धातुः: धृ
मूलधातुः: धृञ्
धात्वर्थः: धारणे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: धरति-ते,धारयति
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,ञित्
टिप्पनी: धरति(धरतीत्यादि) भरतिवत् "धारेरुत्तमर्ण'' इत्यत्र धृञ् अनवस्थाने इति तौदादिकस्य ग्रहणमिति न्यासपदमञ्जर्यादिषु "इङ्धार्योः'' इत्यत्राप्यस्येति न्यासे, "अध्यायन्याय'' इति निपातनमस्त्यस्येति वृत्तिकारेण दर्शितम् धारयतीति ( धारयः ) "अनुपसर्गाल्लिम्पविन्द'' इत्यादिना शे शपि गुणयौ वसु धारयतीति ( वसुन्धरा ) "संज्ञायां भृतॄवृजि'' इति खचि "खचि ह्रस्वश्च'' इति ह्रस्वत्वे मुमागमः ( धारा ) धारा प्रपातन इति भिदादिपाठादङि गुणो दीर्घत्वं च द्रवद्रव्यनिपातनं धारेतिन्यासे खइगधारादावुपमानात् प्रयोगः ( धर्मः )


धातुः: धृ
मूलधातुः: धृङ्
धात्वर्थः: अवध्वंसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: धरते
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,ङित्


धातुः: धृ
मूलधातुः: धृङ्
धात्वर्थः: अवस्थाने
गणः: तुदादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: ध्रियते
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,ङित्


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

धृङ्  (अर्थः)  अवस्थाने
( ध्रियते ) इत्यादि आद्रियते इतिवत् ( आधारः ) "आध्याय''इत्यादिनाधिकरणे घञ्(धर्मः)मनिन् अत्र वक्तव्यं भूवादावुक्तम् धरते धीरतीति शपि द्रियतिध्रियती अनुदात्तावात्मनेभाषौ 128

धृङ्  (अर्थः)  अवध्वंसने
( धरते दध्रे ) इत्यादि धृञ्वत् 941

धृङ्  अवस्थाने 
- ध्रियते (22)  दध्रे  धर्त्ता  दिधरिषते  धर्मः  आधारः  इति आत्मनेभाषौ  किरादिकार्य्यानुरोधेन पृङ्मृङोरनन्तरं नोपदिष्टौ एतौ 138

