| YouTube Channel

ननु (nanu)

 
शब्दसागरः
English
ननु ind.
1. A particle of interrogation, (how, what.)
2. Of affirmation,
(certainly.)
3. Of assent.
4. A consolatory and kind expression.
5.
A vocative particle, (ho, hola.) or one implying kindness, concilia-
tion, (pray, good friend, &c.)
6. An inceptive particle, implying
doubt or dissent, (may be, but, on the other hand.)
7. A responsive
particle.
8. A particle of reproach.
E.
 न negative, नुद् to send or
command, affix डु ।
Capeller Eng
English
ननु॑
adv.
 not, by no means, never
also
interr.
 = nonne, or
affirm (±च)
= certainly, I suppose, I dare say etc.)
w.
 an imperat. = pray, do,
just.
Yates
English
ननु
interj. How! what! certainly!
ho! hola! lo! perhaps.
Spoken Sanskrit
English
ननु - nanu - adverb - no doubt
ननु - nanu - adverb - vocative particle implying kindness or reproach or perplexity
ननु - nanu - adverb - not at all
ननु - nanu - adverb - never
ननु - nanu - adverb - indeed
ननु - nanu -
indecl.
 - surely
ननु - nanu -
indecl.
 - certainly
Wilson
English
ननु ind.
1 A particle of interrogation, (how, what.)
2 Of affirmation, (certainly.)
3 Of assent.
4 A consolatory and kind expression.
5 A vocative particle, (ho, hola, ) or one implying kindness, conciliation,
(pray, good friend, &c.)
6 An inceptive particle, implying doubt or dissent, (may be, but, on the other
hand.)
7 A responsive particle.
8 A particle of reproach.
E.
 न negative, नुद to send or command, affix डु.
Apte
English
ननु [nanu],
ind.
 (Originally a combination of न and नु, now used as a separate word) A particle implying:
Inquiry or interrogation
ननु समाप्तकृत्यो गौतमः
M.*
 4.
Surely, certainly, indeed, is it not indeed (with an interrogative force)
यदा$मेधाविनी शिष्योपदेशं मलिनयति तदाचार्यस्य दोषो ननु
M.*
 1.
Of course, indeed, certainly (अवधारणम्)
उपपन्नं ननु शिवं सप्तस्वङ्गेषु
R.*
 1.6
त्रिलोकनाथेन सदा मखद्विषस्त्वया नियम्या ननु दिव्यचक्षुषा 3.45.
It is used as a vocative particle meaning 'O', 'Oh',
ननु मानव Dk.
ननु मूर्खाः पठितमेव युष्माभिस्तत्काण्डे
U.*
 4.
It is used in propitiatory expressions in the sense of 'pray', 'be pleased'
ननु मां प्रापय पत्युरन्तिकम्
Ku.*
 4.32.
It is sometimes used as a corrective word like the English 'why' or 'I say'
ननु पदे परिवृत्य भण
Mk.*
 5
ननु भणामि चिन्तित उपाय इति
V.*
 2.
ननु भवानग्रतो मे वर्तते
Ś.*
 2
ननु विचिनोतु भवान्
V.*
 2.
In argumentative discussions ननु is frequently used to head an objection or advance a contrary proposition (generally followed by उच्यते)
नन्वचेतनान्येव वृश्चिकादिशरीराणि अचेतनानां च गोमयादीनां कार्याणीति उच्यते Ś.B.
Apte 1890
English
ननु ind. (Originally a combination of न and नु, now used as a separate word) A particle implying: 1 Inquiry or interrogation
ननु समाप्तकृत्यो गौतमः M. 4.
2 Surely, certainly, indeed, is it not indeed (with an interrogative force)
यदाऽ मेधाविनी शिष्योपदेशं मलिनयति तदाचार्यस्य दोषो ननु M. 1.
