ध्रु (dhru)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ध्रु r. 1st cl. (ध्रुवति) r. 6th cl. (ध्रुवति)
	 1. To be firm or fixed.
	 2. To go or
move. गतौ भ्वा० प० अनिट् । तुदा० कु० प० अनिट् । स्थैर्य्ये अक० सर्पणे सक ।

Yates

English

 ध्रु ध्रवति (श) ध्रुवति 6.
a. To be firm
or fixed
 to go or move.

Wilson

English

 ध्रु r. 1st cl. (ध्रवति) r. 6th cl. (ध्रुवति)
1 To be firm or fixed.
2 To go or move.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

ध्रु [dhru],  1,  6 P.
  (ध्रवति,  ध्रुवति)

To be firm or fixed.

To go,  move (ध्रु गतिस्थैर्ययोः) बुद्धिपूर्वं ध्रुवन्... Bk.*
  6.13.

To ascertain,  know definitely.

To kill.

Apte 1890

English

 ध्रु {c1c} {c6c} P. (ध्रवति,  ध्रुवति) 1 To be firm or fixed. 
To go,  move. 
To ascertain,  know definitely. 
To kill. 

Monier Williams Cologne

English

 1. ध्रु cl.
  6. P.
  ध्रुव॑ति (Naigh.  ii,  14) to go
to be firm or fixed (also cl.
  1. P.
  ध्रवति,  Dhātup.
   xxii,  45
 p.
  ध्रुवत्,  knowing,  Bhaṭṭ.
 
 perf.  दुध्राव,  be killed,  ib.)

 2. ध्रु See अ॑स्मृत-ध्रु.

 3. ध्रु See ध्वृ.

Monier Williams 1872

English

 ध्रु 1. ध्रु (connected with rt. धृ),  cl. 1.
6. P. ध्रवति,  ध्रुवति,  दुध्राव,  &c.,  to
be firm or fixed,  to stand firm
 to go,  move
 to ascer-
tain,  know with certainty
 to kill: Caus. ध्राव-
यति: Desid. दुध्रूषति,  दुध्रुविषति: Intens.
दोध्रूयते
 [cf. Lith. drūtas,  ‘firm
’ Goth. traua, 
‘I trust, ’ = Caus.]

 ध्रु 2. ध्रु (said to be fr. rt. ध्वृ) in
अ-स्मृत-ध्रु,  not disappointing desire
 (Sāy.) not
remembering injury.

Benfey

English

 ध्रु ध्रु,  i. 1 and 6,  Par.
 1. To
stand firm. 
 2. To go.
 3. To know.

Shabdartha Kaustubha

Kannada

ध्रु - स्थैर्ये (भ्वा० पर० अक० अनि०) ध्रुवति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು /ದೃಢವಾಗಿರುವ

Bopp

Latin

 ध्रु 1. P. et 6. P. ध्रवामि,  ध्रुवामि (स्थैर्ये सर्पणे)
1) fixum
esse.
2) ire. (V. ध्रुव,  ध्रू,  द्रु et cf. lith. drûtas firmus, 
solidus,  robustus
 goth. traua confido,  nostrum traue.)

Lanman

English

 √dhru,  collateral form of √dhvṛ.

Kridanta Forms

Sanskrit

ध्रु (ध्रु॒ स्थैर्ये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  ध्रवणम्
अनीयर् =  ध्रवणीयः - ध्रवणीया
ण्वुल् =  ध्रावकः - ध्राविका
तुमुँन् =  ध्रोतुम्
तव्य =  ध्रोतव्यः - ध्रोतव्या
तृच् =  ध्रोता - ध्रोत्री
क्त्वा =  ध्रुत्वा
ल्यप् =  प्रध्रुत्य
क्तवतुँ =  ध्रुतवान् - ध्रुतवती
क्त =  ध्रुतः - ध्रुता
शतृँ =  ध्रवन् - ध्रवन्ती

