ध्वृ (dhvR)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ध्वृ r. 1st cl. (ध्वरति)
	 1. To bend,  to make crooked.
	 2. To kill.
	 3. To
describe. भ्वा० पर० अक० अनिट् ।

Capeller Eng

English

 ध्वृ ध्व॑रति bend,  cause to fall,  ruin. 
!!

Yates

English

 ध्वृ ध्वरति 1.
a. To bend
 to kill.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 ध्वृ r. 1st cl. (ध्वरति)
1 To bend,  to make crooked.
2 To kill.
3 To describe.
न

Apte

English

ध्वृ [dhvṛ],  1 P.
  (ध्वरति)

to bend.

To kill [ध्वृ हूर्च्छने । हूच्छी कौटिल्ये]
 ध्वृषीष्ठा युधि मायाभिः ...... Bk.*
  9.27. requesting,  or commanding,  but not in prohibition before the imperative mood. (b) Used with the potential mood न may sometimes have the force of 'lest',  'for fear lest',  'that not'
 क्षत्रियैर्धार्यते शस्त्रं नार्तशब्दो भवेदिति Rām.  (c) In agrumentative writings न oft
 en comes after इति चेत् and means 'not so.' (d) When a negative has to be repeated in successive clauses of the same sentence or in different sentences,  न may be simply repeated or may be used with particles like उत,  च,  अपि,  चापि,  वा &c.
 
 नाधीयीताश्वमारूढो न वृक्षं न च हस्तिनम् । न नावं न खरं नोष्ट्रं नेरिणत्थो न यानगः ॥ Ms.*
  4.12
 प्रविशन्तं न मां कश्चिदपश्यन्नाप्यवारयत् Mb.
 
 Ms.*
  2.195
 3.8, 9
4.15
 न वा शरच्चन्द्रमरीचिकोमलं मृणालसूत्रं रचितं स्तनान्तरे Ś.*
  16.17. Sometimes न may not be expressed in the second and other clauses,  but represented only by च,  वा,  अपि वा
 संपदि यस्य न हर्षो विपदि विषादो रणे च धीरत्वम् Pt.*
  2.175. (c) न is frequently joined with a second न or any other negative particle to intensify or emphasize an assertion
 प्रत्युवाच तमृषिर्न तत्त्वतस्त्वां न वेद्मि पुरुषं पुरातनम् R.*
  11.85
 न च न परिचितो न चाप्यगम्यः M.*
  1.11
 न पुनरलंकार- श्रियं न पुष्यति Ś1.19/2
 नादण्ड्यो नाम राज्ञो$स्ति Ms.*
  8.335
 Me.*
  65, 18
 नासो न काम्यो न च वेद सम्यग् द्रष्टुं न सा R.*
  6.3
 Śi.*
  1.55
 Ve.*
  2.1. (f) In a few cases न is retained at the beginning of a negative Tatpuruṣa compound
 as नाक,  नासत्य,  नकुल
 see P.
 VI.3.75. (g) न is oft
 en joined with other particles
 नच,  नवा,  नैव,  नतु,  न चेद्,  न खलु &c.
  (h) It is also used,  especially in early Vedic literature,  in the sense of 'like',  'as',  'as it were'
 यद्वां नरा सनये दंस उग्रमाविष्कृणोमि तन्यतुर्न वृष्टिम् Bṛi. Up.*
   2.5.16
 गावो न गव्यूतीरनु
 Śi.*
  2.4. (v. l. ) Comp.
   -अधीत a.
  unread. -अनुरक्त a.
  unkind,  not loving
 Pt.*
  2.46 (v. l. ). -आदरः disrespect.-एकः a.
 

'not one',  more than one,  several,  various
 नैकः सुप्तेषु जागृयात् Viduranīti.