3 Of course, indeed, certainly (अवधारणं)
उपपन्नं ननु शिवं सप्तस्वंगेषु R. 1. 60
त्रिलोकनाथेन सदा मखद्विषस्त्वया नियम्या ननु दिव्यचक्षुषा 3. 45.
4 It is used as a vocative particle meaning ‘O’, ‘Oh’
ननु मानव Dk.
ननु मूर्खाः पठितमेव युष्माभिस्तत्कांडे U. 4.
5 It is used in propitiatory expressions in the sense of ‘pray’, ‘be pleased’
ननु मां प्रापय पत्युरंतिकं Ku. 4. 32.
6 It is sometimes used as a corrective word like the English ‘why, or’ ‘I say’
ननु पदे परिवृत्य भण Mk. 5
ननु भणाभि चिंतित उपाय इति V. 2.
ननु भवानग्रतो मे वर्तते Ś. 2
ननु विचिनोतु भवान् V. 2.
7 In argumentative discussions ननु is frequently used to head an objection or advance a contrary proposition (generally followed by उच्यते)
नन्वचेतनान्येव वृश्चिकादिशरीराणि अचेतनानां च गोमयादीनां कार्याणीति उच्यते Ś. B.
Monier Williams Cologne
English
न—नु a See ननु॑
न-नु॑ b
ind.
 (2. न॑
+
 नु) not, not at all, never,
RV.
AV.
(interr.) not? is it not?
=
 nonne,
AV.
ŚBr.
&c.
&c.
 (hence often
=
 ) certainly, surely, indeed, no doubt (esp. in questions amounting to an affirmation, e.g. नन्व् अहं ते प्रियः, am I not your friend i.e. certainly I am your fr°,
Daś.
 [so also न च, there can be no doubt,
Pāṇ.
 ii, 3, 11
29,
Kāś.
 ],
or to a request, e.g. ननु गच्छामि भोः, surely I may go,
Pāṇ.
 viii, 1, 43,
Kāś.
 ,
and even as a responsive particle, e.g. अकार्षीः कटम्ननु करोमि भोः, indeed I have made it, ib.
with another interr. or an
Impv.
=
 pray, please, e.g. ननु को भवान्, pray who are you? Mṛcch. x, 48/49
ननूच्यताम्, please tell, ib. 52/53
in argument often as an inceptive particle implying doubt or objection, ‘now it may be said, well, but then’
&c.
 ,
esp.
 in नन्व् अस्तु, or ननु मा भूत्-तथापि, well, be it so or not so-nevertheless)
a vocat. particle implying kindness or reproach or perplexity
&c.
 ,
L.
Monier Williams 1872
English
ननु न-नु, ind. (fr. 2. न + नु), a strong
negative particle = ‘not at all’ (Ved.)
a particle of
interrogation = the Latin नोन्ने, ‘not?’ ‘is not?’
‘are not?’ ‘does he not?’ often a particle of affir-
mation = ‘is it not so?’ i. e. ‘it certainly must be
so, ’ hence = ‘certainly, ’ ‘assuredly, ’ or with an impe-
rative = ‘pray, ’ ‘do, ’ ‘just, ’ ‘well, ’ ‘do now, ’ &c., or
sometimes with an interrogative pronoun (e. g. ननु
को भवान्, pray who art thou?)
in argumentative
writings often a mere inceptive particle = ‘now then, ’
‘but then, ’ ‘but’ (e. g. ननु न किञ्चिन् मानम्
इति चेन् न, now if it be said that there is no proof,
not so)
नन्व् अस्तु तथापि, ‘well, be it so, never-
theless
’ ननु च, ‘and (is it) not so?’ ‘is not then?’
‘there can be no doubt.’ According to native lexi-
cographers ननु is also a vocative particle = ‘ho, ’
‘hallo
’ a particle implying kindness, conciliation, &c.,
= ‘pray, ’ ‘good friend
’ a responsive particle
a parti-
cle of reproach, perplexity, &c.
