| YouTube Channel

नग्न (nagna)

 
शब्दसागरः
English
नग्न
mfn.
(-ग्नः-ग्ना-ग्नं) Naked.
m.
(-ग्नः)
1. A naked mendicant.
2. A
Bauddha.
3. A bard.
f.
(-ग्ना) A naked woman.
E.
नज् to be as-
hamed, affix कर्त्तरि क्त.
Capeller Eng
English
नग्न॑
a.
naked, bare
m.
a naked mendicant,
f.
आ॑ a naked
i.e.
wanton woman, also =
seq.
f.
Yates
English
नग्न (ग्नः-ग्ना-ग्नं)
a. Naked.
m.
A bard.
Spoken Sanskrit
English
नग्न - nagna -
adj.
- naked
नग्न - nagna -
adj.
- nude
नग्न - nagna -
adj.
- new
नग्न - nagna -
adj.
- desolate
नग्न - nagna -
adj.
- desert
नग्न - nagna -
adj.
- bare
नग्न - nagna -
m.
- naked mendicant
नग्न - nagna -
m.
- bard accompanying an army
नग्न - nagna -
m.
- girl before menstruation
नग्न - nagna -
m.
- Balloon plant [ Cardiospermum Halicacabum - Bot. ]
नग्न nagna
adj.
naked
अवस्त्र avastra
adj.
naked
अशरन azarana
adj.
naked
विवस्त्र vivastra
adj.
naked
उद्घाटिताङ्ग udghATitAGga
adj.
naked
अनम्बर anambara
adj.
naked
काकरुक kAkaruka
adj.
naked
कीश kIza
adj.
naked
दुर्वासस् durvAsas
adj.
naked
दूरवस्त्रक dUravastraka
adj.
naked
धर्मसाटप्रतिच्छन्न dharmasATapraticchanna
adj.
naked
नग्नक nagnaka
adj.
naked
निरम्बर nirambara
adj.
naked
मुषित muSita
adj.
naked
विसंनाह visaMnAha
adj.
naked
विवास vivAsa
adj.
naked
विवसन vivasana
adj.
naked
विवासस् vivAsas
adj.
naked
व्यन्शुक vyanzuka
adj.
naked
श्रमण zramaNa
adj.
naked
नग्न nagna
adj.
naked
अवस्त्र avastra
adj.
naked
अशरन azarana
adj.
naked
विवस्त्र vivastra
adj.
naked
उद्घाटिताङ्ग udghATitAGga
adj.
naked
अनम्बर anambara
adj.
naked
काकरुक kAkaruka
adj.
naked
कीश kIza
adj.
naked
दुर्वासस् durvAsas
adj.
naked
दूरवस्त्रक dUravastraka
adj.
naked
धर्मसाटप्रतिच्छन्न dharmasATapraticchanna
adj.
naked
नग्नक nagnaka
adj.
naked
निरम्बर nirambara
adj.
naked
मुषित muSita
adj.
naked
विसंनाह visaMnAha
adj.
naked
विवास vivAsa
adj.
naked
विवसन vivasana
adj.
naked
विवासस् vivAsas
adj.
naked
व्यन्शुक vyanzuka
adj.
naked
श्रमण zramaNa
adj.
naked
Wilson
English
नग्न
mfn.
(-ग्नः-ग्ना-ग्नं) Naked.
m.
(-ग्नः)
1 A naked mendicant.
2 A Bauddha.
3 A bard.
f.
(-ग्ना) A naked woman.
E.
नज to be ashamed, affix क्त.
Apte
English
नग्न [nagna], See under नज् below.
नग्न [nagna],
a.
[नज्-न-कर्तरि क्त तस्य नः]
Naked, nude, bare
नग्नः स्नानमाचरेत्
Ms.*
4.45
नग्नक्षपणके देशे रजकः किं करिष्यति Chāṇ.11
अवश्यंभाविनो भावा भवन्ति महतामपि नग्नत्वं नीलकण्ठस्य महाहिशयनं हरेः H.
Uncultivated, uninhabited, desolate.
ग्नः A naked mendicant.
A Buddhist mendicant (क्षपणक)
धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु वाग्मिषु
Bhāg.*
4.19.25.
A hypocrite.
A bard accompanying an army, or a wandering bard.
N.
of Śiva.
ग्ना A naked, shameless (or wanton) woman.
A girl before menstruation, or less than 12 or 1 (and therefore may go about naked).
Comp.
अटः, अटकः one who goes about naked.
especially a Jaina or Buddhist mendicant (of the दिगम्बर class). -आचार्यःa. bard, a minstrel, a panegyrist
N.*
19.41
Bṛi. S.-चर्या a vow to go naked. -जित्
N.
of an author on architecture
Bṛi.