Not anyone,  nobody
 नैको मुनिर्यस्य वचः प्रमाणम् Pt. (-कः) an epithet of Viṣṇu. ˚आत्मन् a.
  of a manifold or diverse nature. (m.  ) N.
  of the Supreme Being. ˚चर a.
  'not living alone',  gregarious,  living in society. ˚जः the Supreme Being. ˚धा ind.
  in many ways,  diversely. ˚भेद,  ˚रूप a.
  various,  multiform.  -माय a.
  using many artifices or stratagems. ˚शस् ind.
  repeatedly,  oft
 en.  -किंचन a.
  very poor,  beggarly. सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा नकिंचनाः Mb.
 

Apte 1890

English

 ध्वृ {c1c} P. (ध्वरति) 1 To bend. 
2 To kill. 

Monier Williams Cologne

English

 ध्वृ cl.
  1. P.
  ध्व॑रति (Naigh.  ii,  19
 Dhātup.
   xxii,  41 
 perf.  दध्वार Gr.
 
 aor.
  अध्वार्षीत्,  ib.
 3. pl.
  Ā. अ॑धूर्षत,  RV.
  
 Prec.  ध्वृषीष्ट,  Bhaṭṭ.
 
 ध्वरिष्° Gr.
 
 fut. ध्वरिष्यति,  ध्वर्ता,  ib.)
to bend,  cause to fall,  hurt,  injure,  RV.
  
 TS.
  :
Caus.
  ध्वारयति Gr.
 :
Intens.
  दाध्वर्यते,  Pāṇ.
  vii,  4,  30,  Kāś.
  :
Desid.
  दुध्वूर्षति and दिधुवरिषति,  Vop.
  

 ध्वृ [cf.   धूर्व्
 Goth.
  dvals
 Angl.Sax.  dwellan
 Eng.
  dull,  dolt
 Germ.
   toll.]

Monier Williams 1872

English

 ध्वृ ध्वृ (connected with rts. ह्वृ and
धूर्व्),  cl. 1. P. ध्वरति,  दध्वार,  ध्व-
रिष्यति,  अध्वार्षीत् (3rd du. Aor. A. अध्वरि-
षाताम् or अध्वृषाताम्)
 Prec. ध्वरिषीष्ट
or ध्वृषीष्ट,  ध्वर्तुम्,  to bend,  make crooked, 
cause to fall,  fell
 to kill: Caus. ध्वारयति,  -यि-
तुम्: Desid. दुध्वूर्षति,  दिध्वरिषति: Intens.
दाध्वर्यते
 [cf. अ-ध्वर,  2. ध्रु
 probably
Angl. Sax. thwer,  thweorh,  thwir,  thwur,  dwelian, 
dol,  dweorg,  for-dwilman
 Old Germ. dwer-an, 
ga-dwor,  twar-ōn,  dwerh
 Goth. dvals
 Gr. θόλ-ο-ς, 
θάλ-α-μο-ς.]

Macdonell

English

 ध्वृ DHVṚ,  Ⅰ. P. dhvára,  bend,  fell,  destroy.

Benfey

English

 ध्वृ ध्वृ,  i. 1. Par. To bend,  to
fell
 cf.  ह्वृ। -- Cf.  probably A.S.
thwer
 O.H.G. dweran,  gadwor,  twa-
rôn,  dwerh
 A.S. thweorh,  thwir, 
thwur
 Goth. dvals
 A.S. dwelian,  dol, 
dweorg,  for-dwilman
 θόλος,  θάλαμος.

Apte Hindi

Hindi

ध्वृ
भ्वा* पर*-  - -
झुकाना

ध्वृ
भ्वा* पर*-  - -
हत्या करना

Bopp

Latin

 ध्वृ 1. P. (वर्णे K. कौटिल्ये V.) colorare
 curvare. (Cf. ह्वृ.)

Lanman

English

 √dhvṛ (dhvárati). bend or make crooked
cause to fall
 harm by deceit. [see
dhūrta and dhruti: cf. AS. dwellan, 
‘lead astray,  cause to delay, ’ Eng. dwell, 
intrans.,  ‘delay,  linger,  abide’
 Eng. dwaul, 
‘wander,  rave, ’ dwale,  ‘stupefying potion’
Dutch dwaal-licht,  ‘ignis fatuus’
 Goth.
dvals,  ‘foolish’
 Eng. dull,  dol-t
 Ger.
toll,  ‘mad.’]