Macdonell
English
ननु na-nú, ad. not (emphatic)
inter. pcl. 🞄not? (= nonne), surely? with inter. prn. or 🞄impv. pray
nanu ca, surely (at the beginning 🞄of a sentence)
nanu‿astu-tathā‿api, 🞄well, even granting — yet
nanu mā bhut tathā‿api, well, even granting that — is not 🞄the case — yet (nanu here to be taken with the 🞄apodosis)
nanu is frequently used by commentators 🞄to state a supposed objection, which 🞄is disposed of with a following ucyate, to 🞄this the reply is as follows.
Benfey
English
ननु न-नु, a particle of interroga-
tion.
1. Not (Lat. nonne), MBh. 13, 313.
2. with an imperat., Do, Śiś. 9, 61.
3. Then, Mṛcch. 174, 12.
Hindi
Hindi
वास्तव में
Apte Hindi
Hindi
ननु
अव्य* - -
"पूछताछ, प्रश्न"
ननु
अव्य* - -
"निश्चय ही, अवश्य, निस्संदेह, क्या यह असन्दिग्ध नहीं"
ननु
अव्य* - -
"निस्सन्देह, बेशक, अवश्य"
ननु
अव्य* - -
संबोधन सूचक अव्यय
ननु
अव्य* - -
"’कृपा करके’, ’अनुग्रह करके’ अर्थ को प्रकट करने के लिए प्रतिषेधात्मक कथन के रूप में प्रयुक्त होता है।"
ननु
अव्य* - -
कभी-कभी संशोधनशब्द के रूप में प्रयुक्त होता है।
ननु
अव्य* - -
तर्कानुबद्ध चर्चा के समय आक्षेप करने या विरोधी प्रस्ताव प्रस्तुत करने के लिए प्रयुक्त होता है।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅನುಜ್ಞೆ /ಅನುಮತಿ
निष्पत्तिः - > णुद (प्रेरणे) - "डुः" (वा० ३-२-१८०)
व्युत्पत्तिः - > न नुदति
प्रयोगाः - > "ननु सन्दिशेति सदृशोदितया त्रपया न किञ्चन किलाभिदधे"
उल्लेखाः - > माघ० ९-६१
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆಮಂತ್ರಣ /ಕರೆ /ಸಂಭೋಧನ
प्रयोगाः - > "विधुरां ज्वलनातिसर्जनान्ननु मां प्राप्य पत्युरन्तिकम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ४-३२
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅವಧಾರಣ /ನಿಶ್ಚಯ
प्रयोगाः - > "उपपन्नं ननु शिवं सप्तस्वङ्गेषु यस्य मे । दैवीनां मानुषीणां च प्रतिहर्ता त्वमापदाम् ॥"
उल्लेखाः - > रघु० १-६०
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಶ್ನೆ /ಕೇಳಿಕೆ
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತ್ಯುಕ್ತಿ
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆಕ್ಷೇಪ
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಯಾರಂಭ
विस्तारः - > "नन्वाक्षेपे परिप्रश्ने प्रत्युक्ताववधारणे । वाक्यारम्भेऽप्यनुनयामन्त्रणानुज्ञयोरपि" - हेम० ।
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅನುನಯ /ಅನುಸರಣೆ
प्रयोगाः - > "मन्ये शङ्के ध्रुवं नूनं किंवा प्रायोऽनुवेद्मि च । ननु नाम हि जानामि उत्प्रेक्षाव्यञ्जकानि च ॥"
ननु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ
L R Vaidya
English
nanu {% ind. %} A particle- (1) of interrogation, ननु समाप्तकृत्यो गौतमः Ut.iv.
(2) of ironical interrogation (‘certainly, surely’), यदा मेधाविनी शिष्योपदेशं मलिनयति तदाचार्यस्य दोषो ननु Mal.i.
