| YouTube Channel

नक्ष् (nakS)

 
Capeller Eng
English
नक्ष् न॑क्षति न॑क्ष°ते get at, obtain. — अभि =
S.
अव overtake. परि get round. प्र come near.
Apte
English
नक्ष् [nakṣ], 1
P.
 (नक्षति)
To go.
To come near, approach.
Apte 1890
English
नक्ष् {c1c} P. (नक्षति) 1 To go.
2 To come near, approach.
Monier Williams Cologne
English
नक्ष्
cl.
 1. Ā.
P.
 न॑क्षति, °ते (perf. ननक्षु॑र्, °क्षे॑,
RV.
aor.
 अनक्षीत्
Gr.
fut. नक्षिष्यति, नक्षिता, ib.) to come near, approach, arrive at, get, attain,
RV.
AV.
VS.
 (cf. 1. नश्
इनक्ष्).
Monier Williams 1872
English
नक्ष् नक्ष् (connected with rt. 1. नश्,
cf. इनक्ष्), cl. 1. P. A. नक्षति, -ते,
&c., Ved. to come near, come to, approach, visit,
meet with, attain, gain, obtain
[cf. Lat. nanciscor,
nactum.]
Macdonell
English
नक्ष् NAKṢ, Ⅰ. nákṣa, approach
reach, 🞄attain. abhi, come to, arrive at (ac.).
Benfey
English
नक्ष् NAKṢ, (akin to 1. नश्), i. 1,
Par. (also Ātm. ), To approach, to attain.
Bopp
Latin
नक्ष् 1. P. A. (गतौ) in dial. Vêd.
1) ire, adire. RIGV. 30. 20.:
कन् नक्षसे विभावरि «quemnam visitas potentis-
sima?»
66. 5.: अस्तन् न गावो नक्षन्ते «stabulum si-
cut vaccae adeunt».
2) obtinere, adipisci. RIGV. v.
Westerg.: नक्षत् कामम्. (Lat. NAC, nanciscor, nac-
tum
de नक्ष् praef. अभि, आ, प्रा, व्या, उत्, प्र in dial.
Vêd. v. Westerg.)
Lanman
English
√nakṣ (nákṣati, -te
nanákṣa, nanakṣé).
attain unto
w. dyām, mount up to
heaven. [collateral form of √2naś,
‘attain.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
नक्ष् (ण꣡क्षँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = नक्षणम्
अनीयर् = नक्षणीयः - नक्षणीया
ण्वुल् = नक्षकः - नक्षिका
तुमुँन् = नक्षितुम्
तव्य = नक्षितव्यः - नक्षितव्या
तृच् = नक्षिता - नक्षित्री
क्त्वा = नक्षित्वा
ल्यप् = प्रणक्ष्य
क्तवतुँ = नक्षितवान् - नक्षितवती
क्त = नक्षितः - नक्षिता
शतृँ = नक्षन् - नक्षन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 नक्ष्
मूलधातुः:
 णक्ष
धात्वर्थः:
 गतौ, सङ्घात इत्येके
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 नक्षति
Capeller
German
नक्ष् न॑क्षति, °ते gelangen zu, erlangen,
erreichen. अभि dass.
Grassman
German
√nakṣ [siehe 1. naś, 1. aś, aks, inakṣ], „hingelangen, erreichen“, nämlich 1〉 hingelangen zu einem Orte [A.], ihn erreichen
2〉 zu den Göttern [A.] gelangen, sie erreichen, von Liedern, Opfern u. s. w.
3〉 zu den Göttern [A.] kommen, ihnen nahen, sie angehen mit Gebeten oder um Hülfe
4〉 sich [Page704] einfinden bei dem Opferwerke u. s. w.
5〉 von den Göttern, die zu den Menschen, oder ihren Gebeten [A.] kommen
6〉 herbeikommen (ohne Objekt).
Mit ácha erreichen [A.] (Lieder die Götter).
abhí in denselben Bedeutungen wie das einfache Verb.
áva jemand [G.] einholen.
úpa in Bedeutung 5〉 des einfachen Verbs.
pári herumgelangen um [A.].
prá herbeikommen.
abhí prá in seine Gewalt bekommen, bemeistern [A.].
Stamm nákṣa:
-ati 1〉 dyā́m {829, 5} (bhānúbhis). — abhí 3〉 tvā (índram) {211, 2}.
-anti 5〉 rudrā́s namasvínam {166, 2} (ávasā). — abhí 2〉 índram vardháyantīs (dhītáyas) {475, 3}.
-at 1〉 sádma {173, 3}. — 2〉 vā́ṇī vām {504, 6}. — 5〉 hávam rā́j (índras) {121, 3}
kā́mam mártiānām {555, 6}.
-an 4〉 ṛtám {539, 4}.
-ate ácha túmram (índram) {463, 5} (gātús).
-āmahe 3〉 tvā́m (agním) vṛdhé {669, 10}.
-ante 1〉 ástam ná gā́vas {66, 9}
nā́kam {574, 1}. — 2〉 tvā gíras {486, 28}
índram śarádas {553, 7}. — 3〉 índram ávase {1023, 2}.
-anta 4〉 yajñám {914, 17}.
nakṣa:
-ati abhí 1〉 kṣā́m {95, 10}. — pári dyā́m {339, 5} (vām ráthas).
-athas áva átyasya {180, 2}.
-atas 5〉 mánma {490, 3} (ṛcyámāne).
-an 6〉 paurā́sas {1023, 1} (dhītíbhis).
-ase 5〉 kám {30, 20} (uṣas).
-ata [3. s. me.] 1〉 dyā́m {33, 14} (reṇús)
{900, 2}
(hávas).
-anta 2〉 tuā́m gíras {701, 27}
agním gíras {712, 1}. — 6〉 áṅgirasas {568, 3}. — prá brahmā́ -ṇas {558, 1}.
-asva úpa 5〉 asmā́n {1023, 7} ávase.
Impf. anakṣa:
-an 6〉 {941, 9}.
Perf. nanakṣ:
-kṣús abhí 3〉 ájātān {369, 2}.
-kṣé abhí prá krívim {1020, 8}.
-kṣe 1〉 dróṇam {805, 1}
ástam {921, 4}.
Part. nákṣat:
-antas 6〉 (marútas) {490, 11}
adráyas {504, 3}. — abhi 3〉 índram {705, 5} (brahmā́ṇas). — 6〉 {215, 6} (abhí yé tám ānaśús).
nákṣamāṇa:
-as 6〉 āṅgirasás {894, 2}.
-ās [m.] 1〉 árvantas kā́ṣṭhaam {609, 3}. — abhi 4〉 yajñám {843, 9} (pitáras).
-ā [f.] 6〉 vā́ṇī {547, 8}.
Part. IV. nakṣia:
-a 3〉 viśpate (agne) {531, 7}.
Burnouf
French
*नक्ष् नक्ष्। नक्षामि, नक्षे 1
p. ननक्ष
etc.
Aller vers: अग्निं नक्षन्तु नो गिरस् que nos voix se portent vers
Agni, Vd.
Obtenir, ac.
Occuper, embrasser: नाकं कृत्स्नम्
le ciel tout entier. [Ce mot paraît être un dés. de नह्।