| YouTube Channel

नट् (naT)

 
Capeller Eng
English
नट् नटति dance, play.
C.
 नाटयति perform, represent
(d. ). — *उद् play a trick (w.
gen.
 ).
Yates
English
नट् नटति 1.
a. (क) नाटयति 10.
a.
To dance
to act
to drop
to
shake
to injure
to shine.
नट् नदति (क) नादयति 1.
a. To
speak
to shine, to thrive. (इ, टु)
नन्दति 1.
a. With आ to be happy.
Apte
English
नट् [naṭ], I. 1
P.
 (नटति, the न not changed to ण after प्र in the sense of 'hurting'.)
To dance
यदि मनसा नटनीयम्
Gīt.*
 4.
To act.
To injure (by a deceptive trick).Caus. (नाटयति-ते)
To act, gesticulate, represent dramatically (in dramas)
शरसंधानं नाटयति
Ś.*
 1.
&c.
To imitate, copy
स्फटिककटकभूमिर्नाटयत्येष शैलः ... अधिगतधवलिम्नः शूलपाणेरभिख्याम्
Śi.*
 4.65. (N. B. नट् forms नटयति in the sense of 'causing to dance'
नाट्येन केन नटयिष्यति दीर्घमायुः
Bh.*
 3.126.) -II. 1.
U.
 (नाटयति-ते)
To drop or fall.
To shine.
To injure.
Apte 1890
English
नट् {vI.v} {c1c} P. (नटति, the न not changed to ण after प्र in the sense of ‘hurting’) 1 To dance
यदि मनसा नटनीयं Gīt. 4.
2 To act.
3 To injure (by a deceptive trick).
Caus. (नाटयति-ते) 1 To act, gesticulate, represent dramatically (in dramas)
शरसंधानं नाटयति Ś. 1. &c.
2 To imitate, copy
स्फटिककटकभूमिर्नाटयत्येष शैलः… अधिगतधवलिम्नः शूलपाणेरभिख्यां Śi. 4. 65. (N. B. नट् forms नटयति in the sense of ‘causing to dance’
Bh. 3. 126). {vII.v} {c10c} U. (नाटयति-ते) 1 To drop or fall.
2 To shine.
3 To injure.
Monier Williams Cologne
English
नट् (Prākṛ. for नृत्, q.v.)
cl.
 1.
P.
 नटति (Dhātup. xix, 19
ix, 23)
to dance,
Kāv.
to hurt or injure,
Vop.
 (cf. उन्-√ नट्) :
Caus.
 नाटयति (Dhātup. xxxii, 12) to represent anything (acc. ) dramatically, act, perform, imitate, Mṛcch.
Śak.
&c.
to fall (cf. √ नड्)
to shine,
Vop.
Monier Williams 1872
English
नट् नट् (a corrupted form of the original
rt. नृत्), cl. 1. P. नटति, ननाट, नटिष्-
यति, &c., to dance, to dance or perform as an actor,
to act
to injure by any deceptive trick
cl. 10. P.
नाटयति, &c., to represent anything (acc.) drama-
tically or by pantomime
to act
to drop or fall
to
injure
to speak or shine.
Macdonell
English
नट् NAṬ, Ⅰ. P. naṭa, dance
cs. -nāṭaya, 🞄represent (ac.) on the stage. vi, pp. naṭita, dancing about, swarming (bees).
Benfey
English
नट् NAṬ (a form of नर्त्, vb.
नृत्), i. 1, Par.
1. To dance, Gīt. 4, 9.
2. To injure. Caus. and i. 10,
1. To
dance, to represent as an actor, to act,
Śāk. 6, 11.
2. † To fall.
3. † To
speak or shine. Ptcple. of the pf. pass.
नाटित,
n.
 Representing, Śāk. 43, 4, v. r.
L R Vaidya
English
naw {% (I) vi. 1P (pres. नटति, प्रणटति in the first two senses, प्रनटति in the third) %} 1. To dance
2. to act
3. to hurt or injure by any deceptive trick.
naw {% Caus. (नाटयति-ते) %} 1. to represent anything dramatically, to act, मोचनं नाटयति Vikr.i.
2. to imitate, नाटय्तेष शैलः … अधिगतधवलिम्नः शूलपाणेरभिख्याम् Sis.iv.65
(but नटयति in the sense of ‘causing to dance’).
naw {% (II) vi. 10U (pres. नाटयति-ते) %} 1. To drop, to fall
2. to shine.