(3) of certainty, उपपन्नं ननु शिवं सप्तस्वंगेषु यस्य मे R.i.60
(4) of persuasion or supplication (‘please, ’ ‘pray’) ननु मां प्रापय पत्युरंतिकम् K.S.iv.32
(5) it is used as a corrective particle (‘why’) ननु भवानग्रतो मे वर्तते Sak.ii.
(6) as a vocative particle, ननु मूर्खाः पठितमेव युष्माभिस्तत्कांडे Ut.iv.
(7) as a particle introducing an objection or a contrary proposition in argumentative language), e.g. ननु क्वचिदसत्वमपि प्रागुत्पत्तेः कार्यस्य व्यपदिशति श्रुतिः S.Bh.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अपि, अपि तु, तथापि, परम्, तु, किम्, किन्तु, च, ननु, वा, अथ वा, पुनः
adverb
एवम्भूतोऽपि।
"ज्वरः सन् अपि सः वृथा एव इतस्ततः अटति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mi 'gyur ram
ननु (?)
nges par
१) अनन्यथा २) अवश्यम् ३) अविचारतः ४) उप ° ५) एव ६) खलु ७) ध्रुवम् ८) ननु ९) नि ° १०) नियत ११) नियमेन १२) निश्चयेन १३) निस् ° १४) नूनम् १५) भूतम् १६) सम् ° १७)
rjes khrid
किल / ननु
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ननु
ननु, प्रश्न, अवधारण
अनेकार्थे भवेन्नाना ननु प्रश्नेऽवधारणे ।
verse 5.1.1.884
page 0101
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ननु,
व्य,
 (न नुदति प्रेरयतीति । नुद् + मितद्र्वादि-त्वात् डुः ।) प्रश्नः । पृच्छा । अवधारणम् ।(यथा, रघुः । १ । ६० ।“उपपन्नं ननु शिवं सप्तस्वङ्गेषु यस्य मे ।दैवीनां मानुषीणाञ्च प्रतिहर्त्ता त्वमापदाम् ॥
”)निश्चयः । (यथा, महाभारते । १३ । ६ । १९ ।“लोको दैवं समालोक्य उदासीनो भवेन्ननु ॥
”)अनुज्ञा । (यथा, शिशुपालवघे । ९ । ६१ ।“ननु सन्दिशेति सुदृशोदितयात्रपया न किञ्चन किलाभिदधे ॥
”)अनुमतिः । अनुनयः । सान्त्वनम् । आमन्त्र-णम् । सम्बोधनम् । (यथा, कुमारे । ४ । ३२ ।“विधुरां ज्वलनातिसर्ज्जनात्ननु मां प्रापय पत्युरन्तिकम् ॥
”)एषामुदाहरणानि यथा, --“प्रश्ने नन्वध्येष्यामहे । अवधारणे ननु गच्छामः ।अनुज्ञायां सर्व्वैर्ननु ज्ञायताम् । अनुनये ननुचण्डि ! प्रसीद । आमन्त्रणे ननु चैत्र । विरो-धोक्तिः । इत्यमरभरतौ ॥
विनिग्रहः । अनु-प्रश्नः । परकृतिः । अधिकारः । सम्भ्रमः । इतिमेदिनी । ने, ४४ ॥
आक्षेपः । प्रत्युक्तिः । वाक्या-रम्भः । इति हेमचन्द्रः । ६ । १७८ ॥
उत्-प्रेक्षालङ्कारव्यञ्जकम् । यथा, --“मन्ये शङ्के ध्रुवं नूनं किंवा प्रायोऽनुवेद्मि च ।ननु नाम हि जानामि उत्प्रेक्षाव्यञ्जकानि च ॥
”इति काव्यचन्द्रिका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ननु
