apte
English
नम्र [namra],
a.
[नम्-र]
Bowing, bowing down, bent, inclined, hanging down
भवन्ति नम्रास्तरवः फलागमैः
Ś.*
5.12. स्तोकनम्रा स्तनाभ्याम्
Me.*
84
Pt.*
1.16
Ratn.*
1.19.
Bowing down, making a low obeisance
अभूत् नम्रः प्रणिपातशिक्षया
R.*
3.25
इत्युच्यते ताभिरुमा स्म नम्रा
Ku.*
7.28.
Lowly, submissive, humble, reverential
as in भक्तिनम्रः
Me.*
57.
Crooked, curved.
Worshipping.
Devoted or attached to.
Comp.
-अङ्ग, -मूर्ति
a.
bent, stooping. -नासिक
a.
flat-nosed.
Apte 1890
English
नम्र a. [नम्-र] 1 Bowing, bowing down, bent, inclined, hanging down
भवंति नम्रास्तरवः फलागमैः Ś. 5. 12
स्तोकनम्रा स्तनाभ्यां Me. 82
Pt. 1. 106
Ratn. 1. 19.
2 Bowing down, making a low obeisance
अभूच्च नम्रः प्रणिपातशिक्षया R. 3. 25
इत्युच्यते ताभिरुमा स्म नम्रा Ku. 7. 28.
3 Lowly, submissive, humble, reverential
as in भक्तिनम्रः Me. 55.
4 Crooked, curved.
5 Worshipping.
6 Devoted or attached to
Comp.
अंग,
मूर्ति a. bent, stooping.
Monier Williams Cologne
English
नम्र॑ mf(आ)n. bowing, inclining
bowed, bent, curved
hanging down, sunk
bowing to (comp. )
submissive, reverential, humble,
RV.
&c.
&c.
Monier Williams 1872
English
नम्र, अस्, आ, अम्, bowing, bowing down, in-
clining, (मूर्ध्ना नम्रः, bowing the head, lit.
with the head)
bent, bowed, inclined
curved,
crooked
hanging down
sunk
making obeisance
lowly, submissive, reverential, humble
worshipping,
adoring
devoted to
(आ), m. du., Ved. epithet of
two verses addressed to Agni.
—नम्र-ता, f. or
नम्र-त्व, अम्, n. the state of being bowed or
bent, bowing, bowing or hanging down, obeisance,
adoration, respect, devotion
submissiveness, humble-
ness, humility, meekness
condescension.
—नम्र-
प्रकृति, इस्, इस्, इ, of a gentle or submissive dispo-
sition.
—नम्र-मुख, अस्, ई, अम्, having the face
bent down, looking down.
—नम्र-मूर्ति, इस्, इस्,
इ, having the form bent, stooping, bowed.
—नम्-
राङ्ग (°र-अङ्°), अस्, ई, अम्, bowing or bending the
body, bowed, bent, stooping.
—नम्री-कृत, अस्, आ,
अम्, bowed down, bent down, humbled.
नम्र नम्र। See above.
Macdonell
English
नम्र nam-rá,
a.
bent, crooked
bowed (by, 🞄in. )
bowing, to or with (—°)
humble, submissive: 🞄-tā,
f.
, -tva,
n.
bowing
respect
🞄lowliness, submissiveness, humility, towards 🞄(lc. or —°): vinītair namratāṃ samācaret, 🞄one should be courteous towards the well-bred.
Benfey
English
नम्र नम् + र,
adj.
,
f.
रा।
1. Bent,
Bhartṛ. 2, 62.
2. Bowed, Bhāg. P.6,
17, 16.
3. Crooked, Ṛt. 6, 10.
4.
Addicted, Kathās. 17, 56.
--
Comp.
वि-,
adj.
1. bent, bowed. 2. humble.
