नग (naga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नग m.
  (-गः)
	 1. mountain. 
	 2. A tree.
 E.
  न not,  गम् to go,  affix ड,  im-
moveable
 or दह् to burn,  Unādi affix ग,  ह rejected,  and द changed
to न.

Capeller Eng

English

 न॑ग m.
  mountain
 tree,  plant i.g.
  

Yates

English

 नग (गः) 1.
m.
  A mountain
 a tree.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	 mountain
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	  any tree or plant
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	  sun
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	 naga
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	  not moving
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	  number 7
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	  tree
नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	  serpent

नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	 mountain
पर्वत 	-	 parvata 	-	 m.
  	-	 mountain
शैल 	-	 zaila 	-	 m.
  	-	 mountain
नाकु 	-	  nAku 	-	 mountain
दरद् 	-	  darad 	-	 f.
  	-	 mountain
धराधरा 	-	  dharAdharA 	-	 f.
  	-	 mountain
अद्रि 	-	  adri 	-	 m.
  	-	 mountain
शिलोचय 	-	  zilocaya 	-	 m.
  	-	 mountain
सानुमत् 	-	  sAnumat 	-	 m.
  	-	 mountain
शिखरिन् 	-	  zikharin 	-	 m.
  	-	 mountain
अचल 	-	  acala 	-	 m.
  	-	 mountain
तुङ्ग 	-	  tuGga 	-	 m.
  	-	 mountain
अग 	-	  aga 	-	 m.
  	-	 mountain
अगम 	-	  agama 	-	 m.
  	-	 mountain
अवनिभृत् 	-	  avanibhRt 	-	 m.
  	-	 mountain
अवनीधर 	-	  avanIdhara 	-	 m.
  	-	 mountain
अहार्य 	-	  ahArya 	-	 m.
  	-	 mountain
आरोह 	-	  Aroha 	-	 m.
  	-	 mountain
उच्छ्रय 	-	  ucchraya 	-	 m.
  	-	 mountain
उर्वङ्ग 	-	  urvaGga 	-	 m.
  	-	 mountain

नग 	-	 naga 	-	 m.
  	-	 naga
पौर्वनगरेय 	-	  paurvanagareya 	-	 adj.
  	-	  from pUrvanagarI
दाक्षिनगरीय 	-	  dAkSinagarIya 	-	 adj.
  	-	  relating to dAkSinagara
वेङ्कट 	-	  veGkaTa 	-	 m.
  	-	  name of a king of vijayanagara

Wilson

English

 नग
m.
  (-गः)
1 A mountain. 
2 A tree.
E.
  न not,  गम to go,  affix ड,  immoveable
 or दह to burn, 
Uṇādi affix ग,  ह rejected,  and द changed to न.

Apte

English

नगः [nagḥ],  [न गच्छति,  गम्-ड]

A mountain
 हिमालयो नाम नगाधिराजः Ku.*
  1.1
7.72
 न गजा नगजा दयिता दयिताः Bk.*
  1.9.

A tree
 अभ्यधावत् क्षितितलं सनगं परिकम्पयन् Bhāg.*
  1.15.29
 Śi.*
  6.79.

A plant in general.

The sun. 

A serpent.

The number 'seven' (from सप्तकुलाचल-गिरि). Comp.
   -अटनः a monkey. -अधिपः,  -अधिराजः, 

इन्द्रः Himālaya (the lord of mountains)
 रश्मिष्विवादाय नगेन्द्रसक्तां निवर्तयामास नृपस्य दृष्टिम् R.*
  2.28.

the Sumeru mountain.  -अरिः an epithet of Indra
 नगाह्वयो नाम नगारिसूनुः Mb.
  -आपगा,  -निम्नगा a mountainriver,  torrent
 संभूयाम्भोधिमभ्येति महानद्या नगापगा Śi.*
  2.1
 सपत्नीः प्रापयन्त्यब्धिं सिन्धवो नगनिम्नगाः Śi.*
  2.14. -आवासः a peacock. -उच्छ्रायः the height of a mountain.  -उत्था,  -मुस्ता N.
  of a plant (Mar.  नागरमोथा). -ओकस m.
 

a bird (in general).

crow.

a lion. 

the fabulous animal called शरभ. -ज a.
  produced in a mountain,  mountain-born
 Bk.*
  1.9. (-जः) an elephant. -जा,  -नन्दिनी epithets of Pārvatī. -नदी f.
  A mountain-river
 see नगापगा
 विश्रान्तः सन् व्रज नगनदीतीर- जातानि सिञ्चन् Me.