धृङ्  अवध्वंसने 
- धरते । दध्रे ।। 968 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“धृङ् अवस्थाने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> किरादिः। </li> <li>‘धारणे च’ इति द्रुमे। </li> <li>‘ध्रियते स्यादवस्थाने धृङोऽवध्वंसने पुनः। </li> <li>धरते धारणेऽर्थे तु धरते धरतीत्युभे।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>धारकः-रिका, धारकः-रिका, <a href="#foot_krm04">4</a> दिधरिषकः-षिका, देध्रीयकः-यिका;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकधरतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ऊह्यानि। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> पुरन्ध्री <a href="#foot_krm07">7</a>, <a href="#foot_krm08">8</a> <a href="#foot_krm09">9</a> महीध्रः-कुध्रः, <a href="#foot_krm10">10</a> आधारः, <a href="#foot_krm11">11</a> धर्मः, इमानि रूपाणि अस्य धातोरिति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९१४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (६-तुदादिः-१४१२। अक। अनि। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। २९)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[४। अस्य धातोः किरादित्वात् ‘किरश्च पञ्चभ्यः’ (७-२-७५) इति सनि इडागमो भवति। द्वित्वादिकम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => (९१३)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[५। पुरं धारयतीत्यर्थे ‘संज्ञायां भृ--’ (३-२-४६) इति खचि, पृषोदरादित्वात् उपधा- लोपे साधुः। स्त्रियाम्, गौरादित्वात् ङीष्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘ह्रीणां नवोढां जगतोऽभिनन्द्यां तां पर्यगृह्णन् मुदिताः पुरन्ध्र्यः।।’ वा। वि। १-६०।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [पृष्ठम्०८०८+ २८]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[१। ‘कप्रकरणे मूलविभुजादिभ्य उपसंख्यानम्’ (वा। ३-२-५) इति कः। एवं कुं धरतीति कुध्रः इत्यत्रापि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[२। ‘अवहाराधारावायानामुपसंख्यानम्’ (वा। ३-३-१२२) इति घञन्तः निपात्यते। आध्रियतेऽस्मिन्नित्यर्थे = आधारः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[३। ‘अर्त्तिस्तुसुहुसृधृ--’ (द। उ। ७-२६) इति मन्प्रत्यये रूपमेवम्। धरति ध्रियते वाऽस्मिन्नाचार इति धर्मः = न्यायः।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“धृङ् अवध्वंसने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘अविध्वंसने’ इति क्षीरस्वामी। </li> <li>‘ध्रियते स्यादवस्थाने धृङोऽवध्वंसने पुनः। </li> <li>धरते धारणेऽर्थे तु धरते धरतीत्युभे।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>धारकः-रिका, धारकः-रिका, <a href="#foot_krm04">4</a> दिधीर्षकः-षिका- <a href="#foot_krm05">5</a> देध्रीयकः-यिका;</li> <li> धर्ता-त्री, धारयिता-त्री, दिधीर्षिता-त्री, देध्रीयिता-त्री;</li> <li> -- धारयन्-न्ती, धारयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- धरमाणः, धारयमाणः, दिधीर्षमाणः, देध्रीयमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> धरिष्यमाणः, धारयिष्यमाणः, दिधीर्षिष्यमाणः, देध्रीयिष्यमाणः;</li> <li> सुधृत्-सुधृद्-सुधृतौ-सुधृतः;</li> <li> -- -- धृतम्-तः-तवान्, धारितः, दिधीर्षितः, देध्रीयितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> धरः, <a href="#foot_krm08">8</a> धरणः, धारः, दिधीर्षुः, देध्रीयः;</li> <li> धर्तव्यम्, धारयितव्यम्, दिधीर्षितव्यम्, देध्रीयितव्यम्;</li> <li> धरणीयम्, धारणीयम्, दिधीर्षणीयम्, देध्रीयणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> <a href="#foot_krm10">10</a> धार्यम्, धार्यम्, दिधीर्ष्यम्, देध्रीय्यम्;</li> <li> ईषद्धरः-दुर्धरः-सुधरः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm11">11</a> ध्रियमाणः, धार्यमाणः, दिधीर्ष्यमाणः, देध्रीय्यमाणः;</li> <li> धारः, धारः, दिधीर्षः, देध्रीयः;</li> <li> धर्तुम्, धारयितुम्, दिधीर्षितुम्, देध्रीयितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> धारा-धृतिः, धारणा, दिधीर्षा, देध्रीया;</li> <li> धरणम्, धारणम्, दिधीर्षणम्, देध्रीयणम्;</li> <li> धृत्वा, धारयित्वा, दिधीर्षित्वा, देध्रीयित्वा;</li> <li> प्रधृत्य, प्रधार्य, प्रदिधीर्ष्य, प्रदेध्रीय्य;</li> <li> धारम् २, धृत्वा २, धारम् २, धारयित्वा २, दिधीर्षम् २, दिधीर्षित्वा २, देध्रीयम् २;</li> <li> देध्रीयित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९१३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९६०। अक। अनि। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। २९)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे, ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इति इत्त्वे रपरत्वे, ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। यङन्ते, ‘रीङ् ऋतः’ (७-४-२७) इति रीङ्। गुणोऽभ्यासे। एवं सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। पचादित्वादच्प्रत्ययः कर्तरि।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद् युच्’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिको युच्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [पृष्ठम्०८०७+ २३]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[१। ‘ऋहलोः--’ (३-१-१२४) इति ण्यत्प्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[२। ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङादेशे रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[३। ‘धारा प्रपाते’ (ग। सू। ३-३-१०३) इति भिदादिपाठात् अङि, ‘ऋदृशोऽङि गुणः’ (७-४-१६) इति गुणः। निपातनाद् दीर्घः। अन्यत्र धृतिः। असिधारा इत्यादिषु प्रपातसाम्यात् लक्षणया प्रयोगः।]]</li></ul>

धृ (धृ॒ङ् अवस्थाने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धर्तुम्
तव्य = धर्तव्यः - धर्तव्या
तृच् = धर्ता - धर्त्री
क्त्वा = धृत्वा
ल्यप् = प्रधृत्य
क्तवतुँ = धृतवान् - धृतवती
क्त = धृतः - धृता
शानच् = ध्रियमाणः - ध्रियमाणा

धृ (धृ॒ञ् धारणे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धर्तुम्
तव्य = धर्तव्यः - धर्तव्या
तृच् = धर्ता - धर्त्री
क्त्वा = धृत्वा
ल्यप् = प्रधृत्य
क्तवतुँ = धृतवान् - धृतवती
क्त = धृतः - धृता
शानच् = धरमाणः - धरमाणा

धृ (धृ॒ङ् अवध्वंसने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धर्तुम्
तव्य = धर्तव्यः - धर्तव्या
तृच् = धर्ता - धर्त्री
क्त्वा = धृत्वा
ल्यप् = प्रधृत्य
क्तवतुँ = धृतवान् - धृतवती
क्त = धृतः - धृता
शतृँ = धरन् - धरन्ती
शानच् = धरमाणः - धरमाणा

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

धृङ्  अवध्वंसने
- धरते तुदादौ धृङ् आधारे (6115) ध्रियते  चुरादौ धृ धारणे धारयति  अनुपसर्गाल्लिम्पविन्द (31138) इति शः- धारयः  संज्ञायां (3246) वसुन्धरा  इङ्धार्योः शत्रकृच्छिणि (32130) धारयन्  अर्तिस्तुसु (उ01139) इति मन्- धर्मः  अर्तिसृधृधमि (उ02102) इत्यनिः धरणि, धरणी  अचि (द्र0 उ0 3124) धरोऽद्रिः, धरा भूः  भिदादौ (द्र0 गण0 33104) धारा  ।अध्यायन्याय (तु0 33122काशिका) इत्याधारः 931

### 📜 Overview
The word **ध्रियते** (dhriyate) is a verb in Sanskrit, commonly interpreted as "to be" or "to exist". This word derives from the root **धृ (dhṛ)**, which implies a sense of holding, supporting, or preserving. It plays a significant role in various contexts, including philosophical, literary, and daily expressions of existence, stability, and perseverance. The word is primarily used in the context of sustaining or maintaining a state.

