| YouTube Channel

नक्र (nakra)

 
शब्दसागरः
English
नक्र
n.
 (-क्रं) The upper timber of a door-frame.
nf. (-क्रं-क्रा) The nose.
f.
(क्रा) A string of bees or wasps
m.
 (-क्रः) A crocodile.
E.
 न not, क्रम् to
go affix ड. न क्रामति दूरस्थानम् ।
Capeller Eng
English
नक्र
m.
 crocodile or alligator.
Yates
English
नक्र (क्रं) 1.
n.
 The upper timber of
a door frame.
m.
 A crocodile.
f.
String of bees.
n.
f.
 The nose.
Wilson
English
नक्र
n.
 (-क्रं) The upper timber of a door-frame.
nf. (-क्रं-क्रा)
The nose.
f.
 (-क्रा) A string of bees or wasps.
m.
 (-क्रः) A crocodile.
E.
 न not, क्रम to go, affix ड.
Apte
English
नक्रः [nakrḥ], [न क्रामतीति]
A crocodile, an alligator
नक्रः स्वस्थानमासाद्य गजेन्द्रमपि कर्षति
Pt.*
 3.46
R.*
 7.3
16.55.
The sign Scorpio of the zodiac.
क्रम् The upper timber of a door.
The nose.
क्रा The nose.
A swarm of bees or wasps.
Comp.
 -केतनः
N.
 of the god of love. -नखरम् a fragrant medicinal root (Mar. नागरमोथा
cyperus pertenuis)
कतकं नक्रनखरं नलदं नाग- केसरम् Śiva. B.3.14. -मक्षिका a fly that enters the nostrils and hums or an aquatic fly. -राज्
m.
 , -राजः, -हारकः a shark or any other large sea-animal.
Apte 1890
English
नक्रः [न क्रामतीति] 1 A crocodile, an alligator
नक्रः स्वस्थानमासाद्य गजेंद्रमपि कर्षति Pt. 3. 46
R. 7. 30
16. 55.
2 The sign Scorpio of the zodiac.
क्रं 1 The upper timber of a door.
2 The nose.
क्रा 1 The nose.
2 A swarm of bees or wasps.
Comp.
राज् m.,
राजः,
हारकः a shark or any other large sea-animal.
Monier Williams Cologne
English
नक्र
m.
 (according to,
Pāṇ.
 vi, 3, 75
fr.
 न
+
 क्र) crocodile, alligator,
Mn.
MBh.
&c.
 (ifc. f(आ). )
the sign of the zodiac Scorpio,
Gol.
नक्र
n.
 the nose (also f(आ). ),
L.
नक्र
n.
 a partic. disease of the nose,
L.
the upper timber of a door-frame,
L.
 (cf. ना॑क्र and
Pāṇ.
 vi, 3, 75).
Monier Williams 1872
English
नक्र नक्र, अस्, m. (derived in Pāṇ. VI. 3,
75, fr. न-क्र), a crocodile, an alligator [cf. नाक्र]
the sign of the zodiac Scorpio
(अम्, आ), n. f. the
nose
(according to others) a peculiar disease of the
nose (= नासा-ज्वर, आहक-ज्वर)
(अम्), n. the
upper timber of a door-frame
(आ), f. a swarm of
bees or wasps.
—नक्र-राज्, ट्, or नक्र-राज, अस्,
or नक्र-हारक, अस्, m. ‘king of the Nakras,
seizer of the Nakras, ’ a shark or any other large sea
animal.
Macdonell
English
नक्र nak-ra,
m.
 crocodile: -ketana,
m.
 god 🞄of love.
Benfey
English
नक्र नक्र,
m.
 A crocodile, Man. 1,
44.
--
Comp.
वक्र-,
m.
1. A parrot.
2.
A depraved man.
Hindi
Hindi
एक मगरमच्छ
Apte Hindi
Hindi
नक्रः
पुं*
 - "न क्रामतीति न + क्रम् + ड, नञे न लोपः"
"घड़ियाल, मगरमच्छ"
नक्रम्
नपुं*
 - -
दरवाजे की चौखट की ऊपर की लकड़ी
नक्रम्
नपुं*
 - -
नाक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नक्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಸಳೆ
निष्पत्तिः - > क्रमु (पादविक्षेपे) - "डः" (वा० ३-२-४८) । नञः प्रकृतिभावः (६-३-७५)
व्युत्पत्तिः - > न क्रामति दूरस्थलम्
प्रयोगाः - > "लिङ्गैर्मुदः संवृतविक्रियास्ते ह्रदाः प्रसन्ना इव गूढनक्राः"
उल्लेखाः - > रघु० ७-३०
नक्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮತ್ಸ್ಯ
प्रयोगाः - > "तथा चेन्नाचरेयं नयेत नक्रकेतनः क्षणेनैकनाकीर्तनीयां दशां जनञ्चैनम्"
उल्लेखाः - > काद०
नक्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲುಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿ
नक्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಸಿಕೆ /ಮೂಗು
विस्तारः - > "नक्रं स्यादग्रदारिणि । नासायां पुंसि कुम्भीरे" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
nakra {% (I) m. %} A crocodile, an alligator, M.i.44, R.vii.30, xvi.55.
nakra {% (II) n. %} 1. The upper timber of a door-frame
2. the nose.
