नन्दि (nandi)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नन्दि mn.  (-न्दिः-न्दि)
	 1. Gambling,  gaming.
	 2. Happiness.
	 m.
  (-न्दिः)
	 1.
One of SIVA'S principal attendants.
	 2. The speaker of the prologue
or prelude to a drama.
	 3. One who pronounces a benediction.  E.
 
नदि to make happy,  and इन् Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 नन्दि m.
  the Joyful,  E.
  of Viṣṇu,  Śiva & one of his
attendants
 f.
  joy,  happiness,  a woman's name.

Yates

English

 नन्दि (न्दिः-न्दि) 2.
m.
  n.
  Gambling
 hap-
piness.
m.
  An attendant of
Shi-
va
 speaker of a prologue,  &c.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 नन्दि
mn.  (-न्दिः-न्दि)
1 Gambling,  gaming.
2 Happiness.
m.
  (-न्दिः)
1 One of ŚIVA'S principal attendants.
2 The speaker of the prologue or prelude to a drama.
3 One who pronounces a benediction. 
E.
  नदि to make happy,  and इन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

नन्दिः [nandiḥ],  m.
 ,  f.
  [नन्द्-इन्] Joy,  pleasure,  delight
 प्रातिष्ठन्नन्दिमापन्नाः स्वं स्वमाश्रममण्डलम् Bhāg.*
  3.24.25. कौसल्या- नन्दिवर्धनः. -दिः m.
 

An epithet of Viṣṇu.

Of Śiva. 

N.
  of an attendant of Śiva. 

Gambling,  gaming
 (n.  also in this sense).

The speaker of a prelude or benediction (in a drama. )

Prosperity
 मानहा भव शत्रूणां सुहृदां नन्दिवर्धनः Mb.
 *  3.162.29.

Comp.
  आवर्तः a sort of building in the form of a quadrangle without a western gate
 (n.  also).

Anything so formed (as dish,  vessel संपुटिताद्यर्घपात्राणि)
 Mb.
 *  7.82.2.

ईशः,  ईश्वरः an epithet of Śiva
 चतुर्थं शिवधर्माख्यं साक्षान्नन्दीशभाषितम् Kūrma P.
  -ग्रामः N.
  of a village near Daulatabad where Bharata lived during Rāma's banishment
 नन्दिग्रामगतस्तस्य राज्यं न्यासमिवाभुनक् R.*
  12.18.

घोषः N.
  of the chariot of Arjuna. 

a sound of joy
 सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् । Rām.*
  2.89.12.

the proclamation of a herald. -तूर्यम् a musical instrument played on festive occasions. -देवी also नन्दादेवी N.
  of one of the loft iest Himalayan peaks. -नागरी N.
  of a written character,  script. -पटहः (see तूर्यम् above)
 छत्रं सव्यजनं सनन्दिपटहं भद्रासनं कल्पितम् Pratimā 1.3-पुराणम् N.
  of an उपपुराण of देवीपुराण.

वर्धनः an epithet of Śiva. 

the end of a lunar fortnight,  i. e.  the day of new or full moon. 

a son. 

a particular form of temple.

Apte 1890

English

 नंदिः m. f. [नंद्-इन्] Joy,  pleasure,  delight
 कौसल्यानदिवर्धनः. 
दिः m. 1 An epithet of Viṣṇu. 
2 Of Śiva. 
3 N. of an attendant of Śiva. 
4 Gambling,  gaming
 (n. also in this sense). 
5 The speaker of a prelude or benediction (in a drama.) 
Comp. 
आवर्तः a sort of building in the form of a quadrangle without a western gate
 (n. also). 
ईशः,  
ईश्वरः {1} an epithet of Śiva. 
ग्रामः N. of a village where Bharata lived during Rāma's banishment
 R. 12. 18. 
घोषः {1} N. of the chariot of Arjuna. {2} a sound of joy. {3} the proclamation of a herald. 
तूर्यं a musical instrument played on festive occasions. 
वर्धनः {1} an epithet of Śiva,  {2} a friend. {3} the end of a lunar fortnight,  i. e. the day of new or full moon. {4} a son. 