S.*
58.4.
Apte 1890
English
नग्न See under नज् below.
नग्न a. [नज्-न-कर्तरि क्त तस्य नः] 1 Naked, nude, bare
नग्नः स्नानमाचरेत् Ms. 4. 45
नग्नक्षपणके देशे रजकः किं करिष्यति Chāṇ. 110.
2 Uncultivated, uninhabited, desolate.
ग्नः 1 A naked mendicant.
2 A Buddhist mendicant (क्षपणक).
3 A hypocrite.
4 A bard accompanying an army, or a wandering bard.
5 N. of Śiva.
ग्ना 1 A naked, shameless (or wanton) woman.
2 A girl before menstruation, or less than 12 or 10 (and therefore may go about naked).
Comp.
अटः,
अटकः {1} one who goes about naked. {2} especially a Jaina or Buddhist mendicant (of the दिगंबर class).
Monier Williams Cologne
English
नग्न a See under नज् below.
नग्न॑ b mf(आ॑)n. naked, new, bare, desolate, desert,
RV.
&c.
&c.
नग्न॑
m.
a naked mendicant (esp. a Bauddha, but also a mere hypocrite),
Var.
VP.
a bard accompanying an army,
L.
N.
of Śiva,
Śivag.
of a poet,
Cat.
नग्न [cf. Zd. maghna for naghna
Lith.
nůgas
Slav.
nagǔ
Goth.
nagaths
Angl.Sax. nacod
Eng.
naked
Germ.
nackt.]
Monier Williams 1872
English
नग्न नग्न। See under rt. नज् below.
नग्न, अस्, आ, अम्, naked, nude, bare
uncultivated,
uninhabited, desolate
(अस्), m. a naked mendicant
a N. of Śiva
a hypocrite (whose nakedness is a
mere pretence)
a Buddhist mendicant, = क्षप-
णक
a bard accompanying an army
(2. नग्ना),
f. a naked, wanton woman
a girl before menstru-
ation (and therefore allowed to go naked
cf. नग्-
निका)
the plant Cardiospermum Halicacabum
[cf.
नगणा, 1. नग्ना above
Lith. nōga-s, ‘naked
Russ. nagiĭ
Slav. nago-ta, ‘nakedness
Goth.
naqvaths
Old Iceland. nakt-r
Angl. Sax. nacud,
nacod, genacyan
Old Germ. nachat
Mod. Germ.
nackt
Hib. nochd
Lat. nudus.]
—नग्नङ्-
करण, अस्, ई, अम्, making naked.
—नग्न-जित्, त्,
m., N. of a prince of the Gandhāras, father of one
of Kṛṣṇa's wives
N. of an author of a work on
architecture
of a poet.
—नग्न-ता, f. or नग्न-
त्व, अम्, n. nakedness, nudity.
—नग्नम्-भ-
विष्णु, उस्, उस्, उ, or नग्नम्-भावुक, अस्, आ,
अम्, becoming naked, uncovering one's self in a
shameless manner.
—नग्न-वृत्ति, इस्, f. ‘the men-
dicant's commentary, N. of a commentary on the
Uṇādi-sūtras.
—नग्न-व्रत-धर, अस्, m. ‘observ-
ing the vow of a naked mendicant, epithet of Śiva.
—नग्नाट or नग्नाटक (°न-अट्°), अस्, m. a man
who wanders about naked, especially a Buddhist or
Jaina religious mendicant.
—नग्नी-करण, अम्, n.
making naked, undressing, stripping.
—नग्नी-कृ,
cl. 8. P. A. -करोति, -कुरुते, -कर्तुम्, to render
naked, to convert into a naked mendicant.
—नग्नी-
कृत, अस्, आ, अम्, made naked, undressed, stripped
converted into a naked mendicant.
Macdonell
English
नग्न nag-ná,
a.
naked, bare
desert (region)
🞄m. naked mendicant
ā,
f.
girl before menstruation.
Benfey
English
नग्न नग्न,
I.
adj.
,
f.
ना, Naked,
Man. 4, 45.
II.
f.
ना, A girl before
menstruation, Pañc. iii. d. 217. -- Cf.
Goth. naqvadei
A.S. nacud, nacod.
genacian
Lat. nudus.
