| YouTube Channel

धूत (dhUta)

 
शब्दसागरः
English
धूत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1. Shaken, agitated.
2. Reproached, reviled.
3.
Abandoned, deserted.
4. Judged, discriminated.
f.
(-ता) A wife.
E.
धू to shake, &c. affix क्त
this root also forms धून with the same
aff.
Yates
English
धूत (तः-ता-तं)
a. Shaken, reviled
abandoned
judged.
f.
A wife.
Spoken Sanskrit
English
धूत - dhUta -
adj.
- judged
विचारित - vicArita -
adj.
- judged
समर्थित - samarthita -
adj.
- judged
विचेष्टित - viceSTita -
adj.
- ill-judged
देशदृष्ट - dezadRSTa -
adj.
- judged as to place
विवेक्तव्य - vivektavya -
adj.
- to be judged correctly
समर्थितवत् - samarthitavat -
adj.
- one who has judged or considered
विभावितत्व - vibhAvitatva -
n.
- state of being perceived or judged
दुर्विवेचन - durvivecana -
adj.
- difficult to be judged or decided on
धूत dhUta
adj.
kindled
धूत dhUta
adj.
stirred
धूत dhUta
adj.
agitated
धूत dhUta
adj.
destroyed
धूत dhUta
adj.
removed
धूत dhUta
adj.
fanned
धूत dhUta
adj.
reproached
धूत dhUta
adj.
judged
धूत dhUta
adj.
shaken off
धूत dhUta
n.
morality
धूत dhUta ppp. shaken
Wilson
English
धूत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1 Shaken, agitated.
2 Reproached, reviled.
3 Abandoned, deserted.
4 Judged, discriminated.
f.
(-ता) A wife.
E.
धू to shake, &c. affix क्त
this root also forms धून with the
same
aff.
Apte
English
धूत [dhūta], p. p. [धू-क्त]
Shaken.
Shaken off, removed.
Fanned.
Abandoned, deserted.
Reviled.
Judged.
Disregarded, treated with contempt.-ता A wife.
Comp.
-कल्मष, -पाप
a.
who has shaken off his sins, free from sin, pure. -गुणः an ascetic practice, precept.
Apte 1890
English
धूत p. p. [धू-क्त] 1 Shaken.
2 Shaken off, removed.
3 Fanned.
4 Abandoned, deserted.
5 Reviled.
6 Judged.
7 Disregarded, treated with contempt.
8 Judged.
ता A wife.
Comp.
कल्मष,
पाप a. who has shaken off his sins, free from sin.
Monier Williams Cologne
English
धूत॑
mfn.
shaken, stirred, agitated,
RV.
&c.
&c.
(said of the Soma= ‘rinsed’,
SV.
धौत)
fanned, kindled, Ṛtus.
shaken off, removed, destroyed (See below)
judged,
L.
reproached, ib.
धूत॑
n.
morality,
Buddh.
Monier Williams 1872
English
धूत, अस्, आ, अम्, shaken, shaken off, removed,
agitated
fanned, rinsed, cleansed (in this sense said
to be an old form for धौत, q. v.)
deserted, aban-
doned
reproached, reviled
judged, discriminated
(अम्), n. (?), good behaviour
(आ), f. a wife.
—धूत-
कल्मष, अस्, आ, अम्, one whose sins are shaken
off, free from sin, pure.
—धूत-पाप, अस्, आ, अम्,
one who has shaken off his sins
removing or
destroying sin
(आ), f., N. of a river
of the daughter
of the ascetic Veda-śiras.
—धूतपाप-तीर्थ, अम्,
n., N. of a Tīrtha.
—धूतपापेश्वर-तीर्थ (°प-
ईश्°), अम्, n., N. of a sacred bathing-place.
—धूत-
पाप्मन्, आ, आ, अ, = धूत-पाप, q. v.
