| YouTube Channel

नखी (nakhI)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नखी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಖಿಯೆಂಬ ಒಂದು ಗಂಧದ್ರವ್ಯ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७) । गौरा० "ङीष्" (४-१-४१)
व्युत्पत्तिः - > नखः आकारत्वेनास्त्यस्य
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सिंहः, मृगेन्द्रः, पञ्चास्यः, हर्यक्षः, केशरी, हरिः, पारीन्द्रः, श्वेतपिङ्गलः, कण्ठीरवः, पञ्चशिखः, शैलाटः, भीमविक्रमः, सटाङ्कः, मृगराट्, मृगराजः, मरुत्ज्लवः, केशी, लम्नौकाः, करिदारकः, महावीरः, श्वेतपिङ्गः, गजमोचनः, मृगारिः, इभारिः, नखरायुधः, महानादः, मृगपतिः, पञ्चमुखः, नखी, मानी, क्रव्यादः, मृगाधिपः, शूरः, विक्रान्तः, द्विरदान्तकः, बहुबलः, दीप्तः, बली, विक्रमी, दीप्तपिङ्गलः
noun
वन्यपशुः- मार्जारजातीयः हिंस्रः तथा च बलवान् पशुः।
"अस्मिन् काव्ये कविना शिवरायस्य तुलना सिंहैः कृता।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नखी,
स्त्री,
 (नख + गौरादित्वात् ङीष् ।) नख-नामगन्धद्रव्यम् । इत्यमरः । २ । ४ । १३० ॥
(अस्याः पर्य्यायो यथा, वैद्यकरत्नमालायाम् ।“करजाख्यश्चाश्वखुरो नखो व्याघ्रनखो नखी ॥
”)
नखी, [न्]
पुं,
 (नखमस्त्यस्येति । नख + इनिः ।)सिंहः । इति राजनिर्घण्टः ॥
विदारणक्षम-नखयुक्तपशुमात्रम् । यथा, चाणक्ये । २७ ।“नखिनाञ्च नदीनाञ्च शृङ्गिणां शस्त्रपाणिनाम् ।विश्वासो नैव कर्त्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नखी स्त्री नख आकारत्वेनास्त्यस्य अच् गौरा० ङीष् नख +बह्वा० ङीप् वा । स्वनामख्याते गन्धद्रव्ये अमरः धूप-शब्दे उदा० दृश्यम् ।