ध्रु (ध्रु॒ गतिस्थैर्ययोः ध्रुव इत्येके - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् =  ध्रुवणम्
अनीयर् =  ध्रुवणीयः - ध्रुवणीया
ण्वुल् =  ध्रावकः - ध्राविका
तुमुँन् =  ध्रुतुम्
तव्य =  ध्रुतव्यः - ध्रुतव्या
तृच् =  ध्रुता - ध्रुत्री
क्त्वा =  ध्रुत्वा
ल्यप् =  प्रध्रुत्य
क्तवतुँ =  ध्रुतवान् - ध्रुतवती
क्त =  ध्रुतः - ध्रुता
शतृँ =  ध्रुवन् - ध्रुवन्ती / ध्रुवती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  ध्रु
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  स्थैर्ये
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  ध्रवति
अनुबन्धादिविशेषः:
  उकारान्तः

धातुः:
  ध्रु
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  गति-स्थैर्ययोः
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  गतौ अकर्मकः, स्थैर्ये सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  ध्रुवति
अनुबन्धादिविशेषः:
  उकारान्तः, कुटादिः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

ध्रु  स्थैर्य्ये 
- ध्रवति । दुध्राव । ध्रुवः ।। 948 ।।

ध्रु  गति, स्थैर्य्ययोः 
- ध्रुवति  ध्रुविता  अध्रुवीत्  ध्रुवः  126

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ध्रु,  ञि स्थैर्य्ये । सर्पणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-तुदां च-स्थैर्य्ये अकं-सर्पणे सकं-परं-अनिट् ।) द्वौ रेफयुक्तौ । आद्यो दीर्घान्तइति कश्चित् । ञि,  ध्रुतोऽस्ति । शि,  ध्रुवतिअध्रुवीत् । ध्रुवति शैलः । इति दुर्गादासः ॥

 ध्रु,  शि स्थिर्य्ये । सर्पणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-तुदां च-स्थैर्य्ये अकं-सर्पणे सकं-परं-अनिट् ।) द्वौ रेफयुक्तौ । आद्यो दीर्घान्तइति कश्चित् । ञि,  ध्रुतोऽस्ति । शि,  ध्रुवतिअध्रुवीत् । ध्रुवति शैलः । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ध्रु स्थैर्य्यै अक० सर्पणे सक०
  तु० कु० पर०
  अनिट् । ध्रुवतिअध्रुवीत् दुध्राव । अयं ञीत् ध्रुतो वर्त्तते । “बुद्धिपूर्वंध्रुवन्न त्वा राजकृत्वा पिता खडम्” भट्टिः गतौ “तुतोद-गदया चारिं तं दुध्रावाद्रिणा कपिः” भट्टिः “न स स्वोदक्षो वरुण! ध्रुतिः” ऋ० ७ । ८६ । ६ “ध्रुतिः दैवगतिः” भा०

 ध्रु गतौ भ्वा०
  प० अनिट् निघण्टुः । ध्रुवति अध्रौषीत्दुध्नाव ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

ध्रु स्थैर्ये
- ध्रवति  बाहुलकात् (द्र0 331) कः (द्र0 उ0 261) ध्रुवः  तुदादौ (6100) ध्रुवति 913

ध्रु गति, स्थैर्ययोः
- ध्रुवति  अचि (द्र0 31134) ध्रुवः  ध्रुविता  ध्रुतः ध्रुवितः  भ्वादौ (1674) स्थैर्ये-ध्रुवति  119

धातुवृत्तिः

Sanskrit

ध्रु  (अर्थः)  स्थैर्ये
ध्रवति दुध्राव दुध्रुवतुः दुध्रोथ दुध्रविथ ) क्रादिनियमादिट्,  थलि भारद्वाजनियमादिड्विकल्पः शेषं श्रवतिवत् ध्रुव इति बाहुलकात्कः,  यद्वा "ध्रुवमपाये'' इति निर्देशात् साधुः,  अयं तुदादौ गत्यर्थश्च तस्मात् वा अचि (ध्रुवः) स हि कुटादिः 925