Apte Hindi
Hindi
नग्न
वि* - "नज् + क्त, तस्य नः"
"नंगा, विवस्त्र, वस्त्रहीन"
नग्न
वि* - "नज् + क्त, तस्य नः"
"बिना जीता हुआ, बिना बसा, सुनसान"
नग्नः
पुं*
- -
नंगा भिक्षु
नग्नः
पुं*
- -
क्षपणक
नग्नः
पुं*
- -
पाखंडी
नग्नः
पुं*
- -
"सेना के साथ रहने वाला भाट, घूमता हुआ भाट"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नग्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿಗಂಬರ ಸಂನ್ಯಾಸಿ
नग्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ತುತಿಪಾಠಕ /ಹೊಗಳುಭಟ
नग्न
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸದಿರುವವನು /ಬೆತ್ತಲೆಯವನು
निष्पत्तिः - > ओनजी (लज्जायाम्) - "क्तः" (३-४-७२) नत्वम् (८-२-४५)
व्युत्पत्तिः - > नजते
प्रयोगाः - > "न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन"
विस्तारः - > "नग्नो विवाससि मागधे क्षपणके" - हेम०
नग्न
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸಗಳಿಲ್ಲದ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು
प्रयोगाः - > "येषां कुले वेदोऽस्ति शास्त्रं नैव श्रुतम् ते नग्नाः कीर्तिताः सद्भिः तेषामन्नं विगर्हितम् ॥"
उल्लेखाः - > मार्क०
L R Vaidya
English
nagna {% (I) a. (f. ग्ना) %} 1. Naked, nude, bare, नग्नः स्नानमाचरेत् M.iv.45
2. uncultivated, uninhabited, desolate.
nagna {% (II) m. %} 1. A naked mendicant
2. a Buddhist mendicant
3. a wandering bard.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
०, अनन्त, अन्तरिक्ष, अभ्र, अम्बर, अम्बुद, असत्, आकाश, खं, ख, गगन, छिद्र, जलद, जलधर, जलधरपथ, दिव, नग्न, नभ, पयोद, पयोधर, पुष्कर, पूर्ण, पृथु, पृथुल, बिन्दु, मेघ, रन्ध्र, वरीय, विन्दु, वियत्, विष्णुपद, विष्णुपाद, विहायस्, वृहत्, व्योम, शून्य
Bopp
Latin
नग्न (Part. pass. a r. नज्, q. v., s. न) nudus. N. 13. 60.
(Lith. noga-s id., russ. nagiľ, goth. naqvaths, island. vet.
nakt-r, germ. vet. nachat, nostrum nackt, hib. nochd.)
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
नग्न poet. Skm.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
nagna, m. (cf. on the etym. and exact mg. the commoner mahā-nagna, of which this is essentially a synonym), great man, mighty man, champion: sarvi bala-upeta nagnāḥ samā duṣpradharṣāḥ paraiḥ LV 〔94.11〕 (vs)
nagnabalānupradāna- 〔429.22〕 (prose), the granting of the might of champions
(ekasmin dvāre eko) nagnaḥ sthāpitaḥ, dvitīye dvitīyaḥ, tṛtīye Rādhaguptaḥ (an agrāmātyaḥ), pūrvadvāre svayam eva rājāśoko 'vasthitaḥ Divy 〔373.13〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
नग्न, विवस्त्र, निर्वस्त्र, अनम्बर, अवस्त्र, उद्घाटिताङ्ग, काकरुक, कीश, आशावासस्, दिगम्बर, दिग्वासस्
adjective
यः आवरणप्रावरणविरहितः अस्ति।
"नग्नः बालकः भूम्यां क्रीडति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkyang
१) अचेल २) एकाकिन् ३) खर ४) गवय ५) गौर ६) नग्न ७) लीधं (?)
rkyang rkyang
१) अचेल २) एकाकिन् ३) नग्न
rkyang pa
१) अचेल २) एकाकिन् ३) एकान्त ४) गध्य ५) चूर्णिक ६) तन्त्र ७) नग्न
khyad par can
अन्तर २) उपाधि ३) नग्न ४) विशिषटा ५) विशिष्यते (?) ६) विशेष ७) विशेषक ८) विशेषवती ९) विशेष्य १०) वैशेषिक
gos bral
१) नग्न २) विवस्त्र
gos med
१) दमथ २) नग्न ३) नग्नक ४) निर्ग्रन्थिक
sgren mo
१) नक्त २) नग्न
gcer bu
१) अचेल २) क्षपणक ३) नग्न
rjen pa
अचेल / नग्न
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नग्नः स्तुतिव्रतस्तस्य ग्रन्थो भोगावली भवेत् ७९५
-wordlist-
नग्न (पुं), स्तुतिव्रत (पुं), भोगावली (स्त्री)
Tamil
Tamil
நக்3ன : நக்3னக = ஆடை இல்லாத.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: नग्नः
Root: नग्न
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
new
bare
nude
naked
desert
desolate
naked mendicant
girl before menstruation
bard accompanying an army
Balloon plant [Cardiospermum Halicacabum - Bot.]
