| YouTube Channel

धेना (dhenA)

 
Capeller Eng
English
धे॑ना
f.
 milch cow or milk.
Spoken Sanskrit
English
धेना dhenA
f.
 any beverage made of milk
धेना dhenA
f.
 river
धेना dhenA
f.
 speech
धेना dhenA
f.
 voice
धेना dhenA
f.
 milch cow
धेना dhenA
f.
 mare
Monier Williams Cologne
English
धे॑ना
f.
 a milch cow
pl.
 any beverage made of milk,
RV.
a mare (?), i, 101, 10
v, 30, 9
river,
L.
speech, voice (?), i, 2, 3 (Sāy.
cf.
Naigh.
 i, 11)
N.
 of the wife of Bṛhaspati,
TĀr.
Vait.
Macdonell
English
धेना dhé-nā,
f.
 milch cow:
pl.
 libations of 🞄milk.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धेना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನದಿ /ಹೊಳೆ
धेना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಾಷಣ /ಮಾತು
विस्तारः - > "धेनह् समुद्रे धेना तु नद्यां स्यात् भारतीभिदि" - हेम० ।
Vedic Reference
English
Dhenā denotes a ‘milch cow, ’^1 or in the plural, ‘draughts of
milk.’^2 In two passages^3 Roth^4 takes the word to mean ‘mare, ’
and in another the ‘team’ of Vāyu's chariot. Benfey, ^6 on the
other hand, renders it ‘lips’ in one passage, ^7 with Sāyaṇa and
with Durga's commentary on the Nirukta.^8 Geldner^9 assigns
to the word the senses of ‘lips, ’^10 ‘speech, ’^11 ‘cow, ’^12 ‘beloved, ’^13
and ‘streams.’^14
5) Rv. i. 2, 3.
1) Rv. iii. 34, 3 (Macdonell, Vedic
Mythology, p. 61)
v. 62, 2. Cf. Geldner,
Vedische Studien, 3, 114.
2) Rv. iii. 1, 9
iv. 58, 6, etc.
3) i. 101, 10
v. 30, 9.
4) St. Petersburg Dictionary, s.v.
6) Orient und Occident, 3, 130.
7) Rv. i. 101. 10.
8) vi. 17. Cf. Zimmer, Altindisches
Leben, 249.
9) Vedische Studien, 3, 35-43
166
Rigveda, Glossar, 95.
10) Rv. i. 101. 10
iii. 1, 9.
11) Rv. iv. 58, 6
i. 55, 4
141, 1
viii. 32, 22
x. 104, 3. 10.
12) Rv. v. 62, 2, and Vāyu's cow of
plenty, i. 2, 3.
13) Rv. v. 30, 9.
14) Rv. vii. 21, 3
iii. 34, 3.
Cf. Max Müller, Sacred Books of the
East, 32, 441, 442.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धेना,
स्त्री,
 (धेन + टाप् । “टित्त्वेऽपि खच्येव ङीप् ।इति हरदत्तोक्तेर्न ङीप् ।” इति केचित् ।)नदी । (दधातेर्लटः शानचि व्यत्य येन एत्वा-भ्यासलोपौ दधाना स्वमभिधेयं वर्षप्रदानेनलौकिकाय वा । यद्वा, धेट पाने ‘धेट इच्च’ इतिनप्रत्ययः इकाराश्चान्तादेशः गुणः । धयन्तितामिति धेना । पानमत्र स्वीकारः । यद्वा, आस्वादः । धीयते पीयते आस्वाद्यते वानेनधयन्ति प्राणमिति धेना ।” इति देवराजयज्वा ।१ । ११ । ३९ ।) भारतीभेदः । इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, ऋग्वेदे । ३ । १ । ९ ।“व्यस्य धारा असृजद्वि धेनाः ।”“धेना माध्यमिका वाचश्च विसृजति ।” इतितद्भाष्ये सायनः ॥
)
Capeller
German
धेना
f.
 Milchkuh
Pl. Milchtrank.
Grassman
German
dhénā, f., ursprünglich säugendes Thier [von 2. dhā, vgl. gr. ϑηλή, ϑηλώ, ϑῆλυς, lat. femina]
daher 1〉 Milchkuh
2〉 Stute
3〉 pl. Milchtrank.
-ā 1〉 {2, 3}
{930, 10}.
-ām 1〉 {55, 4}.
-e [du.] 2〉 {101, 10}
{384, 9} (ubhé asya 〰).
-ās [N. pl.] 1〉 ṛ́tásya {141, 1}. — 2〉 {537, 3}. — 3〉 {354, 6}.
-ās [A.] 1〉 āvís 〰 akṛnot rāmiā́ṇām {268, 3}
svásarasya {416, 2}. — 3〉 {235, 9}
{610, 4}
{652, 22}
{869, 6}.
-ābhis 3〉 {930, 3}.