Apte Hindi
Hindi
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
हिला हुआ
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
"उतार फेंका हुआ, हटाया हुआ"
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
भड़काया हुआ
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
"परित्यक्त, उजड़ा हुआ"
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
फटकारा हुआ
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
परीक्षित
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
"अवज्ञात, तिरस्कारपूर्वक व्यवहार किया गया"
धूत
भू* क* कृ* - धू + क्त
अनुमानित
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धूत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಲ್ಲಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಚಲುಸುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > धुञ् (कम्पने) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "अथोच्चकैरासनतः परार्ध्यादुद्यन् धूतारुणवल्कलाग्रः"
उल्लेखाः - > किरा० २-५७
धूत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಡುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "धूतधौतासयः प्रष्ठाः प्रातिष्ठन्त क्षमाभृताम्"
उल्लेखाः - > माघ० १९-३०
धूत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
विस्तारः - > "त्यक्तं हीनं विधुतं समुज्झितं धूतम्त्सृष्टम्" - अम०
धूत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಭಯಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
विस्तारः - > "धूतं तु कम्पिते भर्त्सिते त्रिषु" - मेदि०
L R Vaidya
English
DUta {% a. (f. ता) %} 1. Shaken
2. shaken off, removed
3. disregarded, treated with contempt
4. guessed, (pp. of धू q.v.).
Kridanta Forms
Sanskrit
धू (धू꣡ञ् कम्पने इत्येके - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = धवनम्
अनीयर् = धवनीयः - धवनीया
ण्वुल् = धावकः - धाविका
तुमुँन् = धवितुम् / धोतुम्
तव्य = धवितव्यः / धोतव्यः - धवितव्या / धोतव्या
तृच् = धविता / धोता - धवित्री / धोत्री
क्त्वा = धूत्वा
ल्यप् = प्रधूय
क्तवतुँ = धूतवान् - धूतवती
क्त = धूतः - धूता
शतृँ = धून्वन् - धून्वती
शानच् = धून्वानः - धून्वाना
धू (धू꣡ विधूनने - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = धुवनम्
अनीयर् = धुवनीयः - धुवनीया
ण्वुल् = धावकः - धाविका
तुमुँन् = धुवितुम्
तव्य = धुवितव्यः - धुवितव्या
तृच् = धुविता - धुवित्री
क्त्वा = धूत्वा
ल्यप् = प्रधूय
क्तवतुँ = धूतवान् - धूतवती
क्त = धूतः - धूता
शतृँ = धुवन् - धुवन्ती / धुवती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
परिक्षिप्ते वलयितं निवृत्तं परिवेष्टितम् १४७४
परिस्कृतं परीतं त्यक्तं तूत्सृष्टमुज्झितम्
धूतं हीनं विधूतं विन्नं वित्तं विचारिते १४७५
-wordlist-
परिक्षिप्त (क्ली), वलयित (क्ली), निवृत्त (क्ली), परिवेष्टित (क्ली), परिस्कृत (क्ली), परीत (क्ली), त्यक्त (क्ली), उत्सृष्ट (क्ली), उज्झित (क्ली), धूत (क्ली), हीन (क्ली), विधूत (क्ली), विन्न (क्ली), वित्त (क्ली), विचारित (क्ली)
--source--
प्रेङ्खोलितं तरलितं लुलितं प्रेङ्खितं धुतम् १४८०
चलितं कम्पितं धूतं वेल्लितान्दोलिते अपि
-wordlist-
प्रेङ्खोलित (क्ली), तरलित (क्ली), लुलित (क्ली), प्रेङ्खित (क्ली), धुत (क्ली), चलित (क्ली), कम्पित (क्ली), धूत (क्ली), वेल्लित (क्ली), आन्दोलित (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धूतः, त्रि, (धू + क्तः ।) कम्पितः (यथा, मेघ-दूते ३५ ।“धूतोद्यानं कुवलयरजोगन्धिभिर्गन्धवत्या-स्तोयक्रीडाविरतयुवतिस्नानतिक्तैर्मरुद्भिः
”)भर्त्सितः इति मेदिनी ते, २८
त्यक्तः ।इत्यमरः १०७
तर्कितः इतिधरणिः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धूत
त्रि०
धू--क्त त्यक्ते कम्पिते भर्त्सिते मेदि० तर्कितेधरणिः “पवनश्च धूतनवनीपवनः” माघः “पादानतःकोपनयाऽवधूतः” कुमा०