### 🗣️ Pronunciation Guide
Dhi-ree-ya-te (stress on "ree")

### 🧠 Grammatical Profile
- **Word Type:** Verb
- **Gender:** Not applicable (verbs have no gender)
- **Root (धातु):** धृ (dhṛ) meaning 'to hold, support, or preserve'
- **Compound (समास):** Not a compound word

### 📖 Meanings
1. **Primary & Core Meanings (from Dictionaries):**
   - To exist, to be steady, to wear (Monier-Williams).
   - To remain or dwell in a particular state (Dhatukosha).
   - To inhabit, to abide (Shabdartha Kaustubha).

2. **Extended or Figurative Meanings (from Dictionaries):**
   - In various contexts, it can imply stability, persistence in a state of being, perhaps used in philosophical texts to signify the endurance of life (Akhyata Chandrika).
   - Used poetically, it can connote the idea of living with purpose or intent.

3. **Additional Meanings:**
   - In literary usage, it can also denote a metaphorical sense of holding on to principles or values, reflecting the essence of philosophical teachings.

### 🏗️ Etymology & Word Formation
The term **ध्रियते** evolves from the root **धृ (dhṛ)** which means 'to hold' or 'to keep'. It is formed by applying the rules of Sanskrit verb conjugation to this root:
- **Dhatu:** धृ (dhṛ) 
- **Pratyaya:** The suffix -यते forms the present tense.
- The base meaning relates to stability and existence, reflecting the essence of what is being held or supported.

### 🌐 Comparative Linguistics
- **Hindi:** धरना (dharna) - means 'to hold' or 'to sit'.
- **Kannada:** ಇರು (iru) - translates to 'to exist' or 'to remain'.
- **Telugu:** ఉండుట (uṇṭa) - which means 'to be' or 'to exist'.
- **Bengali:** থাকা (thaka) - to remain or to exist.

These words illustrate the influence of the Sanskrit root across various Indian languages, impacting their vocabulary related to existence and being.

### ✍️ Usage Examples
1. **From Dictionary Entries:**
   - "ध्रियते यावदेकोऽपि रिपुस्तावत्कुतः सुखम्" (As long as even one enemy exists, how can there be happiness?) - (Shabdartha Kaustubha)
   - "पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मुर्धनि" (He who is upheld by the pale banner) - (Bhagavata Purana).

2. **Additional Examples (General Knowledge):**
   - "जगति ध्रियते सर्वं." (Everything that exists in the world is sustained.) This reflects philosophical perspectives on existence.

### 🖼️ Visual or Cultural Context
In modern contexts, **ध्रियते** could symbolize the concept of **धार्मिकता** (dharmikata), or adherence to righteousness and ethical living, reinforcing the values held by individuals in society.

### ↔️ Dictionary Variations
Different dictionaries provide similar roots and meanings but may vary in certain uses or attachments to other grammatical forms. Monier-Williams emphasizes the existence aspect while Dhatukosha highlights stability, showing a slight divergence in philosophical interpretation.

### 🔄 Synonyms, Antonyms & Related Words
- **Synonyms:** स्थितिः (sthitih - stability), अस्था (asthā - existence), धारणा (dhāraṇā - holding).
- **Antonyms:** क्षीणता (kṣīṇatā - deterioration, decline), नष्ट (naṣṭa - lost, destroyed).
- **Related Words:** धरत (dharata - one who holds), धारयति (dhārayati - to support).

स्थित्याम्
1.1.4
वर्तते वसति आस्ते ध्रियते अवतिष्ठते क्षियति स्थलति मठति तिष्ठति

धृङ् - अवस्थाने (तुदा० आत्म० अक० अनि०) ध्रियते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಇರು /ಉಳಿದಿರು

धृङ् - अवस्थाने (तुदा० आत्म० अक० अनि०) ध्रियते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಬದುಕಿರು /ಜೀವಂತವಾಗಿರು
प्रयोगाः - >"ध्रियते यावदेकोऽपि रिपुस्तावत्कुतः सुखम्"
उल्लेखाः - >माघ० २-३५

धृङ् - अवस्थाने (तुदा० आत्म० अक० अनि०) ध्रियते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಧರಿಸು
प्रयोगाः - >"पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मुर्धनि"
उल्लेखाः - >भा० उद्योग०

ध्रियते (dhriyate)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika