धूमपान (dhUmapAna)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Spoken Sanskrit

English

धूमपान 	-	 dhUmapAna 	-	 n.
  	-	 smoking
धूमपानं गतवर्षे एव अहं त्यक्तवान् 	-	 dhUmapAnaMgatavarSeevaahaMtyaktavAn 	-	 sent.
  	-	 Igaveupsmokinglastyear.
उष्मवत् 	-	  uSmavat 	-	 adj.
  	-	 smoking
धूमिन् 	-	  dhUmin 	-	 adj.
  	-	 smoking
धूमायन 	-	  dhUmAyana 	-	 n.
  	-	 smoking
धूमायित 	-	  dhUmAyita 	-	 n.
  	-	 smoking
विधूम 	-	  vidhUma 	-	 adj.
  	-	  not smoking
धूमपान 	-	  dhUmapAna 	-	 n.
  	-	  tobacco-smoking
धूपनेत्र 	-	  dhUpanetra 	-	 n.
  	-	  pipe for smoking
प्रयोगपाद 	-	  prayogapAda 	-	 n.
  	-	 smoking for the sake of one's health

 
   धूमपान   dhUmapAna   n.
   smoking   
   धूमपान  dhUmapAna  n.
   inhalation of smoke or vapour   
   धूमपान  dhUmapAna  n.
   tobacco-smoking     
            

 
   धूमपान  dhUmapAna n.
   tobacco-smoking

Monier Williams Cologne

English

 धूम—पान n.
  inhalation of sm° or vapour,  Car.
 ,  tobacco-smoking,  L.
 

Apte Hindi

Hindi

धूमपानम्
नपुं*
   धूमः- पानम् -
धुआँ या वाष्प पीना

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Shabdartha Kaustubha

Kannada

धूमपान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಗೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು
व्युत्पत्तिः - > धूमस्य पानम्
धूमपान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೀಡಿ ಸಿಗರೇಟು ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಸೇದಿ ಹೊಗೆ ಕುಡಿಯುವುದು