Shloka(s):
3|1|39|1 तूष्णींशीलस्तु तूष्णीको नग्नोऽवासा दिगम्बरे। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
3|1|39|1 नग्नः (नग्न) (पुं) new, bare, nude, naked, desert, desolate, naked mendicant, girl before menstruation, bard accompanying an army, Balloon plant [Cardiospermum Halicacabum - Bot.]
3|1|39|1 (नग्न) (स्त्री) new, bare, nude, naked, desert, desolate, naked mendicant, girl before menstruation, bard accompanying an army, Balloon plant [Cardiospermum Halicacabum - Bot.]
3|1|39|1 नग्नम् (नग्न) (नपुं) new, bare, nude, naked, desert, desolate, naked mendicant, girl before menstruation, bard accompanying an army, Balloon plant [Cardiospermum Halicacabum - Bot.]
3|1|39|1 अवासाः (अवासस्) (पुं)
3|1|39|1 अवासाः (अवासस्) (स्त्री)
3|1|39|1 अवासः (अवासस्) (नपुं)
3|1|39|1 दिगम्बरः (दिगम्बर) (पुं) darkness, naked mendicant, sky clothed i.e. quite naked
3|1|39|1 (दिगम्बर) (स्त्री) darkness, naked mendicant, sky clothed i.e. quite naked
3|1|39|1 दिगम्बरम् (दिगम्बर) (नपुं) darkness, naked mendicant, sky clothed i.e. quite naked
Related word(s):
जातिः मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नग्नः, त्रि, (नजते स्मेति नज ह्नियि + अक-र्म्मकत्वात् कर्त्तरि क्तः “ओदितश्च ।” ।४५ इति निष्ठातस्य नः ।) विवस्त्रः नेंटोइति भाषा
तत्पर्य्यायः अवासाः दिगम्बरः३ इत्यमरः ३९
तथा भृगुः ।“विकक्षाऽनुत्तरीयश्च नग्नश्चावस्त्र एव वा ।श्रौतं स्मार्त्तं तथा कर्म्म नग्नश्चिन्तयेदपि
विकक्षः परिधानासंवृतकच्छः तथा योगि-याज्ञवल्क्यः ।“परिधानाद्वहिःकक्षा निबद्धा ह्यासुरी भवेत्
”स्मृतिः ।“वामे पृष्ठे तथा नाभौ कक्षत्रयमुदाहृतम् ।एभिः कक्षैः परीधत्ते यो विप्रः शुचिःस्मृतः
”बौधायनः ।“नाभौ धृतञ्च यद्बस्त्रमाच्छादयति जानुनी ।अन्तरीयं प्रशस्तं तदाच्छन्नमुभयोस्तयोः
”आचारचन्द्रिकायाम् ।“द्विकच्छः कच्छशेषश्च मुक्तकच्छस्तथैव ।एकवासा अवासाश्च नग्नः पञ्चविधः स्मृतः
”इत्याह्निकतत्त्वम्
“न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन ।न मूत्रं पुरीषं वा वै संस्पृष्टमैथुनम्
नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं नग्नः स्नानमाचरेत् ।न गच्छेन्न पठेद्बापि चैव स्वशिरः स्पृशेत्
”इति कूर्म्मपुराणे उपरिभागे १५ अध्यायः
पारिभाषिकनग्ना यथा, --“येषां कुले वेदोऽस्ति शास्त्रं नैव व्रतम् ।ते नग्नाः कीर्त्तिताः सद्भिस्तेषामन्नं विगर्हितम्
”इति मार्कण्डेयपुराणे सदाचाराध्यायः
“ऋग्यजुःसामसंज्ञेयं त्रयी वर्णावृतिर्द्विज ! ।एतामुजझति यो मोहात् नग्नः पातकीस्मृतः
यस्तु संत्यज्य गार्हस्थ्यं वानप्रस्थो जायते ।परिव्राडपि मैत्रेय ! नग्नः पापकृन्नरः
”इति विष्णुपुराणे १८ अध्यायः
नग्नः,
पुं,
(नज + क्तः निष्ठातस्य नः ।) वन्दी ।(यथा, नैषधे १९ २१ ।“रतिरतिपतिद्वैतश्रीकौ धुरं बिभृमस्तरांप्रियवचसि यन्नग्नाचार्य्या वदामतमां ततः
”)क्षपणकः इति विश्वमेदिन्यौ
