नन्दक (nandaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishनन्दक - nandaka - - gladdening
नन्दक - nandaka - - making happy
नन्दक - nandaka - - delighting in
नन्दक - nandaka - - rejoicing
नन्दक - nandaka - - frog
नन्दक - nandaka - - joy
नन्दक - nandaka - - delight
Wilson
EnglishApte
Englishनन्दक [nandaka], [नन्द्-ण्वुल्]
Rejoicing, making happy, gladdening.
Delighting or rejoicing in.
Gladdening a family.
कः A frog.
of the sword of Viṣṇu
नित्यानन्दाय भूयान्मधुमथनमनोनन्दको नन्दको नः । विष्णु- पादादिकेशान्तवर्णनस्तोत्रम् 4.
A sword in general.
Happiness.
Nanda, the foster-father of Kṛiṣṇa.
of a gem. Kau. 2.11.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishनन्दक, अस्, आ, अम्, rejoicing, making happy or
glad, causing pleasure, gladdening
rejoicing or de-
lighting in
rejoicing a family
joyful
(अस्), m.
a frog (= नन्दन)
N. of Kṛṣṇa's sword
of a
Nāga [cf. नन्द]
of one of Skanda's attendants
of a son of king Dhṛta-rāṣṭra [cf. नन्द]
of a
Śākya [cf. नन्द]
of a bull
of a village
(ac-
cording to some also) happiness, pleasure (= आनन्द)
N. of the foster-father of Kṛṣṇa, = नन्द
(इका),
f. a small water-jar [cf. नन्दा]
N. of three auspi-
cious Tithis, the first, sixth, and eleventh, (according
to the Tithi-tattva) the sixth Tithi [cf. नन्दा]
N.
of Indra's pleasure-ground.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiनन्दक
वि* - नन्द् + णिच् + ण्वुल्
"हर्षित करने वाला, आनन्दित करने वाला, प्रसन्न करने वाला"
नन्दक
वि* - नन्द् + णिच् + ण्वुल्
"खुश होने वाला, हर्ष मनाने वाला"
नन्दक
वि* - नन्द् + णिच् + ण्वुल्
परिवार को प्रसन्न करने वाला
नन्दकः
- -
मेंढक
नन्दकः
- -
कृष्ण की तलवार
नन्दकः
- -
तलवार
नन्दकः
- -
आनन्द
नन्दकः
- नन्द्+ण्वुल्
एक रत्न का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनन्दक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣುವಿನ ಖಡ್ಗ
निष्पत्तिः - > टुनदि (समृद्धौ) + णिच् - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > नन्दयति
प्रयोगाः - > "अत्यर्थमुद्वेजयिता परेषां नाम्नापि तस्यैव स नन्दकोऽभूत्"
उल्लेखाः - > माघ० ३-१९
नन्दक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೇಜ /ಮಂಡೂಕ
विस्तारः - > "व्यङ्गस्तु नन्दको भेको गूढचर्या कृतालयः" - त्रिकाण्ड० ।
नन्दक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಂದಗೋಪ
निष्पत्तिः - > नन्द - स्वार्थे "कः"
नन्दक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖಡ್ಗ /ಕತ್ತಿ
नन्दक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
नन्दक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಕಂದನ ಒಬ್ಬ ಅನುಚರ
नन्दक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಂತೋಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ
नन्दक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕುಲಪಾಲಕ
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishKridanta Forms
Sanskritनन्द् (टुन꣡दिँ꣡ समृद्धौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = नन्दनम्
अनीयर् = नन्दनीयः - नन्दनीया
ण्वुल् = नन्दकः - नन्दिका
तुमुँन् = नन्दितुम्
तव्य = नन्दितव्यः - नन्दितव्या
तृच् = नन्दिता - नन्दित्री
क्त्वा = नन्दित्वा
ल्यप् = प्रनन्द्य
क्तवतुँ = नन्दितवान् - नन्दितवती
क्त = नन्दितः - नन्दिता
शतृँ = नन्दन् - नन्दन्ती
Wordnet
Sanskrit रमणीय, रम्य, मनोरम, मनोहर, सुभग, हर्षक, नन्दक, प्रीतिद, मोदक, प्रमोदिन्, रमण
रन्तुं योग्यः।
"सरोवरतीरे उषितम् भारतीय प्रौद्योगिक संस्था पवई इति एकं रमणीयं स्थलम्।"
रम्य, रमणीय, आनन्दमय, सुखद, परितोषजनक, मनोरम, मनोहर, सुभग, नन्दक, नन्दन, आनन्दन, आनन्दद, हर्षक, हर्षकर, हर्षण, प्रीतिद, मोदक, प्रमोदिन्, रमण, रामणीयक
यः आनन्दयति।
"मम यात्रा रम्या आसीत्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetandga' byed
१) आराधन २) नन्दक ३) नन्दन ४) नन्दिक ५) प्रिय ६) प्रियकार ७) प्रियंकर ८) प्रीतिकर ९) मुदिर १०) मोदक ११) राम १२) रामिल
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशङ्खोऽस्य पाञ्चजन्योऽङ्कः श्रीवत्सोऽसिस्तु नन्दकः ।
विष्णुशङ्ख (पुं), पाञ्चजन्य (पुं), विष्ण्वङ्क (पुं), श्रीवत्स (पुं), विष्ण्वसि (पुं), नन्दक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritविष्णु_खड्ग
विष्णु_खड्ग, नन्दक
चक्रं सुदर्शनं चापं शार्ङ्गं कौमोदकी गदा ।
खड्गोऽस्य नन्दकः शङ्खः पाञ्चजन्यः प्रकीर्तितः ॥ २६ ॥
कौस्तुभो वक्षसि मणिः श्रीवत्सोऽस्य च लाञ्छनम् ।
verse 1.1.1.26
page 0004
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: नन्दकः
Root: नन्दक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ विष्णोः खड्गः
Meaning(s):
⇒ Viṣhṇu's sword
Shloka(s):
1|1|17|1 ► कौस्तुभोऽस्स मणिर्लक्ष्म श्रीवत्सोनन्दकस्त्वसिः। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|17|1 ⇢ नन्दकः (नन्दक) (पुं) ⇒ Viṣhṇu's sword ⇒ विष्णोः खड्गः
Related word(s):
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ विष्णुः
जातिः ➡ अलौकिकाचलनिर्जीववस्तु
Mahabharata
EnglishNandaka^1, a son of Dhṛtarāshṭra. § 232 (Svayaṃvarap.): I, 186, 6983 (present at the svayaṃvara of Draupadī).-§ 581 (Bhīshmavadhap.): VI, 64^12, 2818 (tava--i.e. Dḥrtarāshṭra's--putraḥ, attacked Bhīmasena), 2824 (pierced by Bhīmasena).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 166, 7455 (rathaṃ…Nºsya). Cf. Nanda^1.
