| YouTube Channel

ध्वान्त (dhvAnta)

 
शब्दसागरः
English
ध्वान्त
n.
 (-न्तं) Darkness.
E.
 ध्वन् to sound, क्त affix
deriv.
irr
 .
Capeller Eng
English
1 ध्वान्त॑
a.
 dark
n.
 darkness.
2 ध्वान्त॑
m.
 a
cert.
 wind.
Yates
English
ध्वान्त (न्तं) 1.
m.
 Darkness.
Wilson
English
ध्वान्त
n.
 (-न्तं) Darkness.
E.
 ध्वन to sound, क्त affix,
deriv.
irr
 .
Apte
English
ध्वान्तम् [dhvāntam], Darkness
ध्वान्तं नीलनिचोलचारु सुदृशां प्रत्यङ्गमा- लिङ्गति
Gīt.*
 11
N.*
 19.42
Śi.*
 4.62.
Hell (नरक) ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम्
Bhāg.*
 6.14.55.
the quality of darkness or ignorance (तमोगुण).
Comp.
 -उन्मेषः, -वित्तः a fire-fly. -जालम् the cover of night.
शात्रवः, अरातिः the sun.
the moon.
fire.
the white colour.
Apte 1890
English
ध्वांतं Darkness
ध्वांतं नीलनिचोलचारु सुदृशां प्रत्यंगमालिंगति Gīt. 11
N. 19. 42
Śi. 4. 62.
Comp.
उन्मेषः,
वित्तः a fire-fly.
शात्रवः,
अरातिः {1} the sun. {2} the moon. {3} fire. {4} the white colour.
Monier Williams Cologne
English
धान्त (or ध्वान्त?), mystical
N.
 of the letter न्,
Up.
1. ध्वान्त॑
m.
N.
 of a wind,
TS.
(also) sounding, roaring,
MānGṛ.
2. ध्वान्त॑
mfn.
 (√ 1. ध्वन्
cf.
Pāṇ.
 vii, 2, 18), covered, veiled, dark
ध्वान्त॑
n.
 darkness, night,
RV.
&c.
Monier Williams 1872
English
1. ध्वान्त, अस्, आ, अम् (for 2. see under 2. ध्वन्
below), covered, enveloped, dark
(अम्), n. darkness,
night.
—ध्वान्त-चित्त, अस्, m. ‘perceived in the
dark (?), ’ a fire-fly
(also read ध्वान्त-वित्त।)
—ध्वान्-
त-जाल, अम्, n. ‘the net of darkness or the cover of
night, ’ a veil (?).
—ध्वान्त-शात्रव, अस्, m. ‘enemy
of darkness, ’ N. of the tree Cassia Fistula
the sun
or any luminary.
—ध्वान्ताराति (°त-अर्°), इस्, m.
‘enemy of darkness, ’ the sun or any luminary.
—ध्वान्तोन्मेष (°त-उन्°), अस्, m. ‘flashing or
twinkling in the darkness, ’ a fire-fly.
2. ध्वान्त, अस्, m., Ved., N. of a wind. (For 1.
ध्वान्त see under 1. ध्वन् above.)
ध्वान्त ध्वान्त। For 1. and 2. ध्वान्त
see p. 462, col. 3.
Macdonell
English
ध्वान्त dhvān-ta, (pp.)
n.
 darkness (also
pl.
 ).
Benfey
English
ध्वान्त ध्वान्त, see 1. ध्वन्।
Apte Hindi
Hindi
ध्वान्तम्
नपुं*
 - ध्वन् + क्त
अंधकार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ध्वान्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತಲೆ
निष्पत्तिः - > ध्वन (शब्दे) - "क्तः" (७-२-१८) । निपा० ।
प्रयोगाः - > "विभावरीं ध्वान्तमिव प्रपेदे"
उल्लेखाः - > किरा० ३-३५
L R Vaidya
English
DvAMta {% n. %} Darkness.
Bopp
Latin
ध्वान्त m. obscuritas. AM.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
विन्ध्य
पु
विन्ध्य, ध्वान्त, अचल
ध्वान्ताचलौ मतौ विन्ध्यौ शिखिनी बर्हिपावकौ ।
verse 3.1.1.20
page 0014
Kridanta Forms
Sanskrit
ध्वन् (ध्व꣡नँ꣡ शब्दे शब्दे मित् १९२८, १९३३ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ध्वननम्
अनीयर् = ध्वननीयः - ध्वननीया
ण्वुल् = ध्वानकः - ध्वानिका
तुमुँन् = ध्वनितुम्
तव्य = ध्वनितव्यः - ध्वनितव्या
तृच् = ध्वनिता - ध्वनित्री
क्त्वा = ध्वनित्वा
ल्यप् = प्रध्वन्य
क्तवतुँ = ध्वनितवान् / ध्वान्तवान् - ध्वनितवती / ध्वान्तवती
क्त = ध्वनितः / ध्वान्तः - ध्वनिता / ध्वान्ता
शतृँ = ध्वनन् - ध्वनन्ती
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
ध्वान्त °sausend, brausend, Mgs I, 13, 4.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sgrib
१) ध्वान्त २)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उच्चन्द्रस्त्वपररात्रस्तमिस्रं तिमिरं तमः ॥ १४५ ॥
ध्वान्तं भूछायान्धकारं तमसं समवान्धतः ।
-wordlist-
उच्चन्द्र (पुं), अपररात्र (पुं), तमिस्र (क्ली), तिमिर (क्ली), तमस् (क्ली), ध्वान्त (क्ली), भूच्छाया (स्त्री), अन्धकार (पुंक्ली), सन्तमस (क्ली), अवतमस (क्ली), अन्धतमस (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अवतमस्
अवतमस्, अन्धतमस्, संतमस्, ध्वान्त, अन्धकार, तिमिर, तमस्, तमिस्रा, तमिस्र, भूछाया
अवतमसमन्धतमसं संतमसं ध्वान्तमन्धकारं च ।
तिमिरं तमस्तमिस्रां तमिस्रमिच्छन्ति भूछायाम् ॥ ११० ॥
verse 1.1.1.110
page 0014
नाममाला
Sanskrit
तमस्, अन्धकार, तिमिर, ध्वान्त, संतमस्, तम
तमोऽन्धकारं तिमिरं ध्वान्तं संतमसं तमम् ॥ १४८ ॥
verse 0.1.1.148
page 0072
Vedic Reference
English
Dhvānta is the name of some wind in the Yajurveda Saṃhitās^1
and later.^2
1) Taittirīya Saṃhitā, i. 7, 7, 2
Vājasaneyi Saṃhitā, xxxix. 7.
2) Taittirīya Brāhmaṇa, ii. 7, 16, 1
Taittirīya Āraṇyaka, iv. 24, 1
25, 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ध्वान्तं,
क्ली,
 (ध्वन + “क्षुब्धस्वान्तध्वान्तेति ।” ७ ।२ । १८ । इति क्तप्रत्ययेन निपातनात् साधुः ।)अन्धकारः । इत्यमरः । १ । ८ । ३ ॥
(यथा, भागवते । ३ । ८ । २४ ।“फणातपत्रायुतमूर्द्धरत्न-द्युभिर्हतध्वान्तयुगान्ततोये ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ध्वान्त
न०
 ध्वन--क्त । क्षुब्धस्वान्तेत्यादिना पा० अन्धकारे नि० ।१ तमसि अमरः । अन्यत्र ध्वनित इत्येव शब्दयुक्ते ।ध्वान्तमस्त्यस्य अच् । २ तमःप्रधाने नरकभेदे च शब्दार्थचि०३ मरुद्भेदे धुनिशब्दे यजु० वाक्यं दृश्यम् “ध्वान्तारिं सर्व-पापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम्” सूर्यनतिः ।
Capeller
German
1. ध्वान्त॑ (s. 1. ध्वन्)
n.
 Dunkel, Finsternis.
2. ध्वान्त॑
m.
 ein best. Wind.
Burnouf
French
ध्वान्त ध्वान्त
m.
n.
 obscurité.
ध्वान्तशात्रव
m.
 cassia fistula, bot.
ध्वान्ताराति
m.
 (अराति) le Soleil.
Stchoupak
French
ध्वान्त-
nt. obscurité
a. sombre, couvert.
°जाल- nt. réseau d'obscurité ou ombre de la nuit.