पतिः the Himālaya mountain.  भजामस्त्वां गौरीं नगपतिकिशोरीमविरतम् A.
  L.
 3.

the moon (as the lord of plants and herbs). -भिद् m.
 

an axe.

an epithet of Indra
 उद्धृतनग नगभिदनुज दनुजकुलामित्र मित्रशशिदृष्टे Āchārya-Ṣaṭpadī 4.

a crow. -मूर्धन् m.
  the crest or brow of a mountain.  -रन्ध्रकरः an epithet of Kārtikeya
 अभवदस्य ततो गुणवत्तरं सनगरं नगरन्ध्रकरौजसः R.*
  9.2. -वाहनः an epithet of Śiva. 

Apte 1890

English

 नगः [न गच्छति,  गम्-ड] 1 A mountain
 Ku. 1. 1
 7. 72
 Śi. 6. 79. 
2 A tree. 
3 A plant in general. 
4 The sun. 
5 A serpent. 
6 The number ‘seven’. 
Comp. 
अटनः a monkey. 
अधिपः,  
अधिराजः,  
इंद्रः {1} Himālaya (the lord of mountains). {2} the Sumeru mountain. 
अरिः an epithet of Indra. 
आवासः a peacock. 
उच्छ्रायः the height of a mountain. 
ओकस् m. {1} a bird (in general). {2} a crow. {3} a lion. {4} the fabulous animal called शरभ. 
ज a. produced in a mountain,  mountain-born
 Bk. 10. 9. (
जः) an elephant. 
जा,  
नंदिनी epithets of Pārvatī. 
पतिः {1} the Himālaya mountain. {2} the moon (as the lord of plants and herbs). 
भिद् m. {1} an axe. {2} an epithet of Indra. {3} a crow. 
मूर्धन् m. the crest or brow of a mountain. 
रंध्रकरः an epithet of Kārtikeya
 R. 9. 2. 
वाहनः an epithet of Śiva. 

Monier Williams Cologne

English

 न—ग a m.
  See नग.

 न॑-ग b m.
  ‘not moving’ (cf.   अ॑-ग),  a mountain (ifc.  f(आ). 
 cf.
   स-नग),  AV.
   &c.
   &c.
  

 the number 7 (because of the 7 principal mountains
 cf.
   कुल-गिरि),  Sūryas.
 

 any tree or plant,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 a serpent,  L.
 