Nandaka^2, a serpent. § 564 (Mātalīyop.): V, 103, 3627 (enumeration).
Nandaka^3, the sword of Kṛshṇa (v. BR.). § 567 (Bhagavadyānap.): V, 131, 4427.
Nandaka^4, a warrior of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2570.
पुराणम्
Englishनन्दक १ / NANDAKA I. A tabor. Whenever the flag of yudhiṣṭhira was hoisted, two tabors called nandaka and Upanandaka used to be beaten. (M.B. Vana Parva, Chapter 27, Stanza 7).
नन्दक २ / NANDAKA II. A sword of Mahāviṣṇu. (M.B. anuśāsana parva, Chapter 147, Stanza 15).
There is a story explaining how Mahāviṣṇu came by this sword nandaka. In days of old brahmā performed a sacrifice on the banks of the heavenly gaṅgā on a peak of mount mahāmeru. While brahmā was sitting in deep meditation in the sacrifice Lohāsura was seen coming to cause disturbance to the sacrifice. Immediately a male being came into existence from the meditation of brahmā. The male being paid homage to brahmā and the devas (gods) became glad and they encouraged the male being. Because the gods greeted the male one, he was changed to a sword called nandaka (that which is greeted or thanked for). That sword was received by Mahāviṣṇu at the request of the gods. When Mahāviṣṇu slowly took it Lohāsura came near. He was an asura of blue complexion, with thousand hands of adamantine fists. By wielding his club he drove away the gods. Mahāviṣṇu cut down his limbs one by one and those organs became metals by the touch of the sword. Then Mahāviṣṇu killed the asura. Then Mahāviṣṇu granted nandaka a pure body and various boons. Afterwards nandaka became the deity of weapons on the earth. Thus brahmā, who got rid of the disturbance by the aid of viṣṇu, completed the sacrifice. (agni purāṇa, Chapter 245).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनन्दकः, (नन्दयतीति । नन्द + ण्वुल् ।) विष्णु-खड्गः । इत्यमरः । १ । १ । ३० ॥
(यथा, हरिवंशे । १२७ । ४४ ।“रथाङ्गेनाथ शार्ङ्गेण गदया नन्दकेन च ।प्रहरारुह्य गरुडं दृढो भूत्वा जनार्द्दन ! ॥
”)भेकः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
हर्षके कुलपालकेच त्रि । इति मेदिनी । के, १०९ ॥
कृष्णपिताआनन्दः । आनन्दकारकश्च ॥
(नागविशेषःइति महाभारतम् । ५ । १०३ । ११ ॥
स्कन्द-स्यानुचरविशेषः । इति महाभारतम् । ९ ।४५ । ६६ ॥
धृतराष्ट्रस्य पुत्त्रविशेषः । इतिमहाभारतम् । १ । १८७ । ३ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritनन्दक नन्दयति नन्द--ण्वुल् । १ विद्यामये विष्णोः खङ्गेअमरः “नाम्नापि तस्यैव स नन्दकोऽभूत्” माघः । ३ भेकेत्रिका० । ४ सन्तोषकारके ५ कुलपालके च स्वार्थेक । ६ नन्दगोपे ७ नागभेदे “आर्य्यको नन्दकश्चैवतथा कलसपोतकौ” भा० उ० १०२ अ० । नागोक्तौ८ असिमात्रे च “गान्धर्वमस्त्रं दयितमसिरत्नं च नन्द-कम्” हरिवं० २३४ अ० । १० कुमारानुचभेदे “रणो-त्कटः प्रहासश्च श्वेतसिद्धश्च नन्दकः” भा० स० ४६ अ० ।११ धार्त्तराष्ट्रपुत्रभेदे “नन्दको वाहुशाली च तुहुण्डोविकटस्तथा” भा० आ० १८६ अ० तत्पुत्रोक्तौ ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.