अव्य०
 नुद--डु । १ प्रश्ने २ अवधारणे ३ अनुज्ञायाम् ४ विनये५ आमन्त्रणे च अमरः । ६ अनुनये विश्वः । ७ विनिग्रहे८ परकृतौ ९ अधिकारे १० सम्भ्रमे च मेदि० । ११ आक्षेपेप्रत्युक्तौ १२ वाक्यारम्भे च हेमच० । तत्र प्रश्ने “ननुगमिष्ये इत्यादि । अवधारणे “उपपन्नं ननु शिवम्” रघुःउपपन्नमेव । “त्वया नियम्या ननु दिव्यचक्षुषा” रघुः“आमन्त्रणे (सम्योधने) ननु मां प्रापय पत्युरन्तिकम्”कुमा० (ननु हे वसन्त!) आक्षेपे “ननु प्रात्यहिकभोज-नस्य कुञ्जरशौचवत् दुःखानिवर्त्तकत्वे कथं तत्र प्रवृत्तिस्त-त्राह” सा० प्र० भा० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जॄ वयोहानौ”@} 2 प्वादिः, ल्वादिश्च।
‘जृणाति जीर्यति जरत्येकार्थे जारयत्यपि।’ 3 इति देवः।
दिवादौ ‘जॄष् वयोहानौ’, क्र्यादौ चुरादौ च ‘जॄ वयोहानौ’ इति समानार्थास्त्रयो धातवः पठ्यन्ते।
त्रयोऽप्येते प्रामाणिका इति प्रतिभाति।
अत एव, देवश्लोके 4 त्रयाणामनुवादः सङ्गच्छते।
मैत्रेयरक्षितक्षीर- स्वामिनावपि एवमभ्युपगमेऽनुकूलौ।
अत एव सिद्धान्तकौमुद्याम्, ‘जनीजॄष्क्नसुरञ्जोऽमन्ताश्च’ 5 इत्यत्र, ‘षित्त्वनिर्देशाज्जीर्यते- र्ग्रहणम्, जृणातेस्तु जारयति’ इत्युक्तं सङ्गच्छते।
एवमभ्युपगमे ‘निरनु- बन्धकग्रहणे न सानुबन्धकस्य’ 6 इति वचनेन, ‘जॄस्तम्भु--’ 7 इत्यादिषु जीर्यतेरग्रहणं स्यादिति तु न शङ्क्यम्।
‘ज्ञापक- सिद्धं न सर्वत्र’ 8 इति न्यायेन तस्यापि ग्रहणसिद्धेः।
षितो जीर्यतेः जरकः, जरयन्, जरा, जरीत्वा-जरित्वा, जरम् २ -जारम् २, इत्यादीनि रूपाणि भवन्ति।
जृणातेस्तु जारकः, जारयन्, जीर्णिः, जरीत्वा-जरित्वा, जारम् २, इत्यादीनि रूपाणि भवन्ति, इति विशेषः।
चौरादिकस्य जारयतेराधृषीयत्वेन, णिजभावपक्षे क्रैयादिकघातुवत् सर्वाण्यपि रूपाणि भवन्ति।
शतरि तु जरन् इति विशेषः।
माधवीयधातुवृत्तौ तु, भाष्यवार्तिकवृत्तिन्यासपदमञ्जर्यादिपर्यालोचनायां जृणातेः पाठोऽप्रामा- णिक इत्युक्तम्।
तदुपष्टम्भकवृत्तिन्यासादिग्रन्थस्यानुपलम्भेन सुधियस्तत्त्वमत्र निर्णयन्तु।
‘दारजारौ कर्तरि, णिलुक् च’ 9 इत्यत्रोद्योते ‘ननु जृणातिरपि क्र्यादौ पठ्यते
अत एव तद्व्यावृत्तये ‘जनीजॄष्--’ 10 इत्यत्र षकारोच्चारणम्।
एवञ्च तस्यामित्त्वेन तस्माद् घञि णिलोपे- नापि सिद्धे जारयतीति चेन्न--मितो जर इति रूपव्यावृत्त्यर्थत्वात्।’ इति नागेशोपाध्यायानामुक्तिः जृणातेरभ्युपगमेऽनुकूला दृश्यते।
11 जारकः-रिका, 12 जारकः-रिका, 13 जिजरीषकः-जिजरिषकः-जिजीर्षकः-र्षिका, 14 जेजिरकः-रिका
15 जरीता-जरिता-त्री, जारयिता-त्री, जिजरीषिता-जिजरिषिता-जिजीर्षिता-त्री, जेजिरिता-त्री