 the sun,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 नग न-ग,  अस्,  m. (fr. न-ग,  not moving, 
or said to be fr. rt. 1. दह् through change of द् into
न्,  Uṇādi-s. V. 61),  a mountain
 a symbolical ex-
pression for the number seven (because of the seven
principal mountains
 cf. कुल-पर्वत)
 a tree
 a
plant in general
 a serpent
 the sun
 (अस्,  आ,  अम्), 
not moving,  immovable
 [cf. अ-ग।]
—नग-ज,  अस्, 
आ,  अम्,  mountain,  mountaineer
 (अस्),  m. ‘mountain-
born, ’ an elephant
 (आ),  f. a species of plant (=
क्षुद्र-पाषाण-भेदा).
—नग-नदी,  f. ‘moun-
tain-river, ’ N. of a river.
—नग-नन्दिनी,  f. an
epithet of the goddess Durgā (‘daughter of the
mountain, ’ Durgā being in one of her characters
the daughter of the personified Himālaya).
—नग-
पति,  इस्,  m. ‘chief of mountains, ’ the Himālaya range
of mountains.
—नग-भिद्,  त्,  m. ‘rock-splitter’ or
‘tree-splitter, ’ a species of plant (= पाषाण-भेद-
न),  Plectanthrus Scutellaroides
 an axe
 a crow
 Indra.
—नग-भू,  ऊस्,  ऊस्,  उ,  ‘mountain-born, ’ mountain, 
mountaineer
 (ऊस्),  m. a species of plant,  = क्षुद्र-
पाषाण-भेदा,  (more probably fem. like नग-जा।)
—नग-मूर्धन्,  आ,  m. the crest or brow of a
mountain.
—नग-रन्ध्र-कर,  अस्,  m. ‘rending
the mountains, ’ an epithet of Kārttikeya.
—नग-
वत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessing mountains,  abounding in
trees.
—नग-वाहन,  अस्,  m. ‘whose vehicle is
a mountain,  mountain-borne, ’ an epithet of Śiva.
—नग-स्वरूपिणी,  f. a kind of metre consisting
of four lines of eight syllables each.
—नगाग्र
(°ग-अग्°),  अम्,  n. the summit or top of a mountain.
—नगाटन (°ग-अट्°),  अस्,  m. ‘moving about on
trees, ’ a monkey.
—नगाधिप (°ग-अध्°),  अस्,  m.
‘chief of mountains, ’ the Himālaya.
—नगाधिराज
(°ग-अध्°),  अस्,  m. = the preceding.
—नगारि (°ग-
अरि),  इस्,  m.,  N. of a man.
—नगावास (°ग-आव्°), 
अस्,  m. ‘living on trees, ’ a peacock.
—नगाश्रय
(°ग-आश्°),  अस्,  आ,  अम्,  living in or frequenting moun-
tains
 (अस्),  m. a species of bulbous plant growing
on mountains (= हस्ति-कन्द).
—नगाह्वय (°ग-
आह्°),  अस्,  m.,  N. of a man.
—नगेन्द्र (°ग-इन्°), 
अस्,  m. ‘chief of mountains, ’ the Himālaya,  Kailāsa.
—नगेश (°ग-ईश),  अस्,  m. ‘chief of mountains, ’
N. of a particular mountain.
—नगोच्छ्राय (°ग-
उच्°),  अस्,  m. heighth or elevation of a mountain.
—नगौकस् (°ग-ओक्°),  आस्,  m. ‘inhabiting a moun-
tain or tree
’ a lion
 the fabulous animal Śarabha
a bird in general
 a crow
 [cf. अगौकस्।]

Macdonell

English

 नग ná-ga,  m.
  mountain
 tree.

Benfey

English

 नग न-ग, 
 I. adj.
  Immoveable,  MBh.
12,  5730 (?).
 II. m.
 
 1. A mountain, 
Rām.  6,  83,  1.
 2. A tree,  Man.  8,  330.

Hindi

महत्वपूर्ण हवा है कि burping का कारण बनता है

Apte Hindi

Hindi

नगः
पुं*
  - न गच्छति-  न +  गम् +  ड
पहाड़

नगः
पुं*
  - न गच्छति-  न +  गम् +  ड
वृक्ष

नगः
पुं*
  - न गच्छति-  न +  गम् +  ड
पौधा

नगः
पुं*
  - न गच्छति-  न +  गम् +  ड
सूर्य

नगः
पुं*
  - न गच्छति-  न +  गम् +  ड
साँप

नगः
पुं*
  - न गच्छति-  न +  गम् +  ड
सात की संख्या

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತ /ಬೆಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > गम्लृ (गतौ) - "डः" (वा० ३-२-४८) । वा नञो नलोपः (६-३-७७)
व्युत्पत्तिः - > न गच्छति
प्रयोगाः - > "अनुचरेण धनाधिपतेरथो नगविलोकनविस्मितमानसः"
उल्लेखाः - > किरा० ५-१६
नग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಕ್ಷ /ಮರ
प्रयोगाः - > "वनं बबाधे विषपवकोत्थ विपन्नगानामविपन्नगानाम्"
उल्लेखाः - > माघ० ४-१५

L R Vaidya

English

 naga {% m. %} 1. A mountain,  K.S.vii.72,  Bt.x.9
a tree
the sun
a serpent
the number ‘seven.’

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

७,  अग,  अचल,  अद्रि,  अनिल,  अश्व,  ऋषि,  कलत्र,  कुलाचल,  क्षितिभृत् क्ष्माधर,  क्ष्माभूत्,  गन्धन्वह,  गन्धवह,  गिरि,  घोटा,  छन्द,  छन्दस्,  तत्त्व,  तापस,  तुरग,  तुरङ्ग,  दिविचर,  द्वीप,  धरणिधर,  धराधर,  धरित्रीधर,  धातु,  धी,  नग,  पन्नग,  पर्वत,  पवन,  भय,  भूधर,  भूध,  भूभृत्,  मरुत्,  महीधर,  महीघ्र,  मातृका,  मारुत,  मुनि,  यति,  लोक,  वक्री,  वाजि,  वात,  वायु,  वार,  वासर,  व्यसन,  शिला,  शिलोच्चय,  शैल,  सप्त,  समीर,  समीरण,  स्थिर,  स्वर,  हय

