नभस् (nabhas)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नभस् m.
  (-भाः)
	 1. The month Srāvana,  (July-August)
	 2. A cloud.
	 3.
The rains,  rainy season. 
	 4. Smell.
	 5. The fibres in the root of the
lotus.
	 6. A bird.
	 7. A grey-headed man. 
	 n.
  (-भः) sky,  atmosphere, 
ether or heaven. 
 E.
  नभ् to injure,  to be annihilated,  (at the end of
the world, ) Unādi affix असुन्,  or नह् to bind,  and भ substituted
for ह.

Capeller Eng

English

 न॑भस् n.
  mist,  vapour,  clouds,  atmosphere,  sky
 a cert.
  
month in the rainy season (*m. )
 du.
  heaven and earth.

Yates

English

 नभस् (भाः) 5.
m.
  The month
Shrā-
vana (July-Aug.) a cloud
 rains
smell
 a bird.
n.
  Sky,  heaven. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नभस् 	-	  nabhas 	-	 m.
  	-	 clouds
नभःसरस् 	-	  nabhaHsaras 	-	 n.
  	-	 clouds
रजस् 	-	  rajas 	-	 n.
  	-	 clouds
मेघायते  { मेघाय } 	-	  meghAyate  { meghAya } 	-	 verb 	-	  form clouds
मेघजाल 	-	  meghajAla 	-	 n.
  	-	  thick clouds
साभ्र 	-	  sAbhra 	-	 adj.
  	-	  having clouds
कादम्बिनी 	-	  kAdambinI 	-	 f.
  	-	  row of clouds
अभ्रायते  { अभ्राय } 	-	  abhrAyate  { abhrAya } 	-	 verb 	-	  create clouds
अभ्रयन्ती 	-	  abhrayantI 	-	 f.
  	-	  forming clouds
घनवीथि 	-	  ghanavIthi 	-	 f.
  	-	  line of clouds
जलदपङ्क्ति 	-	  jaladapaGkti 	-	 f.
  	-	  line of clouds
मेघराजि 	-	  megharAji 	-	 f.
  	-	  line of clouds
शौण्ड 	-	  zauNDa 	-	 m.
  	-	  line of clouds
मेघजाल 	-	  meghajAla 	-	 n.
  	-	  mass of clouds
वारिवानजाल 	-	  vArivAnajAla 	-	 n.
  	-	  mass of clouds
मेघायते  { मेघाय } 	-	  meghAyate  { meghAya } 	-	 verb 	-	  resemble clouds
अभ्रजा 	-	  abhrajA 	-	 adj.
  	-	  born from clouds
अभ्रमय 	-	  abhramaya 	-	 adj.
  	-	  hidden in clouds
अभ्रसनि 	-	  abhrasani 	-	 adj.
  	-	  procuring clouds
घनतोल 	-	  ghanatola 	-	 m.
  	-	  friend of clouds

नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  rainy season
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  sun
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  nose or smell
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  period of life
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  rope made of lotus fibres
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  age
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  spitting-pot
नभस् 	-	 nabhas 	-	 m.
  	-	  clouds
नभस् 	-	 nabhas 	-	 n.
  	-	  vapour
नभस् 	-	 nabhas 	-	 n.
  	-	  sky or atmosphere
नभस् 	-	 nabhas 	-	 n.
  	-	  ether
नभस् 	-	 nabhas 	-	 n.
  	-	  mist
नभस् 	-	 nabhas 	-	 n.
  	-	  sky

Wilson

English

 नभस्
m.
  (-भाः)
1 The month Śrāvaṇa,  (July-August.)
2 A cloud.
3 The rains,  or rainy season. 
4 Smell.
5 The fibres in the root of the lotus.
6 A bird.
7 A grey-headed man. 
n.
  (-भः) Sky,  atmosphere,  æther or heaven. 
E.
  नभ to injure,  to be annihilated,  (at the end of the world, ) Uṇādi
affix असुन्,  or नह to bind,  and भ substituted for ह.

Apte

English

नभस् [nabhas],  n.
  [नह्यते मेधैः नह्-असुन् भश्चान्तादेशः
 cf.
   Uṇ.*
  4.21]

The sky,  atmosphere
 R.*
  5.29
 नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् Bg.*
  1.19
 वनान्तरे तोयमिति प्रधाविता निरीक्ष्य भिन्नाञ्जनसंनिभं नभः Ṛs.*
  1.11.

