| YouTube Channel

नन्दन (nandana)

 
शब्दसागरः
English
नन्दन
mfn.
 (-नः-ना-नं) Delighting, rejoicing, making pleased or happy.
m.
 (-नः)
1. A son.
2. A frog.
3. VISHṆU.
n.
 (-नं) INDRA'S pleasure
ground, elysium.
2. A species of the Dhritti metre.
f.
 (-ना) A
daughter.
E.
 नदि to be or make happy, affix ल्यु ।
Capeller Eng
English
नन्दन
a.
 gladdening, making happy
m.
 son, descendant of
(—°),
N.
 of
sev.
 myth. beings & of a minister
f.
 आ daughter
n.
gladdening, joy, bliss,
N.
 of Indra's grove.
Yates
English
नन्दन (नः) 1.
m.
 A son
a frog
Vishnu.
f.
 A daughter.
n.
 Indra's
elysium.
a. Rejoicing.
Spoken Sanskrit
English
नन्दन - nandana -
adj.
 - gladdening
नन्दन - nandana -
adj.
 - rejoicing
नन्दन - nandana -
m.
 - frog
नन्दन - nandana -
m.
 - kind of poisonous plant
नन्दन - nandana -
m.
 - name of the 7th of the 9 white balas
नन्दन - nandana -
m.
 - particular form of temple
नन्दन - nandana -
m.
 - son
नन्दन - nandana -
m.
 - kind of measure
नन्दन - nandana -
n.
 - gladdening or gladness a divine garden
नन्दन - nandana -
n.
 - indra's paradise
नन्दन - nandana -
n.
 - paradise of Indra
नन्दन nandana
m.
 name of the 7th of the 9 white balas
भद्र bhadra
m.
 name of the third of the 9 white balas
Wilson
English
नन्दन
mfn.
 (-नः-ना-नं) Delighting, rejoicing, making pleased or
happy.
m.
 (-नः)
1 A son.
2 A frog.
3 VIṢṆU.
n.
 (-नं) INDRA'S pleasure ground, elysium.
2 A species of the Dhṛti metre.
f.
 (-ना) A daughter,
E.
 नदि to be or make happy, affix ल्यु.
Apte
English
नन्दन [nandana],
a.
 [नन्द्-ल्यु] Delighting, pleasing, gladdening
Ś.*
 7
सो$यमद्य मकरन्दनन्दनो जीवलोकतिलकः प्रलीयते
Māl.
 9.21.
नः A son
Y.*
 1.174
R.*
 3.41.
A frog.
An epithet of Viṣṇu.
N.
 of Śiva.
N.
 of twentysixth year (संवत्सर). -ना A daughter.
नम्
N.
 of the garden of Indra, the Elysium
हन्त गच्छत भद्रं वो नन्दने पश्यत स्थितम्
Mb.
 * 3.142.59
R.*
 8.95
पुरीमवस्कन्द लुनीहि नन्दनं मुषाण रत्नानि हरामराङ्गनाः
Śi.*
 1.51.
Rejoicing, being glad.
joy.
Comp.
 -जम् yellow sandal-wood (हरिचन्दन). -द्रुमः a tree of the divine garden
अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियन्ते नन्दन- द्रुमाः
Ku.*
 2.41
-वनम् the divine grove (of Indra).
Apte 1890
English
नंदन a. [नंद्-ल्यु] Delighting, pleasing, gladdening
Ś. 7
Māl. 9. 21.
नः 1 A son
Y. 1. 274
R. 3. 41.
2 A frog.
3 An epithet of Viṣṇu.
4 N. of Śiva.
5 N. of the twentysixth year (संवत्सर).
ना A daughter.
नं 1 N. of the garden of Indra, the Elysium
अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियंते नंदनद्रुमाः Ku. 2. 41
R. 8. 95.
2 Rejoicing, being glad.
3 Joy.
Comp.
जं yellow sandal-wood (हरिचंदन).
Monier Williams Cologne
English
नन्दन mf(आ)n. (the initial न् is not changeable to ण् g. क्षुभ्नादि) rejoicing, gladdening (cf. °दक),
MBh.
