| YouTube Channel

ध्रावकः-विका (dhrAvakaH-vikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ध्रु स्थैर्ये”@} 2 3 ‘ध्रुव--इत्येव केचित् पठन्तीति ‘ध्रुवमपाये--’ 4 इति सूत्रे पदमञ्जरीकारेणोपादानाज्ज्ञायते।]] ‘स्थैर्ये ध्रवति, गत्यां तु स्थैर्ये ध्रुवतीति शे।’ 5 इति देवः।
ध्रावकः-विका, ध्रावकः-विका, दुध्रूषकः-षिका, दोध्रूयकः-यिका
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकद्रवतिवत् 6 ज्ञेयानि।
द्रुधातुगतानि विशेषविधानानि तु नात्र भवन्ति।
7 ध्रुवः 8।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(९३३)
02
=>
(१-भ्वादिः-९४३। अक। अनि। पर।)
03
=>
[[[अ]
04
=>
(१-४-२४)
05
=>
(श्लो। २२)
06
=>
(८८३)
07
=>
[[C। ‘श्रुत्यन्तवाचा ध्रुवया प्रदूनं घोरद्रवच्चक्रजिताज्ञितारिम्।’ धा। का। २। ३५।]]
08
=>
[[१। ‘ध्रुवमपायेऽपादानम्’ (१-४-२४) इति निर्देशात् बाहुलकात् कर्तरि कप्रत्यये उवङ्।]]
1 {@“ध्रु गतिस्थैर्ययोः”@} 2 कुटादिः।
‘ध्रुव--’ इति केचित् पठन्ति।
तेषां मते 3 सेडयं धातुः।
‘स्थैर्ये ध्रवति, गत्यां तु स्थैर्ये ध्रुवतीति शे।’ 4 इति देवः।
ध्रावकः-विका, ध्रावकः-विका, दुध्रूषकः-षिका, दोध्रूयकः-यिका
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि तौदादिकगुवतिवत् 5 ज्ञेयानि।
6 ध्रुवन्-ती।
7
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(९३४)
02
=>
(६-तुदादिः-१४००। अक। अनि। पर।)
03
=>
[[२। इट्पक्षे ध्रुवितः, ध्रुवितव्यम् इत्यादीनि रूपाणि यथायथमूह्यानि। क्तिनि ध्रूतिः इति भवति। ऊठि रूपमेवम् इति विशेषः।]]
04
=>
(श्लो। २२)
05
=>
(३९६)
06
=>
[[ड्। ‘नूत्या किं भयधूतविध्रुतगुवल्लोकं तदा तद्ध्रुवत्- कोदण्डं कुवमानमैक्षि दलितं भोजेश्वराकूतवत्’।। धा। का। २। ८२।]]
07
=>
[पृष्ठम्०८२१+ २८]