A cloud.

Fog,  vapour.

Water.

Period of life,  age. m.
  

The rains or rainy season. 

The nose,  smell.

N.
  of the month of Śrāvaṇa (corresponding to JulyAugust),  (said to be n.
  also in this sense)
 प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालम्बनार्थी Me.*
  4
 R.*
  12.29
17.41
18.6
 N.*
  9.84
 श्रावणे तु स्यान्नभाः श्रावणिकश्च सः Ak.
 पञ्चमो$यं तु संप्राप्तः नभाः श्यामनभाः शुभः Śiva.  B.26.57.

The fibres in the root of the lotus.

A spitting-pot. (du. ) Both the worlds,  heaven and earth. Comp.
   -अम्बुपः the Chātaka bird. -केतनः,  -पान्थः the sun, -क्रान्तिन् m.
  a lion.  -ग a.
  going in the sky (as a star,  god,  bird &c.
 ). -गजः a cloud. -गति f.
  soaring,  flying. -चक्षुस् m.
  the sun. 

चमसः the moon. 

magic. -चर a.
  moving in the sky
 निकामतप्ता विविधेन वह्निना नभश्चरेणेन्धनसंभृतेन सा Ku.*
  5.23.

(रः) a god or demi-god
 नभश्चरैर्गीतयशाः स लेभे R.*
  18.6.

तलम् the atmosphere.

the lower region of the sky
 (लेभे) नभस्तलश्यामतनुं तनूजम् R.*
  18.6. -दुहः a cloud.-दृष्टि a.
 

blind. 

looking towards the sky. -द्वीपः,  -धूमः a cloud. -नदी the celestial Ganges. -प्राणः wind.  -मणिः the sun.  -मण्डलम् the firmament the atmosphere
 नेदं नभोमण्डलमम्बुराशिः S. D.*  1. ˚दीप. the moon.  -योनिः an epithet of Śiva.  -रजस् n.
  darkness.-रूप a.
  gloomy,  dark. -रेणुः f.
  fog-mist. -लयः smoke.-लिह् a.
  licking the sky,  loft y,  very high
 cf.
   अलिह.-वटः atmosphere. -वीथी the sun's path. -श्वासः wind. -सद् m.
 

a star. -3 a god
 अतीनिपज्ञान- निधिर्नभःसदः Śi.*
  1.11. -सरित् f.
 

the milky way.

the celestial Ganges. -स्थलः an epithet of Śiva.  -स्थली the sky. -स्पृश् a.
  reaching the sky,  loft y.

Apte 1890

English

 नभस् n. [नह्यते मेघैः नह्-असुन् भश्चांतादेशः
 cf. Uṇ. 4. 210] 1 The sky,  atmosphere
 R. 5. 29
 Bg. 1. 19
 Rs. 1. 11. 
2 A cloud. 
3 Fog,  vapour. 
4 Water. 
5 Period of life,  age. 
m. 1 The rains or rainy season. 
2 The nose,  smell. 
3 N. of the month of Śrāvaṇa (corresponding to July-August),  (said to be n. also in this sense)
 प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालंबनार्थी Me. 4
 R. 12. 29
 17. 41
 18. 6. 
4 The fibres in the root of the lotus. 
5 A spittingpot. 
(Dual) Both the worlds,  heaven and earth. 
Comp. 
अंबुपः the Cātaka bird. 
केतनः,  
पांथः the sun. 
क्रातिन् m. a lion. 
ग a. going in the sky (as a star,  god,  bird &c.). 
गजः a cloud. 
गति f. soaring,  flying. 
चक्षुस् m. the sun. 
चमसः {1} the moon. {2} magic. 
चर a. moving in the sky
 Ku. 5. 23. (
रः) {1} a god or demi-god
 R. 18. 6. {2} a bird. 
तलं {1} the atmosphere. {2} the lower region of the sky. 
दुहः a cloud. 
दृष्टि a. {1} blind. {2} looking towards the sky. 
द्वीपः,  
धूमः a cloud. 
नदी the celestial Ganges. 
प्राणः wind. 
मणिः the sun. 
मंडलं the firmament,  the atmosphere
 नेदं नभोमंडलमंबुराशिः S. D. 10. °दीपः the moon. 
योनिः an epithet of Śiva. 
रजस् n. darkness. 
रेणुः f. fog,  mist. 
लयः smoke. 
लिह् a. licking the sky,  lofty,  very high
 cf. अभ्रांलिह. 
श्वासः wind. 
सद् m. {1} a bird. {2} a star. {3} a god
 Śi. 1. 11. 
सरित् f. {1} the milky way. {2} the celestial Ganges. 
स्थलः an epithet of Śiva. 
स्थली the sky. 
स्पृश् a. reaching the sky,  lofty. 

