| YouTube Channel

ध्वन (dhvana)

 
शब्दसागरः
English
ध्वन r. 1st cl. (ध्वनति) r. 10th cl. (ध्वनयति-ते ध्वानयति) To sound. भ्वा० प०
अक० सेट् अद-चुरा० उभ० सक० सेट्
ध्वन
m.
(-नः) Sound
E.
ध्वन् to sound, अच् affix: see ध्वान
Capeller Eng
English
ध्वन॑
m.
a
cert.
wind.
Yates
English
ध्वन (नः) 1.
m.
Sound,
Wilson
English
ध्वन r. 1st cl. (ध्वनति) r. 10th cl. (ध्वनयति ध्वानयति)
To sound.
ध्वन
m.
(-नः) Sound.
E.
ध्वन to sound, अच् affix: see ध्वान.
Apte
English
ध्वनः [dhvanḥ], 1 Sound, tune.
Hum, buzz.
Comp.
-मोदिन्
m.
a bee.
Apte 1890
English
ध्वनः 1 Sound, tune.
2 Hum, buzz.
Comp.
मोदिन् m. a bee.
Monier Williams Cologne
English
ध्वन॑
m.
N.
of a wind,
TĀr.
sound, tune,
L.
N.
of a man g. अश्वादि.
Monier Williams 1872
English
ध्वन, अस्, m., N. of a wind
sound, tune
N.
of a man.
—ध्वन-मोदिन्, ई, m. ‘delighting by its
sound, the humble-bee.
Apte Hindi
Hindi
ध्वनः
पुं*
- ध्वन् + अप्
"शब्द, स्वर"
ध्वनः
पुं*
- ध्वन् + अप्
"भिनभिनाना, गुनगुनाना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ध्वन - शब्दे (भ्वा० पर० अक० से०) ध्वनति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ ಮಾಡು /ಸದ್ದು ಮಾಡು
ध्वन - शब्दे (भ्वा० पर० अक० से०) ध्वनति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸೂಚನೆ ಕೊಡು
ध्वन - शब्दे (भ्वा० पर० अक० से०) ध्वनति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಂಜನಾವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತಿಳಿಸು /ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸು
L R Vaidya
English
Dvana {% m. %} Sound, tune, hum.
Kridanta Forms
Sanskrit
ध्वन (ध्व꣡न꣡ शब्दे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = ध्वननम्
अनीयर् = ध्वननीयः - ध्वननीया
ण्वुल् = ध्वनकः - ध्वनिका
तुमुँन् = ध्वनयितुम्
तव्य = ध्वनयितव्यः - ध्वनयितव्या
तृच् = ध्वनयिता - ध्वनयित्री
क्त्वा = ध्वनयित्वा
ल्यप् = प्रध्वनय्य
क्तवतुँ = ध्वनितवान् - ध्वनितवती
क्त = ध्वनितः - ध्वनिता
शतृँ = ध्वनयन् - ध्वनयन्ती
शानच् = ध्वनयमानः - ध्वनयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
ध्वन्
मूलधातुः:
ध्वन
धात्वर्थः:
शब्दे
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
ध्वनति
अनुबन्धादिविशेषः:
घटादिः
धातुः:
ध्वन्
मूलधातुः:
ध्वन
धात्वर्थः:
शब्दे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
ध्वनयति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
ध्वन शब्दे
- ध्वनयति अदध्वनत् अन्यत्र ध्वनति 334
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
ध्वन m. *Laut, Ton, S II, 291, 12?
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ध्वन, त् शब्दे इति कविकल्पद्रुमः
(अदन्त-चुरां परं-अकं-सेट् ।) दन्त्योपधः भाषवचा-दीनां प्रयोगादन्यत्र शब्दे ध्वनावित्यादि यत्रश्रूयते प्रायेण तत्राव्यक्तशब्दे इति बोध्यम् ।ध्वनयति मृदङ्गः इति दुर्गादासः
ध्वन, मि रवे इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) वकारयुक्तः मि, ध्वनयतिध्वानयति मृदङ्गः इति दुर्गादासः
ध्वनः,
पुं,
(ध्वन ध्वाने + भावे बाहुलकात् अप् ।)शब्दः इति भरतद्विरूपकोषः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ध्वन रवे
भ्वा०
पर०
अक० सेट् ध्वनति अध्वानीत् अध्व-नीत् दध्वान मित् वा घटादि ध्वनयति ध्वानयति
ध्वन शब्दे अद०
चु०
उभ०
सक०
सेट् ध्वनयति अदिध्वनत्अध्वनयीत् शब्द इह अव्यक्तध्वनिरूपः मृदङ्गः ध्वन-यति” इत्यादि
ध्वन
पु०
चु०
“ध्वन” पा० एरच् भावे अच् अव्यक्तशब्दे
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ध्वन शब्दे
- ध्वनयति भ्वादौ (1310)-ध्वनति, ध्वनिः, ध्वानयति 333
धातुवृत्तिः
Sanskrit
ध्वन (अर्थः) शब्दे
( ध्वनयति ) ध्वनतीति शपि 347
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ध्वन शब्दे”@} 2 घटादिः।
‘ध्वनयेदित्यदन्तस्य ध्वनेः शब्दे ध्वनेत् शपि।।’ 3 इति देवः।
ध्वानकः-निका, 4 ध्वनकः-ध्वानकः-निका, दिध्वनिषकः-षिका, 5 दन्ध्वनकः-दंध्वनकः-निका
ध्वनिता-त्री, ध्वनयिता-ध्वानयिता-त्री, दिध्वनिषिता-त्री, दन्ध्वनिता-दंध्वनिता-त्री
ध्वनन्-न्ती, 6 ध्वनयन्-ध्वानयन्-न्ती, दिध्वनिषन्-न्ती
-- ध्वनिष्यन्-न्ती-ती, ध्वनयिष्यन्-ध्वानयिष्यन्-न्ती-ती, दिध्वनिषिष्यन्-न्ती-ती
7 व्यतिध्वनमानः, 8 ध्वनयमानः-ध्वानयमानः, -- दन्ध्वन्यमानः, दंध्न्वन्यमानः
व्यतिध्वनिष्यमाणः, ध्वानयिष्यमाणः, -- दन्ध्वनिष्यमाणः-दंध्वनिष्यमाणः
9 सुध्वान्-सुध्वानौ-सुध्वानः
-- -- -- 10 ध्वनितम्-तः-तवान्, 11 ध्वान्तः, 12 ध्वनितः-ध्वानितः, दिध्वनिषितः-दन्ध्वनितः-दंध्वनितः-तवान्
ध्वनः, 13 ध्वननः, ध्वनः-ध्वानः, दिध्वनिषुः, दन्ध्वनः
ध्वनितव्यम्, ध्वनयितव्यम्-ध्वानयितव्यम्, दिध्वनिषितव्यम्, दन्ध्वनितव्यम्-दंध्वनितव्यम्
ध्वननीयम्, ध्वननीयम्-ध्वाननीयम्, दिध्वनिषणीयम्, दन्ध्वननीयम्-दंध्वननीयम्
ध्वान्यम्, ध्वन्यम्-ध्वान्यम्, दिध्वनिष्यम्, दन्ध्वन्यम्-दंध्वन्यम्
ईषद्ध्वनः-दुर्ध्वनः-सुध्वनः
-- -- -- ध्वन्यमानः, ध्वन्यमानः-ध्वान्यमानः, दिध्वनिष्यमाणः, दन्ध्वन्यमानः-दंध्वन्यमानः
ध्वानः, ध्वनः-ध्वानः, दिध्वनिषः, दन्ध्वनः-दंध्वनः
ध्वनितुम्, ध्वनयितुम्-ध्वानयितुम्, दिध्वनिषितुम्, दन्ध्वनितुम्-दंध्वनितुम्
14 ध्वान्तिः, ध्वनना-ध्वानना, दिध्वनिषा, दन्ध्वना-दंध्वना
ध्वननम्, ध्वननम्-ध्वाननम् दिध्वनिषणम्, दंन्ध्वननम्-दंध्वननम्
ध्वनित्वा, ध्वनयित्वा-ध्वानयित्वा, दिध्वनिषित्वा, दन्ध्वनित्वा-दंध्वनित्वा
प्रध्वन्य, 15 प्रध्वनय्य-प्रध्वान्य, प्रदिध्वनिष्य, प्रदन्ध्वन्य-प्रदंध्वन्य
