धातुः: ध्यै
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: चिन्तायाम्
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: ध्यायति
अनुबन्धादिविशेषः: ऐकारान्तः


ध्यै चिन्तायाम् 
- ध्यायति । दध्यौ । ध्याता । धीः । ध्यातः ।। 912 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ध्यै चिन्तायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ध्यायकः-यिका, ध्यापकः-पिका, दिध्यासकः-सिका, दाध्यायकः-यिका;</li> <li> ध्याता-त्री, ध्यापयिता-त्री, दिध्यासिता-त्री, दाध्यायिता-त्री;</li> <li> ध्यायन्-न्ती, ध्यापयन्-न्ती, दिध्यासन्-न्ती;</li> <li> -- ध्यास्यन्-न्ती-ती, ध्यापयिष्यन्-न्ती-ती, दिध्यासिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- ध्यापयमानः, ध्यापयिष्यमाणः, -- दाध्यायमानः, दाध्यायिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm03">3</a> सुधीः <a href="#foot_krm04">4</a> -सुधियौ-सुधियः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm05">5</a> <a href="#foot_krm06">6</a> ध्यातम्-तः, ध्यापितः, दिध्यासितः, दाध्यायितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> दूढ्यः, मध्यः, <a href="#foot_krm08">8</a> धीवा-धीवरी, <a href="#foot_krm09">9</a> आढ्यः, ध्यापः, दिध्यासुः, दाध्यः;</li> <li> ध्यातव्यम्, ध्यापयितव्यम्, दिध्यासितव्यम्, दाध्यायितव्यम्;</li> <li> ध्यानीयम्, ध्यापनीयम्, दिध्यासनीयम्, दाध्यायनीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> ध्येयम्, ध्याप्यम्, दिध्यास्यम्, दाध्याय्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> ईषद्ध्यानः-दुर्द्ध्यानः-सुध्यानः;</li> <li> -- -- ध्यायमानः, ध्याप्यमानः, दिध्यास्यमानः, दाध्याय्यमानः;</li> <li> ध्यायः, ध्यापः, दिध्यासः, दाध्यायः;</li> <li> ध्यातुम्, ध्यापयितुम्, दिध्यासितुम्, दाध्यायितुम्;</li> <li> ध्यातिः, सन्ध्या, ध्यापना, दिध्यासा, दाध्याया;</li> <li> ध्यानम्, ध्यापनम्, दिध्यासनम्, दाध्यायनम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> ध्यात्वा, ध्यापयित्वा, दिध्यासित्वा, दाध्यायित्वा;</li> <li> आध्याय, अभिध्याप्य, आदिध्यास्य, आदाध्याय्य;</li> <li> <a href="#foot_krm13">13</a> ध्यायम् २, ध्यात्वा २, ध्यापम् २, ध्यापयित्वा २, दिध्यासम् २, दिध्यासित्वा २, दाध्यायम् २;</li> <li> दाध्यायित्वा २। <a href="#foot_krm14">14</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९२५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९०८। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[४। ‘ध्यायतेः सम्प्रसारणं च’ (वा। ३-२-१७८) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु क्विप्प्रत्ययः, सम्प्रसारणम्, पूर्वरूपादिकं च। द्विवचनादिषु ‘न भूसुधियोः’ (६-४-८५) इति यणो निषेधात् ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इति इयङ्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘निद्रायदिन्दीवरभाजि मज्जन्नध्राणधीस्तत्र च तं ददर्श।।’ धा। का। २।३०।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्०८१७+ २३]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘संयोगादेरातो धातोर्यण्वतः’ (८-२-४३) इति निष्ठानत्वे प्राप्ते ‘न ध्याख्यापॄ--’ (८-२-५७) इति तस्य निषेधः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[२। दुष्टं ध्यायतीति दूढ्यः। ‘आतोऽनुपसर्गे--’ (३-२-३) इति कः। पृषोद- रादिषु ‘दुरो दाशनाशदभदृयेषु--’ (वा। ६-३-१०९) इति वचनात् ढत्वमुत्वं च। ‘मां ध्यायतीति मध्यः इत्यत्राप्येवमेव कप्रत्ययः।’ इति क्षीरस्वामी। अत्र, अस्मच्छब्दप्रकृतेः ‘म’ इति कथमादेश इति न ज्ञायते।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[३। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति क्वनिपि सम्प्रसारणे रूपम्। स्त्रियाम्, ‘वनो र च’ (४-१-७) इति ङीब्रेफौ।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[४। आध्यायन्त्येनमिति आढ्यः। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः। पृषोदरादित्वान्मूर्धन्यः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[५। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्प्रत्यये, ‘ईद् यति’ (६-४-६५) इतीकारे गुणे च रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[६। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[आ। ‘प्रस्कन्दिकामिव प्राप्तो ध्यात्वा ब्रूते स्म जाम्बवान्।’ भ। का। ७। ७४।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[B। ‘ध्यायं ध्यायं परं ब्रह्म स्मारं स्मारं गुरोर्गिरः।’ प्रौढमनोरमा।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्०८१८+ २७]</li></ul>

