| YouTube Channel

धुनि (dhuni)

 
शब्दसागरः
English
धुनि
f.
 (-निः) A river
see the next.
Capeller Eng
English
धु॑नि
a.
 boisterous, tempestuous, wild
m.
N.
 of a demon.
Yates
English
धुनि (निः) 2.
f.
 A river.
Spoken Sanskrit
English
धुनि dhuni
adj.
 boisterous
धुनि dhuni
adj.
 roaring
धुनि dhuni
adj.
 sounding
धुनि dhuni
f.
 river
Wilson
English
धुनि
f.
 (-निः) A river
see the next.
Apte
English
धुनिः [dhuniḥ] नी [nī], नी
f.
 A river
पुराणां संहर्तुः सुरधुनि कपर्दो$धिरुरुहे G. L.* 22.
Comp.
 -नाथः tho ocean.
Apte 1890
English
धुनिः,
नी f. A river
पुराणां संहर्तुः सुरधुनि कपर्दोऽधिरुरुहे G. L. 22.
Comp.
नाथः the ocean.
Monier Williams Cologne
English
धु॑नि
mfn.
 roaring, sounding, boisterous (the Maruts, rivers, the Soma
&c.
 ),
RV.
VS.
TĀr.
धु॑नि
m.
N.
 of a demon slain by Indra,
RV.
of a son of the Vasu Āpa,
BhP.
धु॑नि
f.
 river (cf. द्यु-धुनि).
Monier Williams 1872
English
धुनि, इस्, इस्, इ। See col. 3.
धुनि, इस्, इस्, इ, Ved. sounding, roaring, blustering
(Sāy.) shaking, agitating, causing to tremble, (fr. rt.
1. धु)
(इस्), m. epithet of the Soma
N. of a
demon slain by Indra
(इस् or धुनी), f. a river [cf.
नदी]
(अयस्), m. pl. ‘the agitators, ’ an epithet of
the Maruts.
—धुनि-मत्, आन्, अती, अत्, Ved. roaring,
sounding
(Sāy.) agitated, trembling.
—धुनि-
व्रत, अस्, आ, अम्, Ved. habitually roaring or bluster-
ing
(Sāy.) whose function is the agitation or shaking
(of trees &c.).
—धुनी-नाथ, अस्, m. ‘lord of the
rivers, ’ the ocean.
Macdonell
English
धुनि dhún-i,
a.
 [√ dhvan] rushing, roaring, 🞄stormy.
Benfey
English
धुनि धुनि, i. e. ध्वन् + इ,
I.
adj.
1. Roaring, Chr. 290, 5 = Rigv. i. 64, 5.
2.
f.
 also धुनी धुनी, A river,
Bhāg. P. 8, 21, 4.
--
Comp.
 द्यु-धुनि,
f.
 a
name of the Gaṅgā, Bhāg. P. 3, 23, 39.
Apte Hindi
Hindi
धुनिः
स्त्री*
 - धु + नि
"नदी, दरिया"
L R Vaidya
English
DunI(ni) {% f. %} A river, कतमया पुराणां संहर्तुः सुरधुनि कपर्दोऽधिरुरुहे G.L.22.
Lanman
English
dhúni, a. shaking, stormily moved, boisterous,
wild. [fr. quasi-root dhun of
dhunóti, √ dhū.]
Vedic Reference
English
Dhuni is the name of a foe of Indra, normally mentioned
along with Cumuri in the Rigveda.^1 He and Cumuri seem to
have been opposed to Dabhīti.^2 His name is probably that
of an aboriginal chief.^3
1) ii. 15, 9
vi. 18, 8
20, 13
vii. 19, 4.
2) Rv. x. 113. 9.