Kridanta Forms

Sanskrit

ध्वृ (ध्वृ॒ हूर्छने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  ध्वरणम्
अनीयर् =  ध्वरणीयः - ध्वरणीया
ण्वुल् =  ध्वारकः - ध्वारिका
तुमुँन् =  ध्वर्तुम्
तव्य =  ध्वर्तव्यः - ध्वर्तव्या
तृच् =  ध्वर्ता - ध्वर्त्री
क्त्वा =  ध्वृत्वा
ल्यप् =  प्रध्वृत्य
क्तवतुँ =  ध्वृतवान् - ध्वृतवती
क्त =  ध्वृतः - ध्वृता
शतृँ =  ध्वरन् - ध्वरन्ती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  ध्वृ
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  कौटिल्ये
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  ध्वरति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ऋकारान्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

ध्वृ  हूर्च्छने 
- ध्वरति । ध्वर्य्यते । दध्वार,  दध्वरतुः । ध्वृषीष्ट । ध्वरिषीष्ट । ध्वारिषीष्ट । यङि-दाध्वर्य्यते ।। 943 ।।

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ध्वृ,  कौटिल्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-सकं-अनिट् ।) वकारोपधः । कौटिल्यमिहकुटिलीकरणम् । ध्वरति तृणं वायुः । इतिदुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ध्वृ कौटिन्ये भ्वा०
  पर०
  अक० अनिट् । ध्वरति अध्वार्षीत् दध्वारदध्वर्थ । “ध्वृषीष्ठा युधि मायाभिः” भट्टिः “कुटिली-करणे सक०
  “भ्रातृव्यमेवैतया ध्वरति” तैत्ति० स० २ । ५ । ६

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

ध्वृ हूर्छने
- हूर्छनं कौटिल्यम्  छन्दसि निष्टर्क्यदेवहूय (31123) इति ध्वर्यः  न ध्वरोऽध्वरो यज्ञः  908

धातुवृत्तिः

Sanskrit

ध्वृ  (अर्थः)  हूर्च्छने
(अर्थविवरणम्) हूर्च्छनं कौटिल्यं
भ्रातृव्यमेव तदपध्वरतीत्यादौ हिंसायामपि दृश्यते ( ध्वरतीत्यादि ) स्मृवत् 921