Monier Williams Cologne

English

 नन्दि m.
  ‘the happy one’,  N.
  of Viṣṇu,  MBh.
  

 of Śiva,  ib.

 of an attendant of Śiva,  TĀr.
  
 MBh.
   &c.
  

 of a Gandharva,  MBh.
  

 of a man,  Pravar.
 

 the speaker of a prologue,  W.
  (w.r. for नान्दिन्)

 नन्दि f.
  joy,  happiness,  welfare,  MBh.
   &c.
   (also m.
  n.
 ,  L.
 )

 Joy personified as daughter of Heaven or as wife of Kāma and mother of Harṣa,  Pur.
 

 नन्दि n.
  =
  द्यूत and द्यूताङ्ग,  L.
 

 नन्दि n.
  (with Jainas) a class of sacred writings (m.  or f.
  ?),  MWB.
  533.

Monier Williams 1872

English

 नन्दि,  इस्,  m. (for नन्दी see under नन्द), 
‘the happy one, ’ epithet of Viṣṇu
 of Śiva
 N. of
an attendant of Śiva [cf. नन्दिन् and नन्दिकेश्वर]
N. of a man
 of a Gandharva
 (according to some
also) the speaker of the prologue or prelude to a
drama or one who pronounces the benediction,  see
नान्दी,  नान्दिन्
 (इस्,  इ),  m. n. gambling,  gaming
(इस्),  f. joy,  delight,  pleasure,  happiness,  prosperity, 
welfare,  (in these senses said to be also m. n.)
 Joy
personified as a daughter of Heaven or as the wife of
Kāma and mother of Harṣa.
—नन्दि-कुण्ड,  अस्, 
अम्,  m. n.,  N. of a sacred bathing-place.
—नन्दि-
क्षेत्र,  अम्,  n.,  N. of a district frequented by the
gods.
—नन्दि-गिरि,  इस्,  m.,  N. of a mountain
 [cf.
नन्दि-देवी।]
—नन्दिगिरि-माहात्म्य,  अम्,  n. ‘the
glory of Nandi-giri, ’ N. of a work.
—नन्दि-
गुप्त,  अस्,  m.,  N. of a prince of Kaśmīra.
—नन्दि-
ग्राम,  अस्,  m.,  N. of a village (near the modern
Daulatābād,  where Bharata resided during Rāma's
banishment).
—नन्दिग्राम-दर्शन,  अम्,  n.
‘description of the village Nandi-grāma, ’ the twenty-
ninth chapter of the Pātāla-khaṇḍa of the Padma-
Purāṇa.
—नन्दि-घोष,  अस्,  m. cry of joy (=
वन्दि-घोष)
 the proclamation of a panegyrist
or herald
 the chariot of Arjuna.
—नन्दि-तरु,  उस्, 
m. = धव,  the tree Grislea Tomentosa.
—नन्दि-
तूर्य,  अम्,  n. a musical instrument played on joyful
occasions.
—नन्दि-देव,  अस्,  m.,  N. of a man
 (ई),  ? the
common N. of one of the loftiest Himalayan peaks.
—नन्दि-पुराण,  अम्,  n. ‘the Purāṇa of Nandi, ’
N. of part of the Kedāra-kalpa.
—नन्दि-मुख =
नन्दी-मुख,  a species of rice [cf. नदी-मुख]
N. of a man.
—नन्दिमुख-सुघोष,  अस्,  m.,  N.
of a man.
—नन्दिमुखसुघोषावदान (°ष-
अव्°),  N. of a Buddhist work.
—नन्दि-रुद्र,  अस्, 
m.,  N. of Śiva in a joyful or serene form.
—नन्दि-
वर्धन,  अस्,  आ,  अम्,  increasing pleasure,  promoting
happiness
 (अस्),  m. an epithet of Śiva
 a son [cf.
नन्दन]
 a friend
 the end of a half month, 
i. e. the day of full moon or new moon
 N. of a