ध्यै (ध्यै॒ चिन्तायाम् - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = ध्यानम्
अनीयर् = ध्यानीयः - ध्यानीया
ण्वुल् = ध्यायकः - ध्यायिका
तुमुँन् = ध्यातुम्
तव्य = ध्यातव्यः - ध्यातव्या
तृच् = ध्याता - ध्यात्री
क्त्वा = ध्यात्वा
ल्यप् = प्रध्याय
क्तवतुँ = ध्यातवान् - ध्यातवती
क्त = ध्यातः - ध्याता
शतृँ = ध्यायन् - ध्यायन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ध्यै  चिन्तायाम्
- अधीगर्थदयेशां कर्मणि (2352) षष्ठी मातुर्ध्यायति  ध्यापयति स्वयमेवेति णेरणौ (1367) इति तङ् नास्ति, आध्याने निषेधात्  दुष्टं ध्यायति दूढ्यः आतोऽनुपसर्गेकः (323) दुरो दाशनाशधमध्येषु (63109वा0) इति ढत्वमुत्वञ्च  आतश्चोपसर्गे कः(31136) आध्यायन्त्येनम् आढ्यः  न ध्याख्यापॄमूर्छिमदाम्  (8257) इति न निष्ठानत्वम्- ध्यातः  उणादौ धीः  ध्याप्योः सम्प्रसारणं च (उ0 4115) इति क्वनिप् धीवा  छित्वरछत्वर (उ0 31) इति धीवरः  मां ध्यायति मध्यः आतोऽनुपसर्गे कः (323)  सन्ध्यायन्त्यस्याम् इति सन्ध्या  878

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

ध्यायत्, अन्, अन्ती, अत्, thinking of, considering,
reflecting, meditating upon; supposing, imagining.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

ध्यायत् mf(अन्ती)n. thinking, meditating, imagining, Mn.; MBh.; R.


ध्यायत्

पदविभागः - >विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - >ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ /ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವ
निष्पत्तिः - >ध्यै (चिन्तायाम्) - "शतृ" (३-२-१२४)
प्रयोगाः - >"ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते"
उल्लेखाः - >गीता० २-६२

ध्यायत् mfn. (-यन्-यन्ती-यत्) Thinking of, meditating upon.
 E. ध्यै to think, शतृ aff.


<table> <tr> <td> </td> <td>ध्यायत्</td> <td> dhyAyat</td> <td>adj.</td> <td> imagining </td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>भावक</td> <td> bhAvaka</td> <td>adj.</td> <td> imagining </td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>भावन</td> <td> bhAvana</td> <td>adj.</td> <td> imagining </td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>शङ्किन्</td> <td> zaGkin</td> <td>adj.</td> <td> imagining </td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>चित्तवृत्ति</td> <td> cittavRtti</td> <td>f.</td> <td> imagining </td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>चित्त</td> <td> citta</td> <td>n.</td> <td> imagining </td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>आशङ्किन्</td> <td> AzaGkin</td> <td>adj.</td> <td> imagining to be</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>विद्याभिमानवत्</td> <td> vidyAbhimAnavat</td> <td>adj.</td> <td> imagining one's self learned</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>अभिमानिन्</td> <td> abhimAnin</td> <td>adj.</td> <td> imagining one's self to be or to possess</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>विपर्यास</td> <td> viparyAsa</td> <td>m.</td> <td> imagining what is unreal or false to be real or true</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

ध्यायत्
mfn. (-यन्-यन्ती-यत्) Thinking of, meditating upon.
E. ध्य to think, शतृ aff.


ध्यायत् (dhyAyat)

शब्दसागरः

Spoken Sanskrit

Wilson

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Shabdartha Kaustubha