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ध्वृ हूर्च्छने”@} 2 “हूर्च्छनम् = कौटिल्यम्। 
 ‘भ्रातृव्यमेव तदपध्वरति।’ इत्यादौ हिंसायामपि दृश्यते।” इति मा। 
 धा। 
 वृत्तिः। 
 ध्वारकः-रिका,  ध्वारकः-रिका,  3 दुध्वूर्षकः-र्षिका,  4 दाध्वरकः-रिका
   ध्वर्ता-ध्वर्त्री,  ध्वारयिता-त्री,  दुध्वूर्षिता-त्री,  दाध्वरिता-त्री
   ध्वरन्-न्ती,  ध्वारयन्-न्ती,  दुध्वूर्षन्-न्ती
   -- 5 ध्वरिष्यन्-न्ती-ती,  ध्वारयिष्यन्-न्ती-ती,  दुध्वूर्षिष्यन्-न्ती-ती
   -- 6 -- ध्वारयमाणः,  ध्वारयिष्यमाणः,  -- दाध्वर्यमाणः,  दाध्वरिष्यमाणः
   7 प्रध्वृत्-प्रध्वृद्-प्रध्वृतौ-प्रध्वृतः
   -- -- ध्वृतम्- 8 विध्वृतः,  ध्वारितः,  दुध्वूर्षितः,  दाध्वरितः-तवान्
   9 ध्वरः,  10 दध्वरिवान्,  ध्वारः,  दुध्वूर्षुः,  दाध्वरः
   ध्वर्तव्यम्,  ध्वारयितव्यम्,  दुध्वूर्षितव्यम्,  दाध्वरितव्यम्
   ध्वरणीयम्,  ध्वारणीयम्,  दुध्वूर्षणीयम्,  दाध्वरणीयम्
   ध्वार्यम्,  11 ध्वर्यः,  ध्वार्यम्,  दुध्वूर्ष्यम्,  दाध्वर्यम्
   ईषद्ध्वरः-दुर्ध्वरः-सुध्वरः
   -- -- 12 ध्वर्यमाणः,  ध्वार्यमाणः,  दुध्वूर्ष्यमाणः,  दाध्वर्यमाणः
   ध्वारः,  ध्वारः,  दुध्वूर्षः,  दाध्वरः
   ध्वर्तुम्,  ध्वारयितुम्,  दुध्वूर्षितुम्,  दाध्वरितुम्
   ध्वृतिः,  ध्वारणा,  दुध्वूर्षा,  दाध्वरा
   ध्वरणम्,  ध्वारणम्,  दुध्वूर्षणम्,  दाध्वरणम्
   ध्वृत्वा,  ध्वारयित्वा,  दुध्वूर्षित्वा,  दाध्वरित्वा
   प्रध्वृत्य,  प्रध्वार्य,  प्रदुध्वूर्ष्य,  प्रदाध्वर्य
   ध्वारम् २,  ध्वृत्वा २,  ध्वारम् २,  ध्वारयित्वा २,  दुध्वूर्षम् २,  दुध्वूर्षित्वा २,  दाध्वरम् २
   दाध्वरित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (९४४)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९३९। सक। अनि। पर।)
 03 =>
  [[३। सनि,  ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे,  ‘उदोष्ठ्यपूर्वस्य’ (७-१-१०२) इत्युत्त्वे,  रपरत्वे,  ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घः।]]
 04 =>
  [[४। संयोगादित्वात्,  ‘यङि च’ (७-४-३०) इति गुणः। अभ्यासकार्यम्। ‘दीर्घोऽ- कितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
 05 =>
  [[५। स्यप्रत्यये,  ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]
 06 =>
  [पृष्ठम्०८२६+ २६]
 07 =>
  [[१। क्विपि,  तुगागमः। एवं ल्यप्यपि ज्ञेयम्।]]
 08 =>
  [[आ। ‘घृणाऽस्तु ते विध्वृतश्रदैत्यस्रुतास्रसिक्तायुधविश्वसोतः।।’ धा। का। २। ३४।]]
 09 =>
  [[२। पचाद्यचि रूपमेवम्। न ध्वरः = हिंसा कौटिल्यं वा यत्रेति अध्वरः = यज्ञः।]]
 10 =>
  [[३। क्वसुप्रत्यये,  ‘वस्वेकाजाद्घसाम्’ (७-२-६७) इतीडागमे च रूपमेवम्।]]
 11 =>
  [[४। ‘छन्दसि निष्टर्क्यदेवहूयप्रणीयोन्नीयोच्छिष्यमर्यस्तर्याध्वर्य--’ (३-१-१२३) इति निपातनात् यत्प्रत्यये रूपम्। छन्दस्येवायम्।]]
 12 =>
  [[५। ‘गुणोऽर्तिसंयोगाद्योः’ (७-४-२९) इति यकि गुणः।]]

Grassman

German

 √dhvṛ,  √dhru,  durch Trug verderben (vgl. dhrú).
Verbale dhvṛ́t,  dhrút
enthalten in satya-dhvṛ́t,  varuṇa-dhrút.

Burnouf

French

 ध्वृ ध्वृ। ध्वरामि 1
 p. दध्वार
 etc. Ps.
ध्वर्ये। Courber: ध्वरति तृणम् वायुस् le vent fait plier
le roseau.
		 Colorer
		 couvrir d'un prétexte.
		 Nuire
détruire.
		 Cf.  ह्वृ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.