ध्वानम् २, ध्वनित्वा २, 16 ध्वनम् -ध्वानम् -ध्वानम् २, ध्वनयित्वा २, ध्वानयित्वा २, दिध्वनिषम् २, दिध्वनिषित्वा २, दन्ध्वनम् -दंध्वनम्
दन्ध्वनित्वा दंध्वनित्वा
17 ध्वनिः।
18
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(९४०)
02
=>
(१-भ्वादिः-८१६। ८२८। अक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १२६)
04
=>
[[१। शब्दार्थकस्यास्य धातोः घटादिषु पाठान्मित्त्वेन णौ, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः। व्यक्तध्वनिः, अव्यक्तध्वनिः इति द्विविधः शब्दः। व्यक्तध्वनिविषये घटादिरयम्। ‘ध्वनयति घण्टाम्’ स्पष्टं वादयतीत्यर्थः। ‘ध्वानयति देवदत्तः’। अस्पष्टाक्षरमुच्चारयतीत्यर्थः।]]
05
=>
[[२। यङन्ताण्ण्वुलि, ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इत्यभ्यासस्य नुगागमः। ‘स पदान्तवद्वाच्यः’ (वा। ७-४-८५) इति वचनात् परसवर्णविकल्पे दंध्वनकः इत्यादीनि रूपाणि ण्वुलादिषु यथायथं भवन्ति।]]
06
=>
[[B। ‘दृश्येत वेणुं ध्वनयन् कदा वा नन्दसूनुः स्वनयन् कलापम्।।’ धा। का। २। १३।]]
07
=>
[[३। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानच्।]]
08
=>
[[४। ‘अणावकर्मकात् चित्तवत्कर्तृकात्’ (१-३-८८) इति ण्यन्तात् परस्मैपदमेव। यदा तु अचित्तवत्कर्तृकत्वविवक्षा, तदानीं निर्दिष्टप्रकारेण शानजपि भवतीति विशेषः।]]
09
=>
[[५। क्विपि, ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]
10
=>
[पृष्ठम्०८२३+ २५]
11
=>
[[१। ‘क्षुब्धस्वान्तध्वान्तलग्नम्लिष्टविरिब्धफाण्टबाढानि मन्थमनस्तमःसक्ताविस्पष्ट- स्वरानायासभृशेषु’ (७-२-१८) इत्यनेन तमसि वाच्ये ध्वान्तम् इति भवति। ‘ध्वनितो मृदङ्गः’ इत्यत्र तु न, तमोऽर्थकत्वाभावात्।]]
12
=>
[[आ। ‘संज्वारिणेव मनसा ध्वान्तमायासिना मया।’ भ। का। ७। ६।]]
13
=>
[[२। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद् युच्’ (३-२-१४८) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु युच्- प्रत्ययः।]]
14
=>
[[३। क्तिनि, ‘तितुत्रतथ--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्निषेधे, दीर्घे रूपम्।]]
15
=>
[[४। मित्त्वपक्षे ण्यन्ताल्ल्यपि ह्रस्वे, ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
16
=>
[[५। मित्त्वपक्षे, ण्यन्ताण्णमुलि, ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति दीर्घविकल्पः।]]
17
=>
[[६। ‘खनिकष्यज्यसिवसिवनिध्वनिग्रन्थिचलिभ्यश्च’ (द। उ। १। ६८) इत्यादिना इप्रत्यये रूपम्।]]
18
=>
[पृष्ठम्०८२४+ २७]
1 {@“ध्वन शब्दे”@} 2 ‘ध्वनयेदित्यदन्तस्य ध्वनेः शब्दे ध्वनेत् शपि।।’ 3 इति देवः।
ध्वनकः-निका, दिध्वनयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककृपयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(९४१)
02
=>
(१०-चुरादिः-१८९०। अक। सेट्। उभ। अदन्तः।)
03
=>
(श्लो। १२६)
04
=>
(२५१)
Capeller
German
ध्वन॑
m.
ein best. Wind.