3) Wackernagel, Altindische Grammatik,
1, xxii
Macdonell, Vedic Mythology,
p. 162. Cf. Oldenberg, Religion des
Veda, 157, 158.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धुनिः,
स्त्री,
 (धुनोति वेतसादिनदीजातवृक्षा-निति । धु कम्पने + वहुलवचनात् निः स चकित् ।) नदी । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
(यथा, ऋग्वेदे । २ । ३० । २ ।“पथोदरन्तीरनुजोषमस्मैदिवे दिवे धुनयो यन्त्यर्थम् ॥
”पुं, जलप्रतिरोधकोऽसुरविशेषः । यथा, तत्रैव ।१ । १७४ । ९ ।“त्वं धुनिरिन्द्रधुनिमतीरृणोरपः सीरान-स्रवन्तीः ॥
”“हे इन्द्र त्वं धुनिः कम्पयिता शत्रूणामसि अतोधुनिमतीः कम्पनोपेततरङ्गवतीः अथवा धुनि-र्नामजलप्रतिरोधकार्य्यसुरः स एव प्रतिबन्धक-तया यासां तादृशीरपः ॥
” इति तद्भाष्येसायनः । धूनयति कम्पयति शत्रूनिति । मरु-द्बिशेषः । यथा, वाजसनेयसंहितायाम् । ३९ । ७ ।“उग्रश्च भीमश्च ध्वान्तश्च धुनिश्च ॥
”कम्पयितरि, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । १ । ७९ । १ ।“हिरण्यकेशो रजसोविसारेहिर्धुनिर्वात इवध्रजीमान् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धुनि(नी) स्त्री धुनोति वेतसादीन् धु--निक् धूनयतिवेतसान् धूनि--इन् पृषो० ह्रस्वो वा ङीप् वा ।१ नदीमात्रे अमरः । “दिवे दिवे धुनयो यन्त्यर्थम्”ऋ० २ । ३० । २ “धुनयोनद्यः” भा० । “स्वर्धून्यभून्नभसि सापतती निमार्ष्टि” भाग० ८ । २१ । ६ २ असुरभेदे
पु०
 “स्वप्नेनाभ्युप्य चुमुरिं धुनिञ्च” २ । १५ । ९ । “चुमुरिंधुनिम् एतन्नामासुरौ” भा० ३ कम्पके
त्रि०
 ४ जलप्रति-रोधके असुरभेदे
पु०
 “त्वं धुनिरिन्द्र! धुनिमतीः” ऋ० १ ।१७५ । ९ “हे इन्द्र! त्वं धुनिः कम्पयिता शत्रूणामसि अतोधुनिमतीः कम्पनोपेततरङ्गवती । अथ वा धुनिर्नामजलप्रतिरोधकार्यसुरः स एव प्रतिरोघकतयास्ति यासांतादृशीरपः” भा० तरङ्गस्य कम्पनवत्त्वात् धुनित्वम् । धून-यति धू--णिच्--नुक् इन् पृषो० ह्रस्वः । सप्तानां मरुतांमध्ये ५ मरुद्भेदे । ते च मरुतः “उग्रश्च १ भीमश्च २धान्तश्च ३ धुनिश्च ४ । सासह्वां ५ श्चाभियुग्वा ६ च विक्षिपः ७स्वाहा” यजु० ३९ । ७ उक्ताः ।
Capeller
German
धु॑नि u. धुने॑ति rauschend, stürmend.
Grassman
German
dhúni, a., m. [von dhvan], 1〉 a., rauschend, brausend, schnaubend, tosend
2〉 m., Eigenname eines mit cúmuri zusammengenannten von Indra bekämpften Dämons.
-is 1〉 (índras) {174, 9}
{388, 5}. _{388, 8}
{461, 12}
sómas {915, 5}
áhis vā́tas iva {79, 1}
múnis {572, 8}.
-im 1〉 mahī́m {206, 5}
antárikṣam ácvam iva {975, 1}. — 2〉 {206, 9}
{459, 8}
{535, 4}
{939, 9}.
-ī [du.] 1〉 áśvā vā́tasya {848, 4}.
-ayas [m.] 1〉 {921, 3}
marútas {507, 10}
{64, 5}
{87, 3}
{414, 7}
vā́tāsas {904, 3}.
-ayas [f.] (ā́pas) {221, 2}
gíras {521, 5}.
-īnaam (marútām) {640, 14}
{441, 3}.
Burnouf
French
धुनि धुनि et धुनी
f.
 rivière.
Stchoupak
French
धुनि-
-ई-
f.
 rivière.