Bopp
Latin
नट् 1. et 10. P. नटामि, नाटयामि (secundum Lassen.
prâcritice depravatum e नृत्
prâcr. नट्टति =
नर्तति) gestibus indicare, gesticulari. UR. 8. 16.: रथा-
वतारक्षोभन् नाटयन्ती.
Kridanta Forms
Sanskrit
नट् (ण꣡टँ꣡ नृतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = नटनम्
अनीयर् = नटनीयः - नटनीया
ण्वुल् = नाटकः - नाटिका
तुमुँन् = नटितुम्
तव्य = नटितव्यः - नटितव्या
तृच् = नटिता - नटित्री
क्त्वा = नटित्वा
ल्यप् = प्रणट्य
क्तवतुँ = नटितवान् - नटितवती
क्त = नटितः - नटिता
शतृँ = नटन् - नटन्ती
नट् (ण꣡टँ꣡ नृत्तौ नतावित्येके गतावित्यन्ये - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = नटनम्
अनीयर् = नटनीयः - नटनीया
ण्वुल् = नटकः - नटिका
तुमुँन् = नटितुम्
तव्य = नटितव्यः - नटितव्या
तृच् = नटिता - नटित्री
क्त्वा = नटित्वा
ल्यप् = प्रणट्य
क्तवतुँ = नटितवान् - नटितवती
क्त = नटितः - नटिता
शतृँ = नटन् - नटन्ती
नट् (न꣡टँ꣡ अवस्यन्दने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = नाटनम्
अनीयर् = नाटनीयः - नाटनीया
ण्वुल् = नाटकः - नाटिका
तुमुँन् = नाटयितुम्
तव्य = नाटयितव्यः - नाटयितव्या
तृच् = नाटयिता - नाटयित्री
क्त्वा = नाटयित्वा
ल्यप् = प्रनाट्य
क्तवतुँ = नाटितवान् - नाटितवती
क्त = नाटितः - नाटिता
शतृँ = नाटयन् - नाटयन्ती
शानच् = नाटयमानः - नाटयमाना
नट् (न꣡टँ꣡ भाषार्थः च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = नाटनम् / नटनम्
अनीयर् = नाटनीयः / नटनीयः - नाटनीया / नटनीया
ण्वुल् = नाटकः - नाटिका
तुमुँन् = नाटयितुम् / नटितुम्
तव्य = नाटयितव्यः / नटितव्यः - नाटयितव्या / नटितव्या
तृच् = नाटयिता / नटिता - नाटयित्री / नटित्री
क्त्वा = नाटयित्वा / नटित्वा
ल्यप् = प्रनाट्य / प्रनट्य
क्तवतुँ = नाटितवान् / नटितवान् - नाटितवती / नटितवती
क्त = नाटितः / नटितः - नाटिता / नटिता
शतृँ = नाटयन् / नटन् - नाटयन्ती / नटन्ती
शानच् = नाटयमानः / नटमानः - नाटयमाना / नटमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 नट्
मूलधातुः:
 णट
धात्वर्थः:
 नृत्तौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 नटति
धातुः:
 नट्
मूलधातुः:
 नट
धात्वर्थः:
 नृत्तौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 नटति
अनुबन्धादिविशेषः:
 घटादि-भिन्नः
धातुः:
 नट्
मूलधातुः:
 नट
धात्वर्थः:
 भाषायाम्, अवस्कन्दने च
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 नाटयति-ते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
[नट्] , नटित wohl so v.a. überdrüssig
mit Instr. Hem. Par. 1, 172. Vgl. Hāla, S. 27. — Mit वि, °नटित hin und her tanzend, -x- schwärmend (Bienen), Vāsav. 180, 3. Vgl. विनटन.
Capeller
German
नट् नटति tanzen, spielen. Caus. नाटयति
darstellen, aufführen.
°उद् Caus. jemd.
(Gen. ) arg mitspielen.
Burnouf
French
*नट् नट् (? pour नृत्). नटामि 1. Aller, se
mouvoir
se balancer
danser. Cf. नाटयामि।
Stchoupak
French
नट्-
{%naṭati
nāṭayati %} -- danser, mimer
caus. représenter par
des gestes, jouer un rôle, une pièce de théâtre.