Bopp

Latin

 नग m. (noniens,  e न et ग)
1) arbor. N. 12. 99.
2) mons.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

नग
पु
नग,  शैल,  द्रुम
ध्वाङ्क्षः काको बको ध्वाङ्क्षो नगः शैलो द्रुमो नगः ॥ १४ ॥
verse 3.1.1.14
page 0014

Indian Epigraphical Glossary

English

 naga (IE 8-1-2),  ‘seven’
 rarely used to indicate ‘eight’.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शैलोऽद्रिः शिखरी शिलोच्चयगिरी गोत्रोऽचलः सानुमा-
न्ग्रावः पर्वतभूध्रभूधरधराहार्या नगोऽथोदयः ।
पूर्वाद्रिश्चरमाद्रिरस्त उदगद्रिस्त्वद्रिराण्मेनका-
प्राणेशो हिमवान्हिमालयहिमप्रस्थौ भवानीगुरुः ॥ १०२७ ॥
-wordlist-
 
शैल (पुं),  अद्रि (पुं),  शिखरिन् (पुं),  शिल्लोचय (पुं),  गिरि (पुं),  गोत्र (पुं),  अचल (पुं),  सानुमत् (पुं),  ग्रावन् (पुं),  पर्वत (पुं),  भूध्र (पुं),  भूधर (पुं),  धर (पुं),  अहार्य (पुं),  नग (पुं),  उदय (पुं),  पूर्वाद्रि (पुं),  चरमाद्रि (पुं),  अस्त (पुं),  उदगद्रि (पुं),  अद्रिराज् (पुं),  मेनकाप्राणेश (पुं),  हिमवत् (पुं),  हिमालय (पुं),  हिमप्रस्थ (पुं),  भवानीगुरु (पुं)

--source--
 
वृक्षोऽगः शिखरी च शाखिफलदावद्रिर्हरिद्रुर्द्रुमो
जीर्णो द्रुर्विटपी कुठः क्षितिरुहः कारस्करो विष्टरः ।
नन्द्यावर्तकरालिकौ तरुवसू पर्णी पुलाक्यंह्रिपः
सालानोकहगच्छपादपनगा रूक्षागमौ पुष्पदः ॥ १११४ ॥
-wordlist-
 
वृक्ष (पुं),  अग (पुं),  शिखरिन् (पुं),  शाखिन् (पुं),  फलद (पुं),  अद्रि (पुं),  हरिद्रु (पुं),  द्रुम (पुं),  जीर्ण (पुं),  द्रु (पुं),  विटपिन् (पुं),  कुठ (पुं),  क्षितिरुह (पुं),  कारस्कर (पुं),  विष्टर (पुं),  नन्द्यावर्त (पुं),  करालिक (पुं),  तरु (पुं),  वसु (पुं),  पर्णिन् (पुं),  पुलाकिन् (पुं),  अंह्रिप (पुं),  साल (पुं),  अनोकह (पुं),  गच्छ (पुं),  पादप (पुं),  नग (पुं),  रूक्ष (पुं),  अगम (पुं),  पुष्पद (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अचल
अचल,  शिलोच्चय,  शैल,  क्षितिधर,  गिरि,  गोत्र,  पर्वत,  अहार्य,  नग,  शिखरिन्,  सानुमत्,  धर,  अद्रि,  कुध्र
अचलशिलोच्चयशैलक्षितिधरगिरिगोत्रपर्वताहार्याः ।
नगशिखरिसानुमन्तो धराद्रिकुध्राश्च तुल्यार्थाः ॥ १६५ ॥
verse 2.1.1.165
page 0021

वृक्ष
वृक्ष,  अंह्रिप,  क्षितिरुह,  शिखरिन्,  शाखिन्,  शाल,  वनस्पति,  अग,  विटपिन्,  कुठ,  अद्रि,  कुज,  तरु,  अनोकह,  द्रु,  विष्टर,  नग,  द्रुम,  पादप
वृक्षोंऽह्रिपः क्षितिरुहः शिखरी च शाखी, 
शालो वनस्पतिरगो विटपी कुठश्च ।
अद्रिः कुजस्तरुरनोकह इत्यभिन्नाः, 
शब्दा द्रुविष्टरनगद्रुमपादपाश्च ॥ १७७ ॥
verse 2.1.1.177
page 0022