Var.
Pañc.
नन्दन
m.
 a son,
Yājñ.
MBh.
Kāv.
&c.
 (ifc. also °नक,
MBh.
 )
a frog (cf. °दक),
L.
नन्दन
m.
 a kind of poisonous plant,
Śuśr.
 (also
f.
 Sch.)
नन्दन
m.
 a partic. form of temple,
Var.
(in music) a kind of measure
N.
 of Viṣṇu or Śiva,
MBh.
of an attendant of Skanda, ib.
of a Siddha,
BhP.
of a,
Buddh.
 deity,
Lalit.
 (v.l. नन्द)
(with Jainas) of the 7th of the 9 white Balas
of a mountain,
Pur.
of sev. authors (also -भट्टाचार्य and -मिश्र),
Cat.
of the 26th year in a Jupiter cycle of 60 years,
Var.
नन्दन
n.
 gladdening or gladness,
MBh.
 a divine garden, (esp. ) Indra's paradise,
MBh.
Kāv.
&c.
N.
 of a sword,
R.
 (cf. °दक)
N.
 of a metre,
Col.
Monier Williams 1872
English
नन्दन, अस्, आ, अम्, delighting, rejoicing, glad-
dening, pleasing, making glad or happy
(अस्), m.
‘rejoicing (a father), ’ a son
‘the rejoicer, ’ an epi-
thet of Viṣṇu
an epithet of Śiva
a frog [cf. नन्-
दक]
a species of plant with a poisonous fruit,
(according to commentators also f.)
N. of one of
Skanda's attendants
of a Siddha
of a Buddhist
deity, (also read नन्द)
of the seventh of the nine
white Jaina Balas
of a mountain
of the twenty-
sixth year in a Jupiter cycle of sixty years
of a par-
ticular form of temple
(आ), f. ‘rejoicing (a mother), ’
a daughter
(अम्), n. a grove or garden frequented
by the gods, especially Indra's pleasure-ground or
elysium [cf. नान्दन]
N. of a sword (= असि-
रत्न, cf. नन्दक)
N. of a species of the Dhṛti
metre (four times eighteen syllables)
rejoicing,
gladdening
joy, felicity
[cf. Hib. naoidhin, ‘an
infant.’]
—नन्दन-कानन, अम्, n. ‘the divine
pleasure-grove, ’ N. of a wood mentioned in the
Rasika-ramaṇa by Raghu-nātha.
—नन्दन-ज,
अम्, n. ‘produced in elysium, ’ yellow sandal-wood.
—नन्दन-माला, f. ‘joy-causing garland, ’ N. of a
garland worn by Kṛṣṇa.
—नन्दन-वन, अम्, n.
the pleasure-grove of the gods
[cf. नन्दन, n.]
Macdonell
English
नन्दन nand-ana,
a.
 gladdening
m.
 son, descendant 🞄(—°)
n.
 joy
Elysium, the pleasure-ground 🞄of Indra.
Benfey
English
नन्दन नन्द् + अन,
I.
adj.
 ,
f.
 ना,
Gladdening, MBh. 3, 11073.
II.
m.
1. A son, Yājñ. 1, 274.
2. Epithet of
Viṣṇu and Śiva, MBh. 13, 7005
1189.
3. A certain plant, Suśr. 2, 251, 19.
4.
A proper name, MBh. 9, 2540.
5. The
name of a mountain, Bhāg. P. 5, 20, 21.
III.
n.
 The pleasure-ground of the
gods, especially of Indra, Indr. 2, 3.
--
Comp.
अर्क-,
m.
 the planet Saturn,
Pañc. i. d. 240.
काश्यप-,
m.
 pl.
the children of Kāśyapa, a name of
the gods, MBh. 13, 3330.
कुरु-,
m.
a descendant of Kuru, Chr. 22, 18.
कुल-,
adj.
 ,
f.
 ना, being an honour to
a family, Pañc. 187, 4.
नलिनी-,
n.
 a
garden of Kuvera, Rām. 3, 36, 14.
भृगु-,
m.
 the son of Bhṛgu, i. e.
Paraśurāma.
रघु-,
m.
 Rāma.
Hindi
Hindi
बच्चा
Apte Hindi
Hindi
नन्दन
वि* - नन्द् + णिच् + ल्युट्
"खुश करने वाला, सुहावना, प्रसन्न करने वाला"
नन्दनः
पुं*
 - -
पुत्र
नन्दनः
पुं*
 - -
मेंढक
नन्दनः
पुं*
 - -
विष्णु का विशेषण
नन्दनः
पुं*
 - -
शिव
नन्दनम्
नपुं*
 - -
"इन्द्र का उद्यान, आनन्दधाम"
नन्दनम्
नपुं*
 - -
"हर्ष मनाने वाला, प्रसन्न होने वाला"
नन्दनम्
नपुं*
 - -
हर्ष
नन्दन
वि* - नन्द्+ल्युट्
"आनन्द देने वाला, प्रसन्न करने वाला"
नन्दनः
पुं*
 - -
पुत्र
नन्दनः
पुं*
 - -
मेंढक
नन्दनम्
नपुं*
 - -
इन्द्र का नन्दन वन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नन्दन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುತ್ರ /ಮಗ
निष्पत्तिः - > टुनदि (समृद्धौ) + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > नन्दयति
प्रयोगाः - > "अतीन्द्रियेष्वप्युपपन्नदर्शनो बभूव भावेषु दिलीपनन्दनः"
उल्लेखाः - > रघु० ३-४१
नन्दन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಡೂಕ /ಕಪ್ಪೆ
नन्दन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭವ ಮೊದಲಾದ ೬೦ ಸಂವತ್ಸರಗಳಲ್ಲಿ ೨೬ನೆಯದು
प्रयोगाः - > "सुभिक्षं क्षेममारोग्यं शस्यं भवति शोभनम् । बहुक्षीरास्तथागावो नन्दन्ते नन्दने प्रिये ॥"
उल्लेखाः - > भविष्यपु०
नन्दन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > टुनदि (समृद्धौ) + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > आनन्दं मुक्तौ प्रापय्य नन्दयति तान्
प्रयोगाः - > "आनन्दो नन्दनो नन्दः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "तमानन्दं यथोक्तायां मुक्तौ प्रापय्य यः सदा । मुक्तान्नित्यान्नन्दयते नन्दनः स तु कीर्तितः ॥" - निरुक्तिः ।
नन्दन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ /ಪರಮೇಶ್ವರ
नन्दन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಪರ್ವತ
नन्दन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನ ಉದ್ಯಾನವನ
प्रयोगाः - > "पुरीमवस्कन्द लुनीहि नन्दनं मुषाण रत्नानि हरामरङ्गनाः"
उल्लेखाः - > माघ० १-५१
नन्दन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ
L R Vaidya
English
naMdana {% (I) a. (f. ना) %} Delighting, gladdening.
naMdana {% (II) m. %} 1. A son, R.iii.41
2. a frog
3. an epithet of Vishṇu
4. of Śiva.
naMdana {% (III) n. %} 1. Name of the garden of Indra, अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियंते नंदनद्रुमाः K.S.ii.41
2. rejoicing, being glad, joy.
Bopp
Latin
नन्दन (r. नन्द् s. अन)
1) m. exhilarator. H. 1. 42. --
In fine compositorum saepissime ad significandum filium,
progeniem usurpatur, ut H. 1. 4.
2) n. nomen horti vel
nemoris voluptuarii dei Indri. IN. 2. 3. (Hib. naoidhin
«an infant».)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
नन्दन
पु
नन्दन, स्वजन, पुत्र, स्वर्गवाटिका
नन्दनः स्वजनः पुत्रो नन्दनः स्वर्गवाटिका ॥ ६० ॥
verse 2.1.1.60
page 0011
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
नन्दन a contemporary of Maṅkha. Śrīkaṇṭhacarita 25, 25.
नन्दन
Śrāddhacandrikā. SB. 148.
नन्दन son of Lakṣmaṇa, a friend of Vīramalla:
Mahābhārataṭīkā. Burnell 184^b (Mokṣadharma).
Nandinī Mānavadharmaśāstravyākhyāna. Burnell
126^a. According to the Bombay edition of
1886, he was a younger brother of Lakṣmaṇa
(Lakṣmaṇānuja, not Lakṣmaṇātmaja).
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Nandana,
(1) n. of a Śākyan, son of Śukrodana (cf. Nanda 1), who retired from the world: Mv 〔iii.177.1〕
(2) n. of a yakṣa: Māy 〔236.26〕
(3) n. of a nāga king: Māy 〔246.25, 29〕
(4) nt., n. of a mythical city: Divy 〔602.2〕
Av 〔i.201.12〕.
Lanman
English
nandana, a. gladdening
causing joy
as
m. son, 21^17
as n. Nandana, or Elysium,
the pleasure ground of the gods, esp. of
Indra, 49^18. [caus. of √nand.]
Kridanta Forms
Sanskrit
नन्द् (टुन꣡दिँ꣡ समृद्धौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = नन्दनम्
अनीयर् = नन्दनीयः - नन्दनीया
ण्वुल् = नन्दकः - नन्दिका
तुमुँन् = नन्दितुम्
तव्य = नन्दितव्यः - नन्दितव्या
तृच् = नन्दिता - नन्दित्री
क्त्वा = नन्दित्वा
ल्यप् = प्रनन्द्य
क्तवतुँ = नन्दितवान् - नन्दितवती
क्त = नन्दितः - नन्दिता
शतृँ = नन्दन् - नन्दन्ती
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
नन्दन ° = विधायक, S. I, 459, 2.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रम्य, रमणीय, आनन्दमय, सुखद, परितोषजनक, मनोरम, मनोहर, सुभग, नन्दक, नन्दन, आनन्दन, आनन्दद, हर्षक, हर्षकर, हर्षण, प्रीतिद, मोदक, प्रमोदिन्, रमण, रामणीयक
adjective
यः आनन्दयति।
"मम यात्रा रम्या आसीत्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dga' ba
१) अभिरत २) ३) आनन्द ४) आमोद ५) आराम ६) उदग्र ७) उद्विग्नप्राप्त ८) कान्त ९) कौतुक १०) चित्तोल्लास ११) तुष्ट १२) तुष्टि १३) तृष्णा १४) तोष १५) तोषण १६) धृति १७) नन्द १८) १९) नन्दन २०) नन्दिन् २१) प्रणय २२) प्रमद २३) प्रमुदिता २४) प्रमोद २५) प्रसाद २६) प्रामोद्य २७) प्रिय २८) प्रीति २९) प्रेमन् ३०) भक्त ३१) मदन ३२) मुदित ३३) मुदिता ३४) मोद ३५) रत ३६) रति ३७) रभस ३८) रमण ३९) रमति ४०) रम्य ४१) रस ४२) रसिक ४३) रहस् ४४) रामता ४५) रुचि ४६) शौण्ड ४७) संतुष्ट ४८) संतोष ४९) संभोग ५०) सुख ५१) स्पृहा ५२) हर्ष ५३) हृष्ट ५४) हृष्टि ५५)
dga' ba'i
नन्दन
dga' byed
१) आराधन २) नन्दक ३) नन्दन ४) नन्दिक ५) प्रिय ६) प्रियकार ७) प्रियंकर ८) प्रीतिकर ९) मुदिर १०) मोदक ११) राम १२) रामिल
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सरो नन्दीसरः पर्षत्सुधर्मा नन्दनं वनम् ॥ १७८ ॥
-wordlist-
इन्द्रसरस् (क्ली), नन्दीसरस् (क्ली), इन्द्रपर्षद् (स्त्री), सुधर्मा (स्त्री), इन्द्रवन (क्ली), नन्दन (क्ली)
--source--
दोहदं दौर्हृदं श्रद्धा लालसा सूतिमासि तु ।
वैजननो विजननं प्रसवो नन्दनः पुनः ॥ ५४१ ॥
उद्वहोऽङ्गात्मजः सूनुस्तनयो दारकः सुतः ।
पुत्रे दुहितरि स्त्रीत्वे तोकापत्यप्रसूतयः ॥ ५४२ ॥