16 जृणन् 17 -ती, जारयन्-न्ती, जिजरीषन्-जिजरिषन्-जिजीर्षन्-न्ती
-- जरीष्यन्-जरिष्यन्-न्ती-ती, जारयिष्यन्-न्ती-ती, जिजरीषिष्यन्-जिजरि-षिष्यन्-जिजीर्षिष्यन्-न्ती-ती
-- -- जारयमाणः, जारयिष्यमाणः, -- 18 जेजीर्यमाणः
जेजिरिष्यमाणः
19 जीः-जिरौ-जिरः
-- -- -- 20 जीर्णम्-जीर्णः-जीर्णवान्, जारितः, जिजरीषितः-जिजरिषितः-जिजीर्षितः
जेजिरितः-तवान्
21 जरः, 22 जजीर्वान्-जेरिवान्, जारः, जिजरीषुः-जिजरिषुः-जिजीर्षुः, जेजिरः
जरीतव्यम्-जरितव्यम्, जारयितव्यम्, जिजरीषितव्यम्-जिजरिषितव्यम्-जिजीर्षितव्यम्, जेजिरितव्यम्
जरणीयम्, जारणीयम्, जिजरीषणीयम्-जिजरिषणीयम्-जिजीर्षणीयम्-जेजिरणीयम्
जार्यम्, जार्यम्, जिजरीष्यम्-जिजरिष्यम्-जिजीर्ष्यम्, जेजीर्यम्
ईषज्जरः-दुर्जरः-सुजरः
-- -- -- 23 जीर्यमाणः, जार्यमाणः, जिजरीष्यमाणः-जिजरिष्यमाणः-जिजीर्ष्यमाणः
जेजीर्यमाणः, जारः, जारः, जिजरीषः-जिजरिषः-जिजीर्षः, जेजिरः
जरीतुम्-जरितुम्, जारयितुम्, जिजरीषितुम्-जिजरिषितुम्-जिजीर्षितुम्, जेजिरितुम्
24 जीर्णिः, जारणा, जिजरीषा-जिजरिषा-जिजीर्षा, जेजिरा
जरणम्, जारणम्, जिजरीषणम्-जिजरिषणम्-जिजीर्षणम्, जेजिरणम्
25 जरीत्वा- 26 जरित्वा, जारयित्वा, जिजरीषित्वा-जिजरिषित्वा-जिजीर्षित्वा, जेजिरित्वा
प्रजीर्य, प्रजार्य, प्रजिजरीष्य-प्रजिजरिष्य-प्रजिजीर्ष्य, प्रजेजीर्य
जारम् २ जरीत्वा २ जरित्वा जारम् २ जारयित्वा जिजरीषम् २ जिजरिषम् २ जिजीर्षम् २ जिजरीषित्वा २ जिजरिषित्वा २ जिजीर्षित्वा २ जेजिरम् २
जेजिरित्वा २। 27
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६१८)
02
=>
 (९-क्र्यादिः-१४९४। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो। ३९)
04
=>
 (३९)
05
=>
 (ग। सू। भ्वादिः)
06
=>
 (परिभाषा-८२)
07
=>
 (३-१-५८)
08
=>
 (परिभाषा-१२६)
09
=>
 (वा। ३-३-२०)
10
=>
 (ग। सू। भ्वादौ)
11
=>
 [पृष्ठम्०५८३+ २२]
12
=>
 [[१। ‘जनीजॄष्--’ (ग। सू। भ्वादौ) इत्यत्र षित्करणेनास्य मित्संज्ञाभावात् ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इत्युपधाह्रस्वो न। एवं ण्यन्ते सर्वत्र बोध्यम्।]]
13
=>
 [[२। ‘इट् सनि वा’ (७-२-४१) इतीड्विकल्पः। इट्पक्षे ‘वॄतो वा’ (७-२-३८) इति दीर्घविकल्पः। इडभावपक्षे ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वेन गुणाभावे ‘ऋत इद्धातोः’ (७-१-१००) इतीत्त्वे रपरत्वे, ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे च रूपम्। एवं सन्नन्ते सवर्त्र रूपत्रयं बोध्यम्।]]
14
=>