particular form of temple (= नन्दिन्)
 N. of a
prince,  son of Udāvasu or of Janaka,  (in this sense
also read नन्दि-वर्ध)
 N. of a place.
—नन्दि-
वारलक,  अस्,  m. a species of fish.
—नन्दि-वृक्ष
or नन्दि-वृक्षक,  अस्,  m. the tree Cedrela Toona
[cf. नन्दी-वृक्ष।]
—नन्दि-वेग,  आस्,  m. pl.,  N.
of a people.
—नन्दि-षेण or नन्दि-सेन,  अस्,  m., 
N. of one of Skanda's attendants.
—नन्दिषेणेश्वर
(°ण-ईश्°),  अम्,  n.,  N. of a Liṅga.
—नन्दी-मुख, 
अस्,  m. (नन्दी for नन्दि?),  ‘having joy on the
face, ’ an epithet of Śiva
 a species of aquatic bird
a species of rice [cf. नन्दि-मुख,  नदी-मुख, 
नान्दी-मुखी]
 (आस्),  m. pl. a class of manes or
deceased ancestors who are worshipped on festival
occasions [cf. नान्दी-मुख]
 (ई),  f. sleep (in which
the face shows joy),  drowsiness
 a species of the
Ati-śakvarī metre
 (more correctly नान्दी-मुख।)
—नन्दीश (°दि-ईश),  अस्,  m.,  N. of one of Śiva's
attendants [cf. नन्दि,  नन्दिन्]
 N. of Śiva
 a kind
of time in music (= नन्दीश्वर).
—नन्दीश्वर
(°दि-ईश्°),  अस्,  m. ‘lord of joy, ’ an epithet of Śiva
N. of Nandin,  the leader of Śiva's attendants
 N. of
one of Kuvera's attendants
 N. of a place held sacred
by the Jainas
 a kind of time in music (= नन्दीश)।
—नन्दीश्वर-पुराण = नन्दि-पुराण.
—नन्-
दीश्वर-योगोपाख्यान (°ग-उप्°),  अम्,  n.,  N. of
the thirty-first and thirty-second chapters of the
Uttara-khaṇḍa of the Śiva-Purāṇa.
—नन्दीश्वरोत्-
पत्ति (°दि-ईश्°,  °र-उत्°),  इस्,  f. ‘the birth of Śiva, ’
N. of the forty-second chapter of the Liṅga-Purāṇa.
—नन्द्य्-आवर्त,  अस्,  m. a particular kind of
diagram [cf. नन्दिकावर्त]
 a sort of palace or
temple built in the shape of the above diagram or in
the form of a quadrangle without a western gate,  (in
this sense also अम्,  n.)
 a species of large fish
 a
kind of tree
 the shrub Tabernæmontana Corona-
ria (= तगर,  = भगवद्-द्रुम),  probably the
sacred fig-tree
 a species of shell called so because
of its convolutions (आवर्त).
—नन्द्य्-उपपुराण, 
अम्,  n. = नन्दि-पुराण.
—नन्द्य्-उपाख्यान, 
अम्,  n. ‘the episode of Nandi, ’ N. of the forty-fifth
to the fiftieth chapter of the Uttara-khaṇḍa of the
Śiva-Purāṇa.

Macdonell

English

 नन्दि nand-i,  m.
  Gladsome,  euphemistic ep. 🞄of Viṣṇu or Śiva
 f.
  joy: -kara,  a.
  causing 🞄joy to (g.)
 m.
  son (—°)
 -kṣetra,  n.
  N. of 🞄a sacred region
 -gupta,  m.
  N. of a king
 🞄-grāma,  m.
  N. of a village
 -deva,  m.
  N..

Benfey

English

 नन्दि नन्द् + इ, 
 I. m.
 
 I. Epithet of
Viṣṇu and Śiva,  MBh. 13,  7015
 1189.
 2. A proper name,  13,  872.
 II. f.
  (and
m.
  and n.
 ) Joy,  MBh. 5,  4600
 per-
sonified,  Bhāg. P. 6,  6,  6.

