धैर्य्य (dhairyya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
वाचस्पत्यम्
Sanskritधैर्य्य धीरस्य भावः कर्म वा ष्यञ् । १ धृतौ “स्थिराचित्तोन्नतिर्या तु तद्धैर्य्यमिति संज्ञितमिति” भूपालकोषः ।२ अप्रमादे ३ अत्याकुलत्वे ४ विघ्नाद्युपस्थितावपि प्रारब्धा-परित्यागहेतावन्तःकरणवृत्तिविशेषे । ५ निर्विकारचि-त्तत्वे । “मनसो निर्विकारत्वं धैर्य्यं सत्स्वपि हेतुषु”एतदभिप्रायेण “विकारहेतौ सति विक्रियन्ते येषां नचेतांसि तएव धीराः” इति कुमा० उक्तम् । “कुर्य्यां हर-स्यापि पिनाकपाणेर्वैर्य्यच्युतिं के मम धन्विनोऽन्ये”कुमा० । “अवधीर्य धैर्यकलिता दयितम्” माघः । ६ नाय-कयोर्गुणभेदे धीरताशब्दे दृश्यम् । ७ पुरुषगुणभेदेयथा “शोभा विलासो माधुर्य्यं गाम्भीर्य्यं धैर्य्यतेजसी । ललितौदार्य्यमित्यष्टौ सत्वजाः पौरुषा गुणाः”इत्युद्दिश्य “व्यवसायादचलनं धैर्य्यं विघ्ने महत्यपि”सा० द० लक्षितम् उदाहृतञ्च “श्रुताप्सरोगीतिरपिक्षणेऽणिन् हरः प्रसंख्यानपरो बभूव । आत्मेश्वराणां नहि जातु विघ्नाः समाधिभेदप्रभवो भवन्ति” । स्वार्थेघ्यञ् । पुरुषमेधयज्ञे ८ हौम्यदेवभेदे । तदुपक्रमे“मेधायै रथकारं धैर्य्याय तक्षाणम्” यजु० ३० । ७
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.