नाममाला

Sanskrit

दरीभृत्,  अचल,  शृङ्गिन्,  पर्वत,  सानुमान्,  गिरि,  नग,  शिलोच्चय,  अद्रि,  शिखरिन्,  त्रिककुद्,  मरुत्
दरीभृदचलः शृङ्गी पर्वतः सानुमान् गिरिः ।
नगः शिलोच्चयोऽद्रिश्च शिखरी त्रिककुन्मरुत् ॥ ८ ॥
verse 0.1.1.8
page 0004

अनोकह,  तरु,  शाखिन्,  विटपिन्,  फलिन्,  नग,  द्रुम,  अङ्घ्रिप,  फलेग्राहिन्,  पादप,  अग,  वनस्पति
अनोकहस्तरुः शाखी विटपी फलिनो नगः ।
द्रुमोऽङ्घ्रिपः फलेग्राही पादपोऽगो वनस्पतिः ॥ ११ ॥
verse 0.1.1.11
page 0006

Vedic Reference

English

 Na-ga (‘not moving’),  ‘mountain, ’ is a word occurring only
in a late book of the Atharvaveda (xix. 8,  1),  and then in the
Sūtras.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नगः,  पुं,
   (न गच्छतीति । न + गम् + डः । यद्वा, दह्यते इति । दह + “दहेर्गो लोपो दश्च नः ।”उणां । ५ । ६१ । इति गः । धातोरन्तलोपः । दस्यच नः ।) पर्व्वतः । (यथा,  कुमारे । ७ । ७२ ।“नवे दुकूले च नगोपनीतंप्रत्यग्रहीत् सर्व्वममन्त्रवर्ज्जम् ॥
”)वृक्षः । इत्यमरः । ३ । ३ । १९ ॥
 (यथा,  महा-भारते । १ । ४३ । ६ ।“तं दग्ध्वा स नगं नागः कश्यपं पुनरब्रवीत् ।कुरु यत्नं द्बिजश्रेष्ठ ! जीवयैनं वनस्पतिम् ॥
”स्थावरमात्रम् । यथा,  विष्णुपुराणे । १ । ५ । ६ ।“मुख्या नगा यतश्चोक्ता मुख्यसर्गस्ततस्त्वयम् ।”“नगाः स्थावराः ।” इति तट्टीकायां स्वामी ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नग पु०
  न गच्छति गम--ड “नगोऽप्राणिषु” पा० नञो ननलोपः । १ पर्वते २ वृक्षे च अमरः । “नगजा नगजादयिता दयिताः” भट्टिः “नगाह्वयो नाम नगारिसूनुः”भा० वि० ३९ अ० । अप्राणिष्वित्युक्तेः अगो वृश्चिकः शीते-नेत्यादौ नलोपः इति बोध्यम् ।

Capeller

German

 न॑ग m.
  Berg
 Baum,  Pflanze.

Burnouf

French

 नग नग m.
  (न
 गम्) arbre
		 montagne.
नगज m.
  (जन्) éléphant [né dans la montagne].
नगनन्दिनी f.
  Durgā,  fille d'Himāla.
नगपति m.
  l'Himālaya.
नगाधिप m.
  (अधिप) mms.
नगाटन m.
  (अऌ) singe.
नगौकस् m.
  (ओकस्) oiseau [habitant des arbres]
corneille.
		 Lion [habitant des monts].
		 Le śarabha.

Stchoupak

French

 नग-
 (qui ne marche pas ?) m.
  montagne 
 arbre,  plante en général 
-वन्त्- a. pourvu de montagnes ou d'arbres.
°नदी- f.
  n.
  d'une rivière.
°निम्न-गा- f.
  torrent.
°रन्ध्र-कर- (fendeur de montagnes) m.
  n.
  de Kārttikeya.
नगाग्र- nt. cime de montagne.
नगापगा- f.
  torrent.
नगाश्मन्- m.
  rocher.
नगेन्द्र- m.
  roi des montagnes,  Himālaya.
नगोत्सङ्ग- m.
  cime de montagne.
नगोदर- nt. crevasse,  caverne.
नगौकस्- (qui habite les arbres) m.
  oiseau.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.