Monier Williams Cologne

English

 न॑भस् n.
  (cf.   नभ) mist,  clouds,  vapour (esp.   of the Soma),  RV.
  
 AV.
  
 ŚBr.

 the sky or atmosphere (du.  heaven and earth,  AV.
  ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 ether (as an element),  BhP.
  

 न॑भस् m.
  (L. ) N.
  of a month in the rainy season (=  श्रावण,  July-August),  ŚBr.
  
 Ragh.
 
 Suśr.
 

 the sun,  Naigh.
  i,  4

 period of life,  age,  L.
 

 न॑भस् m.
  clouds,  rainy season,  L.
 

 the nose or smell (=  घ्राण),  L.
 

 a rope made of lotus fibres,  L.
 

 a spitting-pot,  L.
 

 N.
  of a prince (son of Nala and father of Puṇḍarīka),  Ragh.
 
 VP.
  

 नभस् [cf.   Gk. νέϕος,  νεϕέλη
 Lat.
  něbula
 Slav.
  nebo
 Germ.
   nëbul,  nëbel,  Nebel
 Angl.Sax.  nifol,  ‘dark’.]

Monier Williams 1872

English

 नभस्,  अस्,  n. fog,  vapour
 a cloud
 sky,  atmo-
sphere,  ether or heaven
 ether as one of the five ele-
ments
 N. of a month in the rainy season (= श्रा-
वण) or July-August,  (according to lexicographers in
this sense m.)
 period of life,  age
 the vapour or
fluidity of the Soma (Ved.)
 water (Ved.)
 the sun
(according to Nir. II. 14)
 (आस्),  m. a cloud,  the
rains or the rainy season
 the nose,  smell
 the fibres
in the root of a lotus or a rope made of lotus fibres
a spitting-pot
 N. of a prince,  son of Nala and father
of Puṇḍarīka
 (असी),  n. du. both worlds,  heaven and
earth.
—नभः-केतन,  अम्,  n. ‘sky-banner, ’ the
sun.
—नभः-क्रान्त,  अस्,  or नभः-क्रान्तिन्,  ई, 
m. ‘going in the sky’ (from the lion-like shape
of certain clouds),  a lion.
—नभः-पान्थ,  अस्, 
m. ‘sky-traveller, ’ the sun.
—नभः-प्रभेद, 
अस्,  m.,  N. of a descendant of Vi-rūpa and author of
a Ṛg-veda hymn (X. 112).
—नभः-प्राण,  अस्, 
m. ‘sky-breath, ’ air,  wind
 [cf. ख-श्वास,  नभः-
श्वास।]
—नभः-श्रित्,  त्,  त्,  त्,  reaching to the sky, 
attaining heaven.
—नभः-श्वास,  अस्,  m. ‘sky-
breath, ’ air,  wind
 [cf. नभः-प्राण।]
—नभः-
सद्,  त्,  m. ‘inhabiting the sky, ’ a god
 a star.
—नभः-सरस्,  अस्,  n. ‘sky-lake, ’ the clouds.
—नभः-सरित्,  f. ‘sky-river, ’ the milky-way (=
देव-पथ)
 the celestial Ganges.
—नभः-स्थ, 
अस्,  आ,  अम्,  ‘situated in heaven, ’ celestial,  aerial, 
heavenly,  ethereal.
—नभः-स्थल,  अस्,  m. ‘whose
residence is the sky, ’ an epithet of Śiva
 (ई),  f. the
sky.
—नभः-स्थित,  अस्,  आ,  अम्,  abiding in heaven
or in the sky
 (अस्),  m. a division of the infernal
regions,  a hell.
—नभः-स्पृश्,  क्,  क्,  क्,  or नभः-
स्पृश,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. ‘sky-touching, ’ reaching to
the sky.
—नभश्-चक्षुस्,  उस्,  m. ‘eye of the
sky, ’ the sun.
—नभश्-चमस,  अस्,  m. ‘drinking
vessel of heaven, ’ the moon
 a variegated cake (=
चित्र-पूप)
 magic,  conjuring.
—नभश्-चर,  अस्, 
ई,  अम्,  ‘sky-going, ’ going in the air
 (अस्),  m. an
inhabitant of heaven,  a god
