| YouTube Channel

ध्वजभङ्ग (dhvajabhaGga)

 
शब्दसागरः
English
ध्वजभङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1. Impotence.
2. Fracture or fall of a banner
E.
 ध्वज,
and भङ्ग breaking.
Yates
English
ध्वज-भङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
 Impotence
fall
or breaking of a banner.
Spoken Sanskrit
English
ध्वजभङ्ग dhvajabhaGga
m.
 fall of the male organ
ध्वजभङ्ग dhvajabhaGga
m.
 fracture or fall of a banner
ध्वजभङ्ग dhvajabhaGga
m.
 impotence
Wilson
English
ध्वजभङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1 Impotence.
2 Fracture or fall of a banner.
E.
 ध्वज, and भङ्ग breaking.
Monier Williams Cologne
English
ध्वज—भङ्ग
m.
 fracture or fall of a b°,
W.
fall of the male organ, impotence,
Suśr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ध्वजभङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಪುಂಸಕತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ರೋಗ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ध्वजभङ्गः,
पुं,
 (ध्वजस्य मेढ्रस्य भङ्गः ।) क्लीवत्व-जनकरोगविशेषः । तस्य निदानं यथा, --“अत्यम्ललवणक्षारविरुद्धाशनभोजनात् ।तथाम्बुपानाद्बिषमात् पिष्टान्नगुरुभोजनात् ॥
दधिक्षीरानूपमांससेवनाद्ब्याधिकर्षणात् ।कल्याणीगमनाच्चापि वियोनिगमनादपि ॥
दीर्घरोम्नीं चिरोत्सृष्टां तथैव च रजस्वलाम् ।दुर्गन्धां दुष्टयोनिञ्च तथैव च परिसुताम् ॥
ईदृशीं प्रमदां मोहात् यदि गच्छति मानवःचतुःपदाभिगमनाच्छेफसश्चाभिघाततः ।अधावनाच्च मेढ्रस्य शस्त्रदन्तनखक्षतात् ॥
काष्ठप्रहारनिष्पेषशूकानाञ्च निषेवणात् ।रेतसश्च प्रतीघातात् ध्वजभङ्गः प्रवर्त्तते ॥
”इति चरकः ॥
* ॥
तस्य चिह्नं यथा, --“शुक्रे चिरात् प्रसिच्येत शुक्रं शोणितमेव वा ।तोदोऽत्यर्थं वृषणयोर्मेढ्रं धूपायतीव च ॥
”इति वाभटः ॥
* ॥
अपि च ।“तैस्तैर्भावैरहृद्यैश्च रिरंसोर्मनसि क्षते ।ध्वजः पतत्यधो नॄणां क्लैव्यं सद्यः प्रजायते ॥
भक्ष्यैरम्लोष्णलवणैरतिमात्रोपसेवितैः ।सौम्यधातुक्षयाद्दुष्टः क्लैव्यं तदपरं स्मृतम् ॥
अतिव्यवायशीलो यो न च वाजिक्रियारतः ।ध्वजभङ्गमवाप्नोति स शुक्रक्षयहेतुकम् ॥
असाध्यं सहजं क्लैव्यं मर्म्मच्छेदोद्भवञ्च यत् ।असाध्यानां विशिष्टानां कार्य्यो वाजिकरोविधिः ॥
तस्य चिकित्सा यथा, वैद्यके ।“सुवर्णासुवत्साशुभाधेनुधन्या-घृतं योगयोगे प्रशस्तं सप्रस्थम् ।मृदौ वा दराग्नौ पचेत् पाकशूर-स्तदा तेजपत्रं हरिद्रासुपिष्टम् ॥
विधौ शुद्धिहेतौ समुस्तं सुपिष्टंविधेयं सुगन्धाय वृद्धोपदेशात् ।समूलाश्वगन्धासप्रस्थं विचूर्णंशुभं वारि दत्त्वा गुणं वेदयुक्तम् ॥
यदा शेषभूतं तदा योगयोगेपचेत् पाकविज्ञो भृशं दर्व्विचालात् ।पचेद्गाविदुग्धं घृतस्यापि तुल्यंविदारीं सप्रस्थां तथा तेन वैद्यः ॥
तथा शाल्मलीतोयदत्तं सप्रस्थंवितार्य्यावतिष्ठेद्घृतं योगराजः ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ध्वजभङ्ग
पु०
 ध्वजस्य मेढ्रस्य भङ्गः । चरकोक्ते क्लीवताप्रयो-जके रोगभेदे यथा “अत्यम्ललबणक्षारविरुद्धाशन-भोजनात् । तथाम्बुपानाद्विषमात् पिष्ठान्नगुरुभोज-नात् । दधिक्षीरानूपमांससेवनाद्व्याधिकर्षणात् । क-ल्याणीगमनाच्चापि वियोनिगमनादपि । दीर्घरोम्णींचिरोत्सृष्टां तथैव च परिस्रुताम् । ईदृशीं प्रमदांमोहात् यदि गच्छति मानवः । चतुःपदाभिगमना-च्छेफसश्चाभिघाततः । अधावनाच्च मेढ्रस्य शस्त्रदन्त-नखक्षतात् । कष्ठप्रहारनिष्पेषशूकानाञ्च निषे-वणात् । रेतसश्च प्रतीघातान् ध्वजभङ्गः प्रवर्त्तते ।चरकः । तस्य चिह्नं यथा “शुक्रेऽचिरात् प्रसिच्येतशुक्रं शोणितमेव वा । तोदोऽत्यर्थं वृषणयोर्मेढ्रं धूपा-यतीव च” इति वाभटः ।