| YouTube Channel

धूर्त्त (dhUrtta)

 
शब्दसागरः
English
धूर्त्त
mfn.
(-र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
1. Fraudulent, crafty, dishonest, knavish
&c.
2. Mischievous, injurious.
m.
(-र्त्तः)
1. A gamester.
2. A rogue, a
cheat.
3. Thorn apple, (Dhutura.)
n.
(-र्त्तं)
1. Rust or iron filings.
2. Black salt.
E.
धुर्व्व to injure, Unādi affix तन्,
deriv.
irr
. धूर वा क्त
Yates
English
धूर्त्त (र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
a. Fraudulent
mis-
chievous.
m.
A gamester, a
rogue
a thorn-apple.
n.
Rust,
iron filings
black salt.
Wilson
English
धूर्त्त
mfn.
(-र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
1 Fraudulent, crafty, dishonest, knavish, &c.
2 Mischievous, injurious.
m.
(-र्त्तः)
1 A gamester.
2 A rogue, a cheat.
3 Thorn apple, (Datura.)
n.
(-र्त्तं)
1 Rust or iron filings.
2 Black salt.
E.
धुर्व्व to injure, Uṇādi affix तन्,
deriv.
irr
.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धूर्त्त
पु०
धूर्व--धूर--वा क्त उणा० तन् वा धूस्तूरवृक्षे(धूतुरा) अमरः चोरकवृक्षे राजनि० लौहकिट्टे
न०
हेमच० विड्लबणे
न०
राजनि० भावे क्त हिंसनेतदस्यास्ति अर्श० अच् उणा० तन् वा वञ्चके माया-विनि द्यूतकरे
त्रि०
हेमच० शठनायके शठशब्दे तल्ल-क्षणं दृश्यम् “सार्द्धं मनोरथशतैस्तव धूर्त्त! कान्ता सैवस्थिता मनसि कृत्रिमहावरम्या” “दृष्ट्वेकासनसंस्थितेप्रियतमे पश्चादुपेत्यादराद् एकस्या नयने पिधाय विहित-क्रीडानुबन्धच्छलः ईषद्वक्रितकन्धरः सपुलकः प्रेम्णो-ल्लसन्मानसाम् अन्वर्हासलसत्कपोलफलकां धूर्त्तोऽपरांचुम्बति” सा० तत्र द्यूतकरे “प्राप्ते नृपतिना भागे प्रसिद्धेधूर्त्तमण्डले” गृह्णीयाद्धूर्त्तकितवादितराद्दशकं शतम्”याज्ञ० वञ्चके “नराणां नापितो धूर्त्तः पक्षिणां चैववायसः दंष्ट्रिणां शृगालस्तु श्वेतभिक्षुस्तपस्विनाम्”पञ्चत० “स्वर्णकारः स्वर्णबणिक् कायस्थश्च व्रजेश्वर! ।नरेषु मध्ये ते धूर्त्ताः कृपाहीना महीतले हृदयंक्षुरधाराभं तेषां नास्ति सादरम् शतेषु सज्जनःकोऽपि कायस्थो नेतरौ तौ सुबुद्धिः शिवभक्तश्चशास्त्रज्ञो धर्ममानसः विश्वसेत् तेषु तात खात्म-कल्याणहेतवे” ब्रह्मवैवर्त्त जन्मख० ८५ अ० “प्रियाश्चधूर्त्ता मम सेविनः सदा” भा० वि० अ० धूर्त्तशब्देनजातिवाचकस्य समासे पीटायुवतीत्यादि पा० परनिपातेवकधूर्त्त शृगालधूर्त्त कठधूर्त्त इत्यादि शौण्डादि० त० ।अक्षधूर्त्तः धुर्व कर्मणि क्त हिंसिते
त्रि०