 a Vidyā-dhara or demi-
god so called.
—नभस्-तल,  अम्,  n. ‘the bottom
of the clouds, ’ the lower region of the sky,  nether
sky
 the sky,  atmosphere
 (in astronomy) N. of the
tenth solar mansion.
—नभस्-मय,  अस्,  ई,  अम्, 
Ved. vaporous,  vapory,  filled with vapour,  exhaling
vapour,  misty,  hazy
 (Sāy.) bright as the sun.
 — 1. नभस्-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  vaporous,  filled with
vapour,  misty,  cloudy
 young
 (आन्),  m. air,  wind
(अती),  f.,  N. of the wife of Antar-dhāna and mother
of Havir-dhāna.
—२। नभस्-वत्,  ind. like vapour.
—नभो-ग,  अस्,  अम्,  m. n. (?),  a star
 (अस्),  m., 
N. of one of the seven sages of the tenth Manv-
antara.
—नभो-गज,  अस्,  m. ‘an elephant in the
sky, ’ a cloud.
—नभो-गति,  इस्,  f. going through
the sky,  going in the air,  soaring,  flying.
—नभो-
जा,  आस्,  आस्,  अम्,  Ved. produced from vapour.
—नभो-
जू,  ऊस्,  ऊस्,  उ,  Ved. impelling the clouds
 (Sāy.)
pervading or traversing the sky.
—नभो-द,  अस्, 
m.,  N. of one of the Viśve-devās.
—नभो-दुह, 
‘milking the sky
’ or नभो-द्वीप,  ‘sky-island
’ or
नभो-धूम,  ‘sky-smoke
’ or नभो-ध्वज,  अस्, 
m. ‘sky-banner, ’ a cloud.
—नभो-दृष्टि,  इस्,  इस्, 
इ,  blind
 looking up to heaven.
—नभो-नदी,  f.
‘sky-river, ’ the celestial Ganges.
—नभो-मणि,  इस्, 
m. ‘sky-jewel, ’ the sun.
—नभो-मण्डल,  अम्, 
n. ‘sky-circle, ’ the firmament
 the atmosphere.
—नभोमण्डल-दीप,  अस्,  m. ‘light of the sky, ’
the moon.
—नभो ऽम्बु-प,  अस्,  m. ‘drinking the
water of the sky or rain-water, ’ the bird Cātaka, 
Cuculus Melanoleucus.
—नभो-योनि,  इस्,  m. ‘whose
birthplace is the sky, ’ epithet of Śiva.
—नभो-
रजस्,  अस्,  n. ‘sky-dust (?), ’ darkness.
—नभो-रूप, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. having the form or colour of the
clouds,  dark-coloured.
—नभो-रेणु,  उस्,  f. fog, 
mist,  vapour.
—नभो-लय,  अस्,  m. ‘having its
abode in the sky, ’ smoke.
—नभो-लिह्,  ट्,  ट्,  ट्,  ‘sky-
licking, ’ lofty,  towering,  rising to the clouds.
—नभो-
वट,  अस्,  m. ‘the expanse of the sky, ’ the atmo-
sphere.
—नभो-विद्,  त्,  त्,  त्,  knowing or possessing
heaven or the sky.
—नभो-वीथी,  f. ‘sky-road, ’ the
path of the sun.
—नभौकस् (नभ for नभस्
+ ओकस्),  inhabiting the atmosphere or heaven.

Macdonell

English

 नभस् nábh-as,  n.
  [bursting forth],  cloud
 🞄mist,  vapour
 fragrance (of Soma)
 atmosphere,  🞄sky
 Śrāvaṇa,  the first rainy month 🞄(July—August)
 m.
  N. of a son of Nala. 

Benfey

English

 नभस् नभस्,  n.
 
 1. Sky,  atmo-
sphere,  Man.  4,  37.
 2. du. Heaven
and earth,  MBh. 12,  13240.
 3. Æther
as one of the five elements,  Bhāg. P.
3,  26,  12.
 4. (n.  and m.
 ) The name of
a month of the rainy season (July --
August),  Ragh. 12,  29. -- Cf.  νέϕος,  δνόϕος,  ἰο-δνεϕής,  γνόϕος,  νεϕέλη
Lat.
nubes,  nebula
 O.H.G. nibul
 A.S.
ge-nip,  a cloud.