L R Vaidya

English

 DUma-pAna {% n. %} inhaling smoke or vapour.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 धूमपान न०
  ६ त० । सुश्रुतोक्ते नेत्रव्रणादिरोगहरेधूमविशेषस्य पाने तद्विधिस्तत्रोक्तो यथा“अथातो धूमनस्यकवलग्रहचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ।धूमः पञ्चविधो भवति । तद्यथा प्रायोगिकः स्नेहनोवैरेचनः कासघ्नो वामनीयश्चेति । तत्रैलादिना कुष्ठ-तगरवर्ज्येण श्लक्ष्णपिष्टेन द्वादशाङ्गुलं शरकाण्डंक्षौमेणाष्टाङ्गुलं वेष्टयित्वा लेपयेदेषा वर्त्तिः प्रायोगिके ।स्नेहफलसारमधूच्छिष्टसर्जरसगुग्गुलुप्रभृतिभिः स्नेह-मिश्रैः स्नेहने । सिराविरेचनद्रव्यैर्वैरेचने । वृहतीकण्टकारिकात्रिकटुककासमर्द्दहिंग्विङ्गुदीत्वङ्मनःशिला-च्छिन्नरुहाकर्कटशृङ्गीप्रभृतिभिः कासहरैश्च कासघ्ने ।स्नायुचर्मखुरशृङ्गकर्कटकास्थिशुष्कमत्स्यवल्लूरकृमिप्रभृति-भिर्वामनीयैश्च वामनीये । तत्र वस्तिनेत्रद्रव्यैर्धूम-नेत्रद्रव्याणि व्याख्यातानि भवन्ति । धूमनेत्रन्तु कनि-ष्ठिकापरिणाहमग्रे कलायमात्रं स्रोतोमूलेऽङ्गुष्ठपरि-णाहं धूमवर्त्तिप्रवेशस्रोतोऽङ्गुलान्यष्टचत्वारिंशत् प्रायो-निके । द्वात्रिंशत् स्नेहने । चतुर्विंशतिर्वैरेचने । षोड-शाङ्गुलं कासघ्ने वामनीये च । एते अपि कोलास्थि-मात्रच्छिद्रे भवतः । व्रणनेत्रमष्टाङ्गुलं व्रणधूपनार्मंकलायपरिमण्डलं कुलत्थवाहिस्रोत इति । अथ सु-खोपविष्टः सुमना ऋज्वधोदृष्टिरतन्द्रितः स्नेहाक्तां प्रदीप्तांवर्तिं (प्रदीप्य) नेत्रस्रोतसि धूमं पिबेत् । मुखेन तंपिबेत्पूर्वं नासिकाभ्यां ततः पिबेत् । मुखपीतं मुखे-नैव वमेत्पीतञ्च नासया । मुखेन धूममादाय नासि-काभ्यां न निर्हरेत् । तेन हि प्रतिलोमेन दृष्टिस्तत्रविहन्यते । विशेषतस्तु प्रायोगिकं घ्राणेनाददीतृ स्नेहनंमुखनासाभ्यां नासिकया वैरेचनं,  मुखैनैवेतरे । तत्र प्रायो-गिके वर्त्तिं व्यपगतशरकाण्डां निवातातपशुष्कामङ्गारे-ष्ववदीप्य नेत्रमूलस्रोतसि प्रयुज्य धूममाहरेति ब्रूयात् ।एवं स्नेहनं वैरेचनिकञ्च कुर्य्यादिति । इतरयोर्व्यपेतधूमाङ्गारस्थिरे समाहिते शरावे पक्षिप्य वर्त्तिं मूल-च्छिद्रणान्येन शरावेण पिधाय तन्मिन् छिद्रे नेत्रमूलंसंयोज्य धूममासेवत । प्रशान्ते धूमे वार्त्तमवशिष्टांप्रक्षिप्य पुनरपि धूमं पाययेदादोषविशुद्धेरेष धूम-पानोपायविधिः । तत्र शोकश्रमभयामर्षौष्ण्यबिषरक्त-पित्तमदमूर्च्छादाहपिपासापाण्डुरोगतालुशोषच्छर्द्दिशिरो-ऽभिघातोद्गारापतर्पिततिमिरप्रमेहोदराध्मानोर्द्ध्ववातार्त्ताबालवृद्धदुर्बलविरिक्तास्थापितजागरितगर्भिणीरूक्षक्षीणक्ष-तोरस्कमधुघृतदधिदुग्धमत्स्यमद्ययवागूपीताल्पकफाश्च नधूममासेवेरन् । अकालपीतः कुरुते भ्रममूर्च्छाशिरो-रुजः । घ्राणश्रोत्राक्षिजिह्वानामुपधातञ्च दारुणम् ।आद्यास्तु त्रयो धूमा द्वादशसु कालेषूपादेयाः ।तद्यथा क्षतदन्तप्रक्षालननस्यस्नानभोजनदिवास्वप्नमैथु-नच्छर्दिमूत्रोच्चाररुषितशस्त्रकर्मान्तेष्विति । तत्र मूत्रो-च्चारक्षवथुरुषितमैथुनान्तेषु स्नैहिकः स्नानच्छर्दन-दिवास्वप्नान्तेषु वैरेचनः । दन्तप्रक्षालननस्यस्नानभोजन-शस्त्रकर्मान्तेषु प्रायोगिक इति । तत्र स्नेहनो वातंशमयति स्नेहादुपलेपाच्च वैरेचनः श्लेष्माणमुत्क्लेश्याप-कर्षति रौक्ष्यात्तैक्ष्ण्यादौष्ण्याद्वैशद्याच्च । प्रायोगिकःश्लेष्माणमुत्क्लेशयत्युत्क्लिष्टं चापकर्षति साधारणत्वात्-पूर्वाभ्यामिति । भवति चात्र नरो धूमोपयोगाच्च प्रस-न्नेन्द्रियवाङ्मनाः । दृढकेशद्विजश्मश्रुसुगन्धिविशदाननः ।कासश्वासारोचकास्योपलेपस्यरभेदमुखास्राववमथुतन्द्रानि-द्राहनुमन्यास्तम्भपीनसशिरोरोगकर्णाक्षिशूलवातकफनि-मित्ताश्चास्य मुखरोगा न भवन्ति । तस्य योगातियोगौविज्ञातव्यौ तत्र योगो रोगप्रशमनोऽतियोगो रोगा-प्रशमनस्तालुगलशोषपरिदाहपिपासामूर्च्छाभ्रममदकर्णा-क्षिदृष्टिनासारोगदौर्बल्यानीत्यतियोगो जनयति ।प्रायोगिकं त्रींस्त्रीनुच्छ्वासानाददीत । मुखनासिकाभ्याञ्चपर्य्यायांस्त्रींश्चतुरो वेति । स्नैहिकं यावदश्रुप्रवृत्तिः ।वैरेचनिकमादोषदर्शनात् । तिलतण्डुलयवागूपीतेनपातव्यो वामनीयः । ग्रासान्तरेषु कासघ्न इति । व्रण-धूमं शरावसम्पुटोपनीतेन नेत्रेण व्रणमानयेत् धूम-नाद्वेदनोपशमो व्रणवैशद्यमास्रावोपशमश्च भवति” ।“शोफद्रावरुजायुक्तान् धूमपानैर्विशोधयेत्” सुश्रुतः ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.