| YouTube Channel

धूमावती (dhUmAvatI)

 
Apte
English
धूमावती [dhūmāvatī],
f.
 One of the ten great goddesses of learning
विद्या धूमावती तथा Tantrasāra.
Monier Williams Cologne
English
धूमा-वती
f.
N.
 of a place of pilgrimage,
MBh.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धूमावती
noun
एकं तीर्थस्थानम् ।
"धूमावत्याः उल्लेखः महाभारते अस्ति"
पुराणम्
English
धूमावती / DHŪMĀVATĪ. A holy place. The wishes of those who take three days' fast in this holy place are realised. (M.B. Vana Parva, Chapter 84, Stanza 22).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धूमावती,
स्त्री,
 दशमहाविद्यान्तर्गतविद्याविशेषः ।अस्या ध्यानं यथा, --“विवर्णा चञ्चला दुष्टा दीर्घा च मलिनाम्बरा ।विमुक्तकुन्तला रूक्षा विधवा विरलद्बिजा ।काकध्वजरथारूढा विलम्बितपयोधरा ॥
सूर्पहस्तातिरुक्षाक्षा धूतहस्तवरान्विता ।प्रवृद्धघोणा तु भृशं कुटिला कुटिलेक्षणा ॥
क्षुत्पिपासार्द्दिता नित्यं भयदा कलहास्पदा ।जपेत् कृष्णत्रतुर्द्दश्यां पुरश्चरणसिद्धये ॥
”इति तन्त्रसारः ॥
(अस्या मन्त्रो यथा, मन्त्रकोषे ।“दान्तावर्घीशबिन्द्वन्तौ ततो धूमावताद्विठः ।धूमावती मनुः प्रोक्तो वैरिनिग्रहकारकः ॥
”धूँ धूँ धूमावती स्वाहा ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धूमावती धूम इव वर्णोऽस्त्यस्याः मतुप् मस्य वः शरा-पूर्वपददीर्घः संज्ञायाम् । दशमहाविद्यान्तर्गते देवीभेदेमहाविद्याशब्दे दृश्यम् । “विद्या धूमावती तथा”तन्त्रसारः । तद्ध्यानं यथा “विवर्णा चञ्चला दुष्टा दीर्घाच मलिनाम्बरा । विमुक्तकुन्तला रूक्षा विधवा विरल-द्विजा । काकध्वजरथारूढा विलम्बितपयोधरा । सूर्प-हस्तातिरूक्षाक्षी धूतहस्ता वरान्विता । प्रवृद्धघोणातु भृशं कुटिला कुटिलेक्षणा । क्षुत्पिपासार्दिता नित्यंभयदा कलहास्पदा । जपेत् कृष्णचतुर्दश्यां पुरश्चरण-सिद्धये” तन्त्रसारः । तन्मन्त्रादिकं तन्त्रसारे दृश्यम् ।