Apte Hindi

Hindi

नभस्
नपुं*
   - "नह्यते मेघैः सह- नह् +  असुन्,  भश्चान्तादेशः"
"आकाश,  अन्तरिक्ष"

नभस्
नपुं*
   - "नह्यते मेघैः सह- नह् +  असुन्,  भश्चान्तादेशः"
बादल

नभस्
नपुं*
   - "नह्यते मेघैः सह- नह् +  असुन्,  भश्चान्तादेशः"
"कोहरा,  वाष्प"

नभस्
नपुं*
   - "नह्यते मेघैः सह- नह् +  असुन्,  भश्चान्तादेशः"
पानी

नभस्
नपुं*
   - "नह्यते मेघैः सह- नह् +  असुन्,  भश्चान्तादेशः"
"जीवन की अवधि,  आयु"

नभस्
पुं*
  - -
वर्षा ऋतु

नभस्
पुं*
  - -
"नासिका,  घ्राण"

नभस्
पुं*
  - -
श्रावण मास

नभस्
पुं*
  - -
पीकदान

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नभस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಗನ /ಆಕಾಶ
निष्पत्तिः - > णह (बन्धने) - "असुन्" भश्चान्तादेशः (उ० ४-२१०)
व्युत्पत्तिः - > नह्यते मेघैः
प्रयोगाः - > "नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं नास्तं यन्तं कदाचन । नोपसृष्टं न वारिस्थं न मध्यं नभसो गतम् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ४-३७
नभस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ರಾವಣಮಾಸ
निष्पत्तिः - > णभ (हिंसायाम्) - "असुन्" भश्चान्तादेशः (उ० ४-२१०)
व्युत्पत्तिः - > नभते हिनस्ति विरहिणः
प्रयोगाः - > "निवारितावग्रहनीरनिर्झरे नभोनभस्यत्वमलम्भयद्दृशौ"
उल्लेखाः - > नैष० ९-८४
नभस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಗು /ನಾಸಿಕೆ
नभस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
नभस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರ್ಷಾಕಾಲ /ಮಳೆಗಾಲ
नभस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾವರೆದಂಟಿನ ದಾರ
नभस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಡಿಗೆ /ಪೀತದಾನಿ
विस्तारः - > "नभः क्लीबं व्योम्नि पुमान् घने । घ्राणश्रावणवर्षासु बिसतन्तौ पतद्गृहे" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 naBas {% (I) n. %} 1. The sky,  atmosphere,  इति व्याहृत्य वाचं नभस्तस्मिन्नुत्पतिते Sis.i.75,  Bg.i.19,  R.v.29
a cloud
fog,  vapour
period of life,  age.

 naBas {% (II) m. %} 1. The rainy-season
the nose,  smell
name of the month of Śrāvaṇa प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालंबनार्थी Megh.i.4,  R.xii.29,  xvii.41
the fibres in the root of the lotus
a spitting pot.

Bopp

Latin

 नभस् n. (ut videtur,  e न et भस् pro भास्,  ita ut proprie sig-
nificet non splendens,  sicut nubes dicitur नभ्राज्,  cf.
A. Benary p. 229.) n. aër,  coelum. IN. 1. 3. H. 3. 6. SU. 6.
19. BH. 11. 24. (Slav. nebo id.,  them. nebes,  gen. nebes-e, 
v. gr. comp. 264.
 gr. νέϕος,  νέϕε(σ)-ος,  v. gr. comp.
128.
 lat. nubes,  nebula
 germ. vet. nibul nebula
 lith. dé-
besis nubes,  mutatâ nasali in mediam ejusdem organi si-
cut in dewyni novem,  gr. comp. 317.
 hib. neamh «hea-
ven»
 cambro-brit. nev.)

Indian Epigraphical Glossary

English

 nabhas (IE 7-1-2),  ‘cypher’.