 [[३। यङि ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इतीत्त्वे, द्वित्वे, अभ्यासगुणेच, यकाराकार- योर्लोपे रूपमेवं भवति। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
15
=>
 [[४। ‘वॄतो वा’ (७-२-३८) इति इटो दीर्घविकल्पः।]]
16
=>
 [[५। ‘क्र्यादिभ्यः श्ना’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘श्नाऽभ्यस्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपे, ‘ऋवर्णान्नस्य णत्वं वाच्यम्’ (वा। ८-४-१) इति णत्वे, ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति ह्रस्वे च रूपम्।]]
17
=>
 [[आ। ‘त्वामेष सम्प्रति मृणामि दृणामि नागं नो चेज्जृणत्तम नरानकृणन्नृणीहि।।’ धा। का। ३। ७।]]
18
=>
 [[६। इत्वे रपरत्वे ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे च रूपम्। एवम्, यकि, यति, ल्यपि च दीर्घो बोध्यः।]]
19
=>
 [[७। क्विपि, इत्वे रपरत्वे, ‘र्वोरुपधाया दीर्घ इकः’ (८-२-७६) इति दीर्घः।]]
20
=>
 [[८। ‘श्रयुकः क्किति’ (७-२-११) इति इण्णिषेधः। इत्वरपरत्वयोः, ‘रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः’ (८-२-४२) इति निष्ठानत्वे, णत्वे च रूपम्।]]
21
=>
 [पृष्ठम्०५८४+ १८]
22
=>
 [[१। ‘छान्दसः क्वसुः क्वचिद् भाषायां भवति।’ इति न्यायेन लिटः क्वस्वादेशे द्वित्वे, ‘वा जॄभ्रमुत्रसाम्’ (६-४-१२४) इत्येत्वाभ्यासलोपविकल्पे रूपद्वयं भवति।]]
23
=>
 [[२। भावे यकि इत्वरपरत्वयोः ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे णत्वे च रूपम्।]]
24
=>
 [[३। ‘ऋल्वादिभ्यः क्तिन् निष्ठावद्वाच्यः’ (वा। ८-२-४२) इति क्तिनस्तकारस्य नत्वे णत्वे च रूपम्।]]
25
=>
 [[४। ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इति इण्णिषेधे प्राप्ते, ‘जॄव्रश्च्योः क्त्व’ (७-२-५५) इति नित्यमिट्। दीर्घविकल्पः।]]
26
=>
 [[आ। ‘जरित्वेव जवेनान्ये निपेतुस्तस्य शाखिनः।’ भ। का। ९। ४१।]]
27
=>
 [पृष्ठम्०५८५+ २६]
Capeller
German
ननु॑ Adv. nicht (verst. न) interr. = nonne,
doch wohl
beim Imperat. doch, ja.
ननु च doch wohl, freilich.
Grassman
German
nanú, nicht, nimmer (aus ná und nú) {880, 2}
{910, 3}.
Burnouf
French
ननु ननु, cf. न et नु।
Stchoupak
French
न-नु
particule d'interrogation ou d'affirmation insistante
n'est-ce
pas ? certainement, en effet, sans doute, bien sûr, mais oui, si fait
exclam. eh bien
avec interrog. ou impér. s'il vous plaît, je vous prie
dans la discussion introduit une affirmation contraire ou écarte d'avance une
objection.