ध्रु (अर्थः)  गति, स्थैर्ययोः
( ध्रुवति ) इत्यादि गुवतिवत् ( ध्रुवः ) पचाद्यच् अत्र स्वाम्यादयो ध्रुव इति वकारान्तं धातुं पठन्ति उक्तञ्च "ध्रुवमपाये'' इत्यत्र हरदत्तेन ध्रु गतिस्थैर्ययोरित्यस्मात्पचाद्यच्,  ये ध्रवं गतिस्थैर्ययोरिति पठन्ति,  तेषामिगुपधलक्षणः कप्रत्यय इति,  अस्मिन् पक्षे सेट् ( ध्रुवति दुध्राव दुध्रुवतुः दुध्रुविथ ध्रुविता ध्रुविष्यति ध्रुवतु अध्रुवत् ध्रुवेत् )  आशिषि ( ध्रूव्यात् ) "हलि च'' इति दीर्घः ( अध्रुवीत् अध्रुविष्टाम् अध्रुविषुः दुध्रुविषति दोध्रुव्यते ) अयं गुवतिश्चानुदात्तौ उदात्तेतौ ध्रुवतिर्वान्तवादिनां सेट् 116

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ध्रु स्थैर्ये”@} 2 3 ‘ध्रुव--इत्येव केचित् पठन्तीति ‘ध्रुवमपाये--’ 4 इति सूत्रे पदमञ्जरीकारेणोपादानाज्ज्ञायते।]] ‘स्थैर्ये ध्रवति,  गत्यां तु स्थैर्ये च ध्रुवतीति शे।’ 5 इति देवः। 
 ध्रावकः-विका,  ध्रावकः-विका,  दुध्रूषकः-षिका,  दोध्रूयकः-यिका
   इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकद्रवतिवत् 6 ज्ञेयानि। 
 द्रुधातुगतानि विशेषविधानानि तु नात्र भवन्ति। 
 7 ध्रुवः 8।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (९३३)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९४३। अक। अनि। पर।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (१-४-२४)
 05 =>
  (श्लो। २२)
 06 =>
  (८८३)
 07 =>
  [[C। ‘श्रुत्यन्तवाचा ध्रुवया प्रदूनं घोरद्रवच्चक्रजिताज्ञितारिम्।’ धा। का। २। ३५।]]
 08 =>
  [[१। ‘ध्रुवमपायेऽपादानम्’ (१-४-२४) इति निर्देशात् बाहुलकात् कर्तरि कप्रत्यये उवङ्।]]

1 {@“ध्रु गतिस्थैर्ययोः”@} 2 कुटादिः। 
 ‘ध्रुव--’ इति केचित् पठन्ति। 
 तेषां मते 3 सेडयं धातुः। 
 ‘स्थैर्ये ध्रवति,  गत्यां तु स्थैर्ये च ध्रुवतीति शे।’ 4 इति देवः। 
 ध्रावकः-विका,  ध्रावकः-विका,  दुध्रूषकः-षिका,  दोध्रूयकः-यिका
   इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि तौदादिकगुवतिवत् 5 ज्ञेयानि। 
 6 ध्रुवन्-ती। 
 7
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (९३४)
 02 =>
  (६-तुदादिः-१४००। अक। अनि। पर।)
 03 =>
  [[२। इट्पक्षे ध्रुवितः,  ध्रुवितव्यम् इत्यादीनि रूपाणि यथायथमूह्यानि। क्तिनि ध्रूतिः इति भवति। ऊठि रूपमेवम् इति विशेषः।]]
 04 =>
  (श्लो। २२)
 05 =>
  (३९६)
 06 =>
  [[ड्। ‘नूत्या किं भयधूतविध्रुतगुवल्लोकं तदा तद्ध्रुवत्- कोदण्डं कुवमानमैक्षि दलितं भोजेश्वराकूतवत्’।। धा। का। २। ८२।]]
 07 =>
  [पृष्ठम्०८२१+ २८]

Grassman

German

 (dhrú),  dhrút,  a.,  täuschend (aus einer Nebenform dhru von dhur,  dhūrv,  dhvṛ),  enthalten in á-smṛta-dhru,  varuṇadhrút.

 √dhvṛ,  √dhru,  durch Trug verderben (vgl. dhrú).
Verbale dhvṛ́t,  dhrút
enthalten in satya-dhvṛ́t,  varuṇa-dhrút.

Burnouf

French

 *ध्रु ध्रु। ध्रवामि 1 et ध्रुवामि 6
 p.
दुध्राव
 f2. ध्रविष्यामि et ध्रोष्यामि
 a1.
अध्रुविषम् et अध्रौषम्
 pp. ध्रुत। Etre solide,  être
stable ou fixe.
		 Aller,  cf.  द्रु।
		 Agir,  faire.
		 Lith.
drûtas,  solide
 germ.  traue.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.