शेषस्य पर्य्यायः ।नग्नाटकः निर्ग्रन्थकः भदन्तः दिगम्ब-रकः इति हारावली ११५
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नग्न
त्रि०
ओनजी व्रीडे कर्त्तरि क्त तस्य नः विवस्त्रे कषा-यवस्त्र धारिणि कौपीनावृते मुक्तकच्छे दिगम्बरे जैनभेदेपु० नग्नभेदमाह भृगुः “विकच्छोऽनुत्तरीयश्च नग्नश्चावस्त्रएव वा श्रौतं स्मार्त्तं तथा कर्म नग्नश्चिन्तयेदपि” ।“विकच्छः परिधानासंवृतकच्छः” तथा योगियाज्ञवल्क्यः “परिधानाद्बहिः कच्छा निबद्धा ह्यासुरी भवेत्”स्मृतिः “वामे पृष्ठे तथा नाभौ कच्छत्रयमुदाहृतम् ।एभिः कच्छैः परीधत्ते यो विप्रः शुचिः स्मतः”बौधायनः “नाभौ धृतञ्च यद्वस्त्रमाच्छादयति जानुनी ।अन्तरीयं प्रशस्तं तदाच्छन्नमुभयोस्तयोः” आचारच-न्द्रिकायाम् “द्विकच्छः कच्छशेषश्च मुक्तकच्छस्तथैव ।एकवासा अवासाश्च नग्नः पञ्चविधः स्मृतः” आह्निकत०“न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन चमूत्रं पुरीषं वा वै संस्पृष्टमैथुनम् नोच्छिष्टं सविशेत्गित्यं नग्नः स्नानमाचरेत् गच्छेन्न्न पठेद्वापिन चैव स्वशिरः स्पृशेत्” इति कूर्मपु० १५ अ० पारिभा-षिकनग्ने “येषां कुले वेदोऽस्ति शास्त्रं नैवच श्रुतम् ते नग्नाः कीर्त्तिताः सद्भिस्तेषामन्नं विग-र्हितम्” इति मार्कण्डपु० सदाचाराध्यायः “ऋज्यजुःसामसंज्ञेयं त्रयी वर्णावृतिर्द्विजः एतामुज्झति योमोहात् नग्नः पातकी स्मृतः यस्तु संत्यज्य गा-र्हस्थ्यं वानप्रस्थो जायते परिव्राडपि मैत्रेय! सनग्नः पापकृन्नरः” इति विष्णुपु० १८ अ० इत्यादिनापरिभाषिताः “नग्नो मुण्डः कपालेन भिक्षार्थं क्षुत्पि-पासितः अन्धः शत्रुकुलं गच्छेत् यः साक्ष्यमनृतंवदेत्” मनुना अनृतसाक्ष्योक्तेः फलं नग्नतादिकमुक्तम्
Capeller
German
नग्न॑ nackt, bloß, wüst (Gegend).
m.
ein
nackter Bettelmönch.
f.
आ॑ ein nacktes
(unzüchtiges) Weib.
Grassman
German
nagná, a., nackt, der Form nach Part. von *naj
dies ist aber wesentlich eins mit añj schmieren, salben, blank machen und mit nij abwaschen, reinigen, blank machen, und ist danach nagná ursprünglich der rein gewaschene, gebadete u. s. w. (vgl. Fick 〔S. 107〕).
-ás {887, 9}.
-ám [m.] {321, 7}.
-ám [n.] abhí ūrṇoti yád nagnám {688, 2}.
-ā́s {622, 12}.
Burnouf
French
नग्न नग्न pp. de नज्। -- A. nu. -- S.
m.
homme nu
mendiant nu
gymnosophiste.
Lith. nogas
goth. naqwaths
germ. nack
angl. naked.
नग्नक a. mms.
नग्नजित्
m.
(जि) np. d'un roi des Gāndhāras.
नग्नत्व
n.
(sfx. त्व) nudité.
नग्नहू
m.
n.
(ह्वे) ferment [qui dépouille le jus de
ses impuretés].
नग्नाट
m.
(अट्) mendiant nu
gymnosophiste.
नग्निका (f. de नग्नक) femme nue
jeune fille non
réglée.
Stchoupak
French
नग्न-
a. nu, dénué
désert, aride, inculte
m.
mendiant religieux nu
-आ-
f.
jeune fille qui n'a pas atteint l'âge de la menstruation
-त्व- nt. nudité
-ई-कृत- a. v. converti en mendiant nu.
°क्षपणक-
m.
mendiant nu.
°जित्-
m.
n.
d'un roi du Gāndhāra.