तुक्प्रजोभयोर्भ्रात्रीयो भ्रातृव्यो भ्रातुरात्मजे ।
-wordlist-
दोहद (क्ली), दौर्हृद (क्ली), श्रद्धा (स्त्री), लालसा (स्त्री), सूतिमास् (पुं), वैजनन (पुं), विजनन (क्ली), प्रसव (पुं), नन्दन (पुं), उद्वह (पुं), अङ्गज (पुं), आत्मज (पुं), सूनु (पुं), तनय (पुं), दारक (पुं), सुत (पुं), पुत्र (पुं), नन्दना (स्त्री), उद्वहा (स्त्री), अङ्गजा (स्त्री), आत्मजा (स्त्री), सूनु (स्त्री), तनया (स्त्री), दारिका (स्त्री), सुता (स्त्री), पुत्री (स्त्री), तोक (क्ली), अपत्य (क्ली), प्रसूति (स्त्री), तुक् (पुं), प्रजा (स्त्री), भ्रात्रीय (पुं), भ्रातृव्य (पुं)
--source--
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभश्च सुदर्शनः ।
आनन्दो नन्दनः पद्मो रामो विष्णुद्विषस्त्वमी ॥ ६९८ ॥
-wordlist-
अचल (पुं), विजय (पुं), भद्र (पुं), सुप्रभ (पुं), सुदर्शन (पुं), आनन्द (पुं), नन्दन (पुं), पद्म (पुं), राम (पुं)
--source--
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ॥ ११९५ ॥
वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः ।
सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि च ॥ ११९६ ॥
अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः ।
कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ॥ ११९७ ॥
सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ ।
अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ॥ ११९८ ॥
इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः ।
मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ॥ ११९९ ॥
-wordlist-
विष (पुंक्ली), क्ष्वेड (पुं), रस (पुंक्ली), तीक्ष्ण (क्ली), गरल (पुंक्ली), हलाहल (पुं), वत्सनाभ (पुं), कालकूट (पुं), ब्रह्मपुत्र (पुं), प्रदीपन (पुं), सौराष्ट्रिक (पुं), शौल्किकेय (पुं), काकोल (पुं), दारद (पुं), अहिच्छत्त्र (पुं), मेषशृङ्ग (पुं), कुष्ठ (पुं), वालूक (पुं), नन्दन (पुं), कैराटक (पुं), हैमवत (पुं), मर्कट (पुं), करवीर (पुं), सर्षप (पुं), मूलक (पुं), गौरार्द्रक (पुं), सक्तुक (पुं), कर्दम (पुं), अङ्कोल्लसार (पुं), कालिङ्ग (पुं), शृङ्गिक (पुं), मधुसिक्थक (पुं), इन्द्र (पुं), लाङ्गुलिक (पुं), विस्फुलिङ्ग (पुं), पिङ्गल (पुं), गौतम (पुं), मुस्तक (पुं), दालव (पुं), स्थावरविष (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
इन्द्र_उद्यान
इन्द्र_उद्यान, नन्दन
अमरावती च नगरी नन्दनमुद्यानमिन्द्रस्य ॥ ५५ ॥
verse 1.1.1.55
page 0008
सूनु
सूनु, सन्तति, आत्मज, तनुज, पुत्र, प्रसूति, सुत, तुक्, तोक, तनय, नन्दन, अपत्य
सूनुः सन्ततिरात्मजश्च तनुजः पुत्रः प्रसूतिः सुतः,
तुक् तोकं तनयश्च नन्दन इति प्राज्ञैरपत्यं स्मृतम् ॥ ४९७ ॥
verse 2.1.1.497
page 0057
नाममाला
Sanskrit
देहभव, अपघनभव, कायभव, अङ्गभव, वपुस्भव, संहननभव, तनुभव, कलेवरभव, शरीरभव, मूर्तिभव, देहज, अपघनज, कायज, अङ्गज, वपुस्ज, संहननज, तनुज, कलेवरज, शरीरज, मूर्तिज, सुत, पुत्र, सूनु, अपत्य, तुक्, तोक, आत्मज, प्रजा, उद्वह, तनय, पोत, दारक, नन्दन, अर्भक, स्तनन्धय, उत्तानशय
देहापघनकायाङ्गं वपुः संहननं तनुः ॥ ३८ ॥
कलेवरं शरीरं च मूर्तिः अस्मिन् भवः सुतः ।
पुत्रः सूनुरपत्यं च तुक् तोकं चात्मजः प्रजा ॥ ३९ ॥
उद्वहस्तनयः पोतो दारको नन्दनोऽर्भकः ।
स्तनन्धयोत्तानशयौ स्त्री चेद् दुहितरं विदुः ॥ ४० ॥
verse 0.1.1.38
page 0020
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: नन्दनम्
Root: नन्दन
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ इन्द्रवनम्
Meaning(s):
⇒ Indra's garden
Shloka(s):
1|2|10|2 ► अश्वोऽस्य वृषणश्वः स्यादारामस्त्वस्य नन्दनम्॥ (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|10|2 ⇢ नन्दनम् (नन्दन) (नपुं) ⇒ Indra's garden ⇒ इन्द्रवनम्
Related word(s):
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ इन्द्रः
जातिः ➡ अलौकिकस्थानम्
Mahabharata
English
Nandana^1, a celestial forest. § 133 (Dushyanta): I, 69, 2830 (ºpratimaṃ vanaṃ)
70, 2877 (vanaṃ Nºprakhyaṃ).-§ 148 (Yayāti): I, 85, 3508 (vane, Yayāti sported with Viśvācī in N.).--§ 149 (do.): I, 89, †3595 (Yayāti lived for a hundred ayutas of years in N.), †3597
90, †3600.-§ 269 (Vaiśravaṇasabhāv.): II, 10, 390 (ºsya vanasya, sc. gandhaṃ, in the palace of Kubera).--§ 336 (Indralokābhigamanap.): III, 43, 1758 (ºñ ca vanaṃ divyam Apsarogaṇasevitaṃ, Arjuna came to N.).--§ 354 (Nalopākhyānap.): III, 79, 3065 (Devarāḍ iva Nºe).--§ 422bis (Varānāvatāra): III, 142, 10958 (Vishṇu dwelt in N.).--§ 436b (Gandhamādana): III, 158, 11563, (Gandhamādanavanaṃ tan Nºvanopamaṃ).--§ 443 (Nivātakavacayuddhap.): III, 168, 12035 (ºādīni devānāṃ vanāni).--§ 449 (Ājagarap.): III, 177, 12348 (remire Nºvāsam etya dvijarshayo vītamalā yathaiva).--§ 520 (Mudgala): III, 261, 15449 (ºādīni puṇyāni vihārāḥ puṇyakarmaṇāṃ).--§ 532 (Sītāsāntvana): III, 280, 16133 (bhavane Nºopame).--§ 555 (Indravijaya): V, 11, 352 (ºopavaneshu ca, there Nahusha sported).--§ 594 (Akampana): VII, 54, 2127 (Nārada went to N.).--§ 658b (Kṛtaghnop.): XII, 169, 6323 (ºoddeśasadṛśaṃ, sc. vanaṃ). --§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 343, VII), ††13209 (ºvanaṃ, Viśvarūpa dwelt there).--§ 733u (Punarāvartanandā): XIII, 25, 1731 (having bathed in Punarāvartanandā, etc., one after death repairs to N.).--§ 757f (Hastikūṭa.): Gautama said: The flowering forest N. (differently PCR.) is favoured by the Kinnara king and always dear to Nārada, the Gandharvas, and the Apsarases. Dhṛtarāshṭra said: This region (lokaḥ) is for those who never solicit alms, who cultivate music and dancing, and rove about together: XIII, 102, 4865 (vanaṃ).--§ 768b (Umā-Maheśvarasaṃv.): XIII, 145, 6688 (ºādishu).--§ 781 (Aśvamedhikap.): XIV, 15, 375 (Aśvināv iva Nºe).
Nandana^2, a companion of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2540 (given to Skanda by the Aśvins).
Nandana^3 = Śiva (1000 names^2).
Nandana^4 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
English
नन्दन १ / NANDANA I. Son of hiraṇyakaśipu. nandana who had been ruling over the śveta island had obtained boons from śiva and had become invincible. He ruled over the kingdom for ten thousand years and then attained kailāsa and became a gaṇa of śiva. (śiva purāṇa, uttara Khaṇḍa, Chapter 2).
नन्दन २ / NANDANA II. One of the two attendants given to Skandadeva by aśvinīkumāras. (M.B. śānti Parva, Chapter 44).
नन्दन ३ / NANDANA III. A divine park in the world of devas (gods). Mention is made in mahābhārata, Anuśāsana Parva, Chapter 25, Stanza 45, that those who had brought the organs of senses under control and who had not killed any living being, would be permitted to enter this park.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नन्दनं,
क्ली,
 (नन्दयतीति । नन्द + “नन्दिग्रहि-पचादिभ्यो ल्यणिन्यचः ।” ३ । १ । १३४ । इतिल्युः ।) इन्द्रवनम् । इत्यमरः । १ । १ । ४८ ॥
(यथा, कुमारे । २ । ४१ ।“अभिज्ञाश्छेदपातानां क्रियन्ते नन्दनद्रुमाः ॥
”अष्टादशाक्षरवृत्तिविशेषः । अस्य विवरणन्तुछन्दःशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
आनन्दः । यथा, महा-भारते । २ । २५ । ६ ।“स्वस्तिवाच्यार्हतो विप्रान् प्रयाहि भरतर्षभ ! ।दुर्हृदामप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय च ॥
”)हर्षके, त्रि । इति मेदिनी । ने, ८० ॥
(यथा, महाभारते । ३ । १४६ । ५ ।“पश्य दिव्यं सुरुचिरं भीम पुष्पमनुत्तमम् ।गन्धसंस्थानसम्पन्नं मनसो मम नन्दनम् ॥
”)
नन्दनः,
पुं,
 (नन्दयतीति । नन्द + ल्युः ।) पर्व्वत-भेदः । यथा, कालिकापुराणे ७५ अध्याये ।“तीरे तु चन्द्रकुण्डस्य नन्दनो नाम वै गिरिःतस्मिन् वसति शक्रस्तु कामाख्यासेवने रतः ॥
मर्त्त्यभावं समासाद्य सर्व्वदेवेश्वरो हरिः ।सेवितुं त्रिदशेशानीं सततं वर्त्तते नतः ॥
चन्द्रकूटस्य तु गिरेर्नन्दनस्य तथा गिरेः ।प्रतिदर्शं तथा चन्द्रं प्रदक्षिणयति त्रिधा ॥
चन्द्रकुण्डजले स्नात्वा समारुह्य च नन्दनम् ।आराध्य शक्रं लोकेशं महाफलमवाप्नुयात् ॥
”(विषविशेषः । इति हेमचन्द्रः । ४ । २६३ ॥
अत्रार्थे,
पुं,
क्ली,
 इति वाचस्पतिः ॥
यथा, सुश्रुतेकल्पस्थाने २ अध्याये ।“अन्त्रपाचककर्त्तरीयसौरीयककरघाटकरम्भ-नन्दनवराटकानि सप्त त्वक्सारनिर्य्यासविषाणि ॥
”स्कन्दस्यानुचरविशेषः । यथा, महाभारते ।९ । ४५ । ३६ ।“बर्द्धनं नन्दनञ्चैव सर्व्वविद्याविशारदौ ।स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भरतर्षभ ! ॥
”सिद्धपुरुषविशेषः । यथा, भागवते । ४ । ६ । ३३ ।“स नन्दनाद्यैर्महासिद्धैः शान्तैः संशान्त-विग्रहम् ।उपास्यमानं सख्या च भर्त्त्रा गुह्यकरक्षसाम् ॥
”जिनबलविशेषः । इति हेमचन्द्रः । ३ । ३६२ ॥
वत्-सरविशेषः । यथा, बृहत्संहितायाम् । ८ । ३८ ।“नन्दनोऽथ विजयो जयस्तथामन्मथोऽथ परतश्च दुर्म्मुखः ॥
”महादेवः । यथा, महाभारते । १३ । १७ । ७५ ।“नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिवर्द्धनः ॥
”)विष्णुः । यथा, “आनन्दो नन्दनो नन्दः ।” इतिमहाभारते । १३ । १४९ । ६९ ॥
नन्दनः,
पुं,
स्त्री,
 (नन्दयतीति । नन्द + ल्युः ।) सुतः ।इति मेदिनी । ने, ८० ॥
(यथा, रघुः । ३ । ४१ ।“अतीन्द्रियेष्वप्युपपन्नदर्शनोबभूव भावेषु दिलीपनन्दनः ॥
”)भेकः । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नन्दन
पु०
 नन्दयति नन्दि--ल्यु । १ सुते २ दुहितरि स्त्री३ भेके पुंस्त्री शब्दरत्ना० । ४ इन्द्रस्योद्याने
न०
 “अमिज्ञा-श्छदपातानां क्रियन्ते नन्दनद्रुमाः” कुमा० । ५ हर्षकेत्रि० । ६ विष्णौ
पु०
 “आनन्दोनन्दनोनन्दः” विष्णुसं० ।“एतस्यैवानन्दस्यान्यानि भूतानि मात्रामुपजीवन्तीति”श्रुतेस्तस्य नन्दहेतुत्वान्नन्दनत्वम् “शिवतुरगैस्तु नन्दनमिदंगजौ भलौ रद्वयम्” वृ० टी० उक्ते ७ अष्टादशाक्षरपादकेछन्दोभेदे । “बभूव भावेषु दिलीपनन्दनः” रघुः रघुनन्दनःयदुनन्दन इत्यादि “पुरीमवस्कन्द लुनीहि नन्दनम्” माघः८ महादेवे “नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिबर्द्धनः”भा० अनु० १७ अ० शिवसहस्रनामोक्तौ । ९ कुमारानुचरभेदे“बर्द्धनं नन्दनञ्चैव सर्वविद्याविशारदौ । स्कन्दाय ददतुःप्रीतावाश्विनौ भिजजां वरौ” भा० व० ४५ अ० । १० पर्वत-भेदे “तीरे तु चन्द्रकुण्डस्य नन्दनो नाम वै गिरिः ।तस्मिन् वसति शक्रस्तु कामाख्यासेवने रतः । न्यञ्चभावंसमापेदे सर्वदैवेश्वरो हरिः । सेवितुं त्रिदशेशानींसततं वर्तते नतः । चन्द्रकूटस्य तु गिरेर्नन्दनस्यतथा गिरेः । प्रतिदर्शं तथा चन्द्रं प्रदक्षिणयतित्रिधा । चन्द्रकुण्डजले स्नात्वा समारुह्य च नन्दनम् ।आराध्य शक्रं लोकेशं महाफलमवाप्नुयात्” कालिकापु० ८१ अ० । ११ षष्टिवर्षमध्ये षङ्विंशतिमे वत्सरे । “सुभिक्षंक्षेममारोग्यं शस्यं भवति शोभनम् । बहुक्षीरास्तथागावो नन्दन्ते नन्दने प्रिये!” भविष्यपु० ।
Capeller
German
नन्दन erfreuend.
m.
 Sohn, Nachkomme
des (—°)
männl. Name.
f.
 आ Tochter.
n.
 Freude, Wonne, Götterhain.
Stchoupak
French
नन्दन-
ag. qui réjouit, rend heureux
m.
 fils
ép. de Viṣṇu, de
Śiva
n.
 de divers personnages
nt. félicité
jardin céleste, paradis
d'Indra
n.
 d'une épée
-क-
m.
 ifc. fils.
°देवता-
f.
 divinité du paradis d'Indra.
°द्रुम-
m.
 arbre paradisiaque.
°वन- nt. bosquet céleste.