Chandas

Sanskrit

सम-वृत्तम्,  अक्षराणि-
  24,  पादेऽक्षराणि-
  6
मात्राः -  8
मात्रा-विन्यासः
 
दा द द दा द द
लक्षण-मूलम् -  आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्

Apte Hindi

Hindi

नन्दिः
पुं*
  - नन्द +  इन्
"हर्ष,  प्रसन्नता,  खुशी"

नन्दिः
पुं*
  - -
विष्णु का विशेषण

नन्दिः
पुं*
  - -
शिव

नन्दिः
पुं*
  - -
शिव का अनुचर

नन्दिः
पुं*
  - -
"जुआ खेलना,  क्रीडा"

नन्दिः
"पुं* , स्त्री*
 " - नन्द्+इन्
" हर्ष,  प्रसन्नता,  खुशी"

नन्दिः
पुं*
  - -
विष्णु

नन्दिः
पुं*
  - -
शिव

नन्दिः
पुं*
  - -
शिव का गण

नन्दिः
पुं*
  - -
नान्दी का पाठ करने वाला

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नन्दि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > टुनदि (समृद्धौ) - "इन्" (उ० ४-११७)
व्युत्पत्तिः - > सर्वदा सर्वत्र सर्वथा च नन्दति समुद्ध्यति
प्रयोगाः - > "स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "नन्दिः सर्वत्र नित्यं सः श्रिया ऋद्ध्यति सर्वदा"- निरुक्तिः ।
नन्दि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ /ಪರಮೇಶ್ವರ
नन्दि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮೇಶ್ವರನ ಒಬ್ಬ ಅನುಚರ /ನಂದಿಕೇಶ್ವರ
नन्दि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಶ್ವರನ ವಾಹನವಾದ ವೃಷಭ
नन्दि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನಂದ /ಸಂತೋಷ
नन्दि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ಯೂತ /ಜೂಜು
विस्तारः - > "नन्दिस्तु प्रतीहारे पिनाकिनः । आनन्दने च द्यूते च" - हेम० ।
नन्दि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನಂದ /ಸಂತೋಷ
प्रयोगाः - > "अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि"
उल्लेखाः - > भा० उद्योग० १३५-२०
नन्दि
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆನಂದಜನಕವಾದ /ಹರ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ

L R Vaidya

English

 naMdi {% (I) m.f. %} Joy,  pleasure,  e.g. कौशल्यानंदिवर्धनो रामः.

 naMdi {% (II) m. %} 1. An epithet of Vishṇu
 2. of Śiva
 3. name of an attendant of Śiva.

Bopp

Latin

 नन्दि m. n. (r. नन्द् s. इ)
1) gaudium.
2) ludus,  lusus.
(V. नन्द् et cf. lat. ludus.)

Lanman

English

 nandi,  m. The Gladsome One,  euphemistic
epithet of the dreadful god,  ŚivaRudra.
 [√nand: cf. śiva.]

Mahabharata

English

Nandi^1,  a Devagandharva. § 191 (Arjuna): I,  123,  4812 (sung at the birth of Arjuna).

Nandi^2,  a follower of Śiva. § 730g (Upamanyu): XIII,  14,  872 (purastāc ca devasya…dvitīyam iva Śaṅkaraṃ). Cf. Nandīśvara,  Nandin.

Nandi^3 = Śiva (1000 names^2).