Lanman

English

 nábhas,  n.
	—1. mist,  clouds
	—2. atmosphere, 
 sky. [cf. νέφος,  νεφέλη,  ‘cloud, 
mist’
 Lat. nūbes,  ‘cloud, ’ nebula,  ‘mist’
AS. nifol,  ‘misty,  gloomy’
 Ger. Nebel, 
‘mist’: for mg 2,  cf. Ger. Wolken and AS.
wolcnu,  ‘clouds, ’ w. Eng. welkin,  ‘sky.’]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
ज्येष्ठस्तु शुक्रोऽथाषाढः शुचिः स्याच्छ्रावणो नभाः ।
श्रावणिकोऽथ नभस्यः प्रौष्ठभाद्रपरः पदः ॥ १५४ ॥
भाद्रश्चाप्याश्विने त्वाश्वयुजेषावथ कार्तिकः ।
कार्तिकिको बाहुलोर्जौ द्वौ द्वौ मार्गादिकावृतुः ॥ १५५ ॥
-wordlist-
 
ज्येष्ठ (पुं),  शुक्र (पुंक्ली),  आषाढ (पुं),  शुचि (पुं),  श्रावण (पुं),  नभस् (पुं),  श्रावणिक (पुं),  नभस्य (पुं),  प्रौष्ठपद (पुं),  भाद्रपद (पुं),  भाद्र (पुं),  आश्विन (पुं),  आश्वयुज (पुं),  इष (पुं),  कार्त्तिक (पुं),  कार्त्तिकिक (पुं),  बाहुल (पुं),  ऊर्ज (पुं),  ऋतु (पुं)

--source--
 
व्योमान्तरिक्षं गगनं घनाश्रयो विहाय आकाशमनन्तपुष्करे ।
अभ्रं सुराभ्रोडुमरुत्पथोऽम्बरं खं द्योदिवौ विष्णुपदं वियन्नभः ॥ १६३ ॥
-wordlist-
 
व्योमन् (क्ली),  अन्तरिक्ष (क्ली),  गगन (क्ली),  घनाश्रय (पुं),  विहायस् (पुंक्ली),  आकाश (पुंक्ली),  अनन्त (क्ली),  पुष्कर (क्ली),  अभ्र (क्ली),  सुरपथ (पुं),  अभ्रपथ (पुं),  उडुपथ (पुं),  मरुत्पथ (पुं),  अम्बर (क्ली),  ख (क्ली),  द्यो (स्त्री),  दिव् (स्त्री),  विष्णुपद (क्ली),  वियत् (क्ली),  नभस् (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मधु
मधु,  माधव,  शुक्र,  शुचि,  नभस्,  नभस्य,  इष,  ऊर्ज,  सहस्,  सहस्य,  तपस्,  तपस्य
चैत्रादिमासा मधुमाधवौ द्वौ, 
ततः परं शुक्रशुची क्रमेण ।
नभोनभस्यौ कथिताविषोर्जौ, 
सहःसहस्यौ च तपस्तपस्यौ ॥ ११४ ॥
verse 1.1.1.114
page 0014

नभस्
नभस्,  मरुद्वर्त्मन्,  वियत्,  विहायस्,  तारापथ,  पुष्कर,  अन्तरिक्ष,  व्योमन्,  अम्बर,  विष्णुपद,  ख,  द्यौ,  विहायसा,  गगन,  द्यु
नभो मरुद्वर्त्म वियद्विहाय-
स्तारापथः पुष्करमन्तरिक्षम् ।
व्योमाम्बरं विष्णुपदं च खं द्यौ-
र्विहायसा स्याद्गगनं तथा द्युः ॥ १३७ ॥
verse 1.1.1.137
page 0017

नाममाला

Sanskrit

ख,  विहायस्,  वियत्,  व्योमन्,  गगन,  आकाश,  अम्बर,  द्यो,  नभस्,  अभ्र,  अन्तरीक्ष,  घनाघनपथ,  घनपथ,  मेघपथ,  जीमूतपथ,  अभ्रपथ,  बलाहकपथ,  पर्जन्यपथ,  मिहिरपथ,  नभ्राट्पथ,  पवनपथ,  पवमानपथ,  वायुपथ,  वातपथ,  अनिलपथ,  मरुत्पथ,  समीरणपथ,  गन्धवाहपथ,  श्वसनपथ,  सदागतिपथ,  नभस्वत्पथ,  मातरिश्वपथ,  चरण्युपथ,  जवनपथ,  प्रभञ्जनपथ,  घनाघनमार्ग,  घनमार्ग,  मेघमार्ग,  जीमूतमार्ग,  अभ्रमार्ग,  बलाहकमार्ग,  पर्जन्यमार्ग,  मिहिरमार्ग,  नभ्राट्मार्ग,  पवनमार्ग,  पवमानमार्ग,  वायुमार्ग,  वातमार्ग,  अनिलमार्ग,  मरुत्मार्ग,  समीरणमार्ग,  गन्धवाहमार्ग,  श्वसनमार्ग,  सदागतिमार्ग,  नभस्वत्मार्ग,  मातरिश्वमार्ग,  चरण्युमार्ग,  जवनमार्ग,  प्रभञ्जनमार्ग
खं विहायो वियद् व्योम गगनाकाशमम्बरम् ।
द्यौर्नभोऽभ्रोऽन्तरीक्षं च मेघवायुपथोऽप्यथ ॥ ५३ ॥
verse 0.1.1.53
page 0028

