| YouTube Channel

धुस्तूरः (dhustUraH)

 
Apte 1890
English
धुस्तु(स्तू)रः N. of a plant (= धत्तूर q. v.).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
द्यूतकरः, द्यूतकारः, कितवः, अक्षधूर्तः, अक्षदेवी, अक्षद्यूः, अक्षधूर्तः, धुस्तूरः, कैरवः, द्यूतकृत्, अक्षकितवः, कटप्रूः, देवसभ्यः, देविता, हरिकः, हारकः, कृष्णकोहलः
noun
यः अक्षैः अक्षान् वा दीव्यति।
"द्यूतकरः द्यूते विगतविभवः जातः।"
Synonyms:
कितवः, उन्मत्तः, धूर्तः, कनकाह्वयः, मातुलः, महनः, धत्तूरः, शठः, मातुलकः, श्यामः, शिवशेखरः, खर्ज्जूघ्नः, खलः, कण्टफलः, मोहनः, मत्तः, शैवः, धुस्तुरः, धुत्तुरः, धुस्तूरः, पुरीमोहः, कषायः
noun
क्षुपविशेषः तत् क्षुपं यस्य बीजानि विषयुक्तानि सन्ति।
"शिवाय कितवः रोचते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धुस्तूरः,
पुं,
(धुनोति कम्पयति चित्तं सेवनेन ।धु कम्पने + “खर्जिपिञ्जादिभ्य उरोलचौ ।”उणां ९० इति ऊरः “धुनोतेः स्तुट्च ।” इत्युज्ज्वलदत्तोक्त्या स्तुट् ।) क्षुपविशेषः ।धुतुरा इति भाषा तत्पर्य्यायः उन्मत्तः २कितवः धूर्त्तः कनकाह्वयः मातुलः ६मदनः इत्यमरः ७७
धत्तूरः८ इति हेमचन्द्रः
शठः मातुलकः १०श्यामः ११ शिवशेखरः १२ खर्ज्जूघ्नः १३ काह-लापुष्पः १४ खलः १५ कण्टफलः १६ मोहनः१७ कृलभः १८ मत्तः १९ शैवः २० इतिराजनिर्घण्टः
देविका २१ तूरी २२ महा-मोही २३ शिवप्रियः २४ धुस्तुरः २५ धुत्तुरः२६ इति शब्दरत्नावली
अस्य गुणाः
मदवर्णाग्निवातकारित्वम् ज्वरकुष्ठयूकालिक्षा-व्रणश्लेष्मकण्डूकृमिविषनाशित्वम् कषायत्वम् ।मधुरत्वम् तिक्तत्वम् उष्णत्वम् गुरुत्वञ्च ।इति भावप्रकाशः
कटुत्वम् कान्तिकारि-त्वम् त्वग्दोषखर्ज्जूभ्रमनाशित्वञ्च इति राज-निर्घण्टः
मूर्च्छाकारित्वम् वह्निपित्तनाशि-त्वञ्च इति राजवल्लभः
(उपविषविशेषो-ऽयम् तद्यथा, --“अर्कक्षीरं स्नुहीक्षीरं तथैव कालहारिका ।करवीरकधुस्तूरौ पञ्च चोपविषाणि तत्
अर्कक्षीरं स्नुहीक्षीरं लाङ्गलीकरवीरकम् ।गुञ्जाहिफेनधुस्तूरौ सप्तोपविषजातयः
”इति वैद्यकभैषज्यधन्वन्तरिग्रन्थे विषाधिकारे
)