Nandi^4 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नन्दिः,  पुं,
   क्ली,
   (नन्दयतीति । नन्दि + “सर्व्व-धातुभ्य इन् ।” उणां ४ । ११७ । इति इन् ।)द्यूताङ्गम् । (भावे इन् ।) आनन्दः । (यथा, महाभारते । २ । १८ । ११ ।“सोऽवर्द्धत महातेजा मगधाधिपतेः सुतः ।मातापित्रोर्नन्दिकरः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥
”एतदर्थे स्त्रीलिङ्गेऽपि दृश्यते । यथा,  तत्रैव ।५ । १३५ । २० ।“अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि ॥
”)नन्दिकेश्वरे,  पुं । इति मेदिनी । दे,  ६ ॥
 (यथा, महाभारते । १३ । १४ । २७५ ।“पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥
”)विष्णुः । यथा,  महाभारते । १३ । १४९ । ७९ ।“स्वक्षः स्वड्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ॥
”(महादेवः । यथा,  तत्रैव । १३ । १७ । ७४ ।“निमित्तस्थो निमित्तञ्च नन्दिर्नन्दिकरो हरिः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नन्दि पु०
  नन्द--इन् । १ विष्णौ परभेश्वरे “स्वक्षः स्वाङ्गः शता-नन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः” विष्णुसं० परमानन्द विग्रह-त्वात्तस्य नन्दित्वम् भाष्ये स्थितम् । २ नन्दिकेश्वरे महा-देवपार्श्वचरे च । ३ द्यूताङ्गे पु०
  न०
  भेदि० । ४ गन्धर्वभेदे“युगपस्तृणपः कार्ष्णिर्नन्दिश्चित्ररथस्तथा” भा० आ० १२३अ० गन्धर्वोक्तौ । ५ महादेवे “नन्दिर्नन्दिचरो हरः” भा०अनु० १७ अ० शिवसहस्रनामोक्तौ । भावे इन् । ६ आनन्दे“कौशल्यानन्दिवर्द्धनो रामः” महानाटकम् । आनन्देस्त्रीत्वमपि । “अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि”भा० उ० १३४ अ० । तत्र वा ङीप् । नन्दीवृक्षः

Capeller

German

 नन्दि m.
  (der Frohe),  Bein.  Viṣṇu's u.
Śiva's
 männl. N. f.
  freude,  weibl. N.

Burnouf

French

 नन्दि नन्दि m.
  n.
  (sfx. इ) joie
		 jeu,  récréation. 
-- M. celui qui débite le prologue d'un drame
		 celui qui donne la
bénédiction. 
		 Np. d'un des suivants de Śiva.
नन्दिक m.
  cedrela tunna,  bot. -- F. नन्दिका le paradis ou
jardin d'Indra.
		 Cruche de'terre.
नन्दिघोष m.
  cri de joie,  acclamation
		 éloge
proclamation. 
नन्दिन् m.
  (sfx. इन्) celui qui débite le prologue d'un drame.
		 Np. d'un des suivants de Śiva.
		 Ficus indica
 hibiscus
populneoides,  bot. -- F. नन्दिनी fille [à la fin des
composés]
		 belle-sœur ou sœur du mari.
		 Np. de Pārvatī,  de
Gaṅgā,  d'une rivière,  de la vache de Vasiṣṭha,  etc.
नन्दिवर्धन m.
  (वृध्) fils
		 ami.
		 Le
jour de la pleine lune et de la nouvelle.
		 Surn.  de Śiva.
नन्दिवृक्ष m.
  cedrela tunna,  bot.
नन्दिट m.
  homme chauve [comme Nandi].

Stchoupak

French

 नन्दि-
 m.
  le Réjoui,  n.
  de Viṣṇu,  de divers personnages 
 f.
  joie.
°कर- ag. qui fait la joie ou le bonheur de (gén. ) 
 m.
  fils.
°ग्राम- m.
  n.
  d'un village (près de Daulatâbâd),  résidence de
Bharata pendant l'exil de Rāma.
°घोष- m.
  cri de joie 
 proclamation faite par un héraut,  éloge
solennel.
°तूर्य- nt. instrument de musique dont on joue dans des occasions
joyeuses.
°देव- m.
  n.
  d'un homme.
°वर्ध- m.
  n.
  d'un prince 
 -न- ag. qui augmente la joie,  qui comble
de bonheur 
 m.
  fils 
 n.
  d'un prince 
 de Śiva 
 de divers autres personnages.
°विवर्धन- a. = °वर्धन-।
नन्द्य्-आवर्त- m.
  sorte de diagramme 
 objet qui en a la forme.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.