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नभस् न०
  नह्यते मेघैः नह--बन्धने “नहेर्भश्च” उणा० असुन्भश्चान्तादेशः । १ गगने “औमित्युक्तवतोऽथ शार्ङ्गिणइति व्याहृत्य वाचं नभस्तस्मिन्नुत्पतिते” माघः । २ श्रावणेमासि पु०
  अमरः । बाहुल्येन मेघसम्बन्धात्तस्य तथा-त्वम् । “नभोनभस्यत्वमलम्भितद्दृशौ” नैष० “नभाश्चनभस्यश्च वार्षिकावृतू” यजु० १४ । १५ । “नभोनभस्ययो-र्वृष्टिमवग्रैवान्तरे” रघुः । ३ मेघे अमरः नभस्यशब्देदृश्यम् । ४ उदके निघण्टुः । ५ घ्राणे ६ वर्षे ७ पतद्ग्रहेपु०  मेदि० ८ पलितशीर्षे शब्दर० ९ लग्नतोदशमस्थाने ज्यो०

Capeller

German

 न॑भस् n.
  Gewölk,  Luftraum,  Himmel
 ein
best. Regenmonat. Du. Himmel und
Erde.

Grassman

German

 nábhas,  n. [Cu. 〔402〕] (von nabh),  vgl. ámbhas Wasser,  was durch die sehr häufige Umstellung von anlautendem na zu an (wo der Nasal nach dem Organ des folgenden Konsonanten sich richtet) aus nábhas entstanden ist. 1〉 Nass,  Feuchtigkeit,  Wasser,  oft vom Soma und den sich mit ihm vermischenden Flüssigkeiten
 in dieser Bedeutung neben árṇas ({809, 21}),  páyas ({783, 1}
 {786, 4}) und mit dem Beiworte varṣíam ({437, 3})
 vgl. nabhas udakanāma Naigh. 〔1, 12〕
 2〉 Wolke
 3〉 Nebel.
-as 1〉 {246, 1} (váreṇiam)
 {437, 3}
 {783, 1}
 {786, 4}
 {795, 5}
 {809, 21}. — 2〉 {395, 12}
 {613, 6}
 {705, 14} (kṛṣṇám)
 {629, 8}(?). — 3〉 〰 ná rūpám jarimā́ mināti {71, 10}.
-asā 1〉 {783, 3}
 {798, 14}.
-asas [G.] 2〉 {167, 5} (ityā́).
-obhis 3〉 diaús iva smáyamānas 〰 {195, 6}.

Stchoupak

French

 नभस्-
 nt. ciel,  voûte céleste 
 atmosphère,  éther,  espace 
 nuage, 
brume,  vapeur 
 m.
  (nt.) n.
  d'un mois de la saison des pluies (juillet-août,  =
श्रावण-) 
 m.
  n.
  d'un prince (= नभ-) 
 -तस् du ciel 
-वन्त्- a. nébuleux,  nuageux,  vaporeux 
 m.
  vent.
°तल- nt. surface du ciel,  firmament.
नभः-शब्दमय- a. (nom) qui consiste dans le mot नभस्-।
°श्रित्- °स्पृश्- ag. qui atteint le ciel.
°सद्- m.
  habitant du ciel,  dieu.
नभश्-चर- a. qui circule dans le ciel,  dans l'air 
 m.
  dieu 
 génie
aérien,  Vidyādhara 
 oiseau.
°च्युत- a. v. tombé du ciel.
नभो-ग- (= °चर-) m.
  oiseau.
°द- m.
  un des Viśve-Deva.
°ऽङ्गण- nt. aire céleste,  firmament.
°वर्त्मन्- nt. atmosphère.
°वीथी- f.
  route céleste (suivie par le soleil).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.