Bopp
Latin
नक्र n. crocodilus. RAGH. 7. 27.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
नक्र [m.?] °eine Art Schlachtordnung, Manm. III, 18c/d.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chu srin na kra
नक्र
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गन्धज्ञा नासिका नासा घ्राणं घोणा विकूणिका ॥ ५८० ॥
नक्रं नर्कुटकं शिङ्घिन्योष्ठोऽधरो रदच्छदः ।
दन्तवस्त्रं च तत्प्रान्तौ सृक्कणी असिकं त्वधः ॥ ५८१ ॥
-wordlist-
गन्धज्ञा (स्त्री), नासिका (स्त्री), नासा (स्त्री), घ्राण (क्ली), घोणा (स्त्री), विकूणिका (स्त्री), नक्र (क्ली), नर्कुटक (क्ली), शिङ्घिनी (स्त्री), ओष्ठ (पुं), अधर (पुं), रदच्छद (पुं), दन्तवस्त्र (पुंक्ली), सृक्कणी (स्त्री), असिक (क्ली)
--source--
नक्रः कुम्भीर आलास्यः कुम्भी महामुखोऽपि च ।
तालुजिह्वः शङ्खमुखो गोमुखो जलसूकरः ॥ १३४९ ॥
-wordlist-
नक्र (पुं), कुम्भीर (पुं), आलास्य (पुं), कुम्भिन् (पुं), महामुख (पुं), तालुजिह्व (पुं), शङ्खमुख (पुं), गोमुख (पुं), जलशूकर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कुम्भीर
कुम्भीर, नक्र
अवहारः स्मृतो ग्राहः कुम्भीरो नक्र उच्यते ।
verse 3.1.1.656
page 0075
अमरकोशः
Sanskrit
Word: नक्रः
Root: नक्र
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ alligator
⇒ crocodile
⇒ sign of the zodiac Scorpio
Shloka(s):
1|10|21|2 ► ग्राहोऽवहारो नक्रस्तु कुम्भीरोऽथ महीलता॥ (वारिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|10|21|2 ⇢ नक्रः (नक्र) (पुं) ⇒ alligator, crocodile, sign of the zodiac Scorpio
➠ 1|10|21|2 ⇢ कुम्भीरः (कुम्भीर) (पुं) ⇒ alligator, crocodile, crocodile of the Ganges
Related word(s):
जातिः ➡ उभयचरः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नक्रं,
क्ली,
 (नक्रवत् आकृतिरस्त्यस्येति । अच् ।)अग्रदारु । झाणकाठ इति भाषा । नासिका ।इति मेदिनी । रे, ५२ ॥
नक्रः,
पुं,
 (न क्रामति दूरस्थलमिति । क्रम +अन्येष्वपीति डः । नभ्राडिति नलोपो न ।)कुम्भीरः । इत्यमरः । १ । १० । २१ ॥
(यथा, पञ्चतन्त्रे । ३ । ४३ ।“नक्रः स्वस्थानमासाद्य गजेन्द्रमपि कर्षति ।स एव प्रच्युतः स्थानात् शुनापि परिभूयते ॥
”मकरः । थया, कादम्बर्य्याम् । “तथा चेन्नाचरेयंनयेत नक्रकेतनः क्षणेनैकेनाकीर्त्तनीयां दशांजनं चैनम् ॥
” ग्राहः । यथा, रघुः । १६ । ५५ ।“स तीरभूमौ विहितोपकार्य्या-मानायिभिस्तामपकृष्टनक्राम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नक्र पुंस्त्री न क्रामति दूरस्थलम् क्रम--ड नभ्राडित्यादिनानञःप्रकृतिभावः । १ कुम्भीरे अमरः स्त्रियां जातित्वात्ङीष् । (झणकाट) २ द्वारशाखाग्रदारुणि ३ नासिकायाञ्चन० मेदि० । “ह्रदा प्रसन्ना इव गूढनक्राः” “आनायि-भिस्तामपकृष्टनक्राम्” रघुः । “अण्डजाः पक्षिणः सर्पानक्राः मत्स्याश्च कच्छपाः” मनुः नामिकायां स्त्री शब्दमाला । ४ जलजन्तुभेदे मकरादौ च “तथा चेन्ना-श्वरेयं नयेत नक्रकेतनः क्षणेनैकेनाकीर्त्तनीयां दशांजनञ्चैनम्” काद० । “नक्रकेतनः मकरध्वजः” इत्यर्थः ।
Capeller
German
नक्र
m.
 Krokodil.
Burnouf
French
नक्र नक्र
m.
 crocodile. -- F. et
n.
 le nez. -- N. linteau
d'une porte.
Stchoupak
French
नक्र-
m.
 crocodile.
°केतन- (qui a un crocodile pour enseigne)
m.
 dieu de l'Amour.