Apte Hindi
Hindi
नम्र
वि* - नमं +
"विनीत, प्रणतिशील, झुका हुआ, विनत, नीचे लटकने वाला"
नम्र
वि* - नमं +
"प्रणतिशील, सादर अभिवादनशील"
नम्र
वि* - नमं +
"सुशील, विनयी, विनयशील, श्रद्धालु"
नम्र
वि* - नमं +
"कुटिल, वक्र"
नम्र
वि* - नमं +
पूजा करने वाला
नम्र
वि* - नमं +
"भक्त, उपासक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नम्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಧೇಯ/ವಿನಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು
निष्पत्तिः - > णम (प्रह्वत्वे शब्दे) - रः (३-२-१६७)
प्रयोगाः - > अभूच्च नम्रः प्रणिपातशिक्षया पितुर्मुदं तेन ततान सोऽर्भकः
उल्लेखाः - > रघु० ३-२५
नम्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಗ್ಗಿರುವ
निष्पत्तिः - > णम (प्रह्वत्वे शब्दे) - "रः" (३-२-१६७)
प्रयोगाः - > शश्वत्सिद्धैरुपचितबलिं भक्तिनम्रः परीयाः
उल्लेखाः - > मेघ० १-५५
L R Vaidya
English
namra {% a. (f. म्रा) %} 1. Bowing, bowing down, making obeisance, अभूच्च नम्रः प्रणिपातशिक्षया R.iii.25, K.S.vii.28
2. bent, inclined, hanging down, भवंति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः Sak.v., स्तोकनम्रा स्तनाभ्याम् Megh.ii.19
3. submissive, humble, reverential, भतिनम्रः परीयाः Megh.i.55.
Bopp
Latin
नम्र (r. नम् s. र) inclinatus. RAGH. 3. 25. 11. 4.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
विनम्र, विनयिन्, विनीत, नम्र, विनयशील
adjective
यः नमनशीलः।
"हनुमान् विनम्रेण भावेन नतः।"
Synonyms:
नम्र
adjective
यः नमनशीलः।
"एषः दण्डः नम्रः।"
Synonyms:
अपनत, नत, नामित, आनत, अवनत, परिणत, प्रणत, अवनत, नम्र, अञ्चित, अवनम्र, अवभुग्न, न्यक्र, न्यञ्चित, वक्र, प्रव्ह
adjective
यः अञ्चति।
"फलैः वृक्षः नतः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gus pa
१) अभिवादन २) आदर ३) उपास्ति ४) गौरव ५) नम्र ६) भक्ति ७) मान ८) शुश्रूडमाण ९) श्रद्धा १०) समाप्ति ११) सम्भ्रम १२) सौरभ्य १३)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
नत
नत, नम्र, बन्धुर
मोघं मुधाऽफलं बन्ध्यं नतं नम्रं बन्धुरम् ७६०
verse 4.1.1.760
page 0087
Tamil
Tamil
நம்ர : வினயமுள்ள, வணங்கிய, கோணலான, பக்தியுள்ள.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नम्रः, त्रि, (नमतीति नम + “नमिकम्पीति ।”३ १६७ इति रः ।) नतः इति हलायुधः
(यथा, पञ्चतन्त्रे १८९ ।“यन्नम्रं सरलञ्चापि तच्चापत्सु सीदति ।धनुर्मित्रं कलत्रञ्च दुर्लभं शुद्धवंशजम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नम्र
त्रि०
नम--र नते निम्रताप्राप्ते विनयान्विते चशब्दार्थचि० “स्तोकनम्रा स्तनाभ्याम्” मेघ० “अभूच्चनम्रः प्रणिपातशिद्धया” रघुः
Capeller
German
नम्र॑ sich neigend, gebogen, gesenkt, unterwürfig,
demütig.
Grassman
German
namrá, a., sich neigend, unterwürfig [von nam].
-ám (namarám zu sprechen) ahám veśám āyáve karam {875, 5}.
Burnouf
French
नम्र नम्र a. (sfx. र) courbe, courbé, incliné.
Stchoupak
French
नम्र-
a. incliné, ployé, courbé, penché, pendant, affaissé
incliné devant qq'un, présentant des hommages, soumis à (ifc.)
qui adore,
déférent, humble
-ता-
f.
humilité, docilité
-त्व- nt. id.
souplesse.