| YouTube Channel

धीराधीरा (dhIrAdhIrA)

 
शब्दसागरः
English
धीराधीरा
f.
 (-रा) A mistress or wife, who having cause for jealousy,
pursues a middle conduct between the suppression and expression
of resentment.
E.
 धीरा and अधीरा joined.
Yates
English
धीरा_धीरा (रा) 1.
f.
 A jealous wife
who suppresses her feelings in
part, not wholly.
Spoken Sanskrit
English
धीराधीरा dhIrAdhIrA
f.
 jealous woman who alternately expresses and suppresses her jealousy
Wilson
English
धीराधीरा
f.
 (-रा) A mistress or wife, who having cause for jealousy,
pursues a middle conduct between the suppression and expression of resentment.
E.
 धीरा, and अधीरा joined.
Monier Williams Cologne
English
धीराधीरा
f.
 a jealous woman who alternately expresses and suppresses her jealousy,
Sāh.
Apte Hindi
Hindi
धीराधीरा
स्त्री*
 धीरा- अधीरा -
"काव्य नाटक में वर्णित नायिका जो अपने पति या प्रेमी से ईर्ष्य़ा रखती हुई अपने रोष को अभिव्यक्त भी कर देती है, और अपनी ईर्ष्या को छिपा भी लेती है।"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धीराधीरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಧ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಗಲ್ಭಾ ನಾಯಿಕೆಯರ ಒಂದು ಭೇದ
प्रयोगाः - > "ते धीरा चाप्यधीरा च धीराधीरेति षड्विधे"
उल्लेखाः - > सा० द० ३-६१
L R Vaidya
English
DIrA-aDIrA {% f. %} the heroine of a poetic piece who being jealous of her husband or lover, alternately expresses and conceals her jealousy (व्यंग्याव्यंग्यकोपप्रकाशिका धीराधीरा).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धीराधीरा,
स्त्री,
 (धीरा अधीरा च ।) मानाव-स्थायां मध्याप्रगल्भा नायिकाभेदः । अस्यालक्षणम् । व्यङ्ग्याव्यङ्ग्यकोपप्रकाशा । मध्यायाधीराधीरायाः कोपव्यञ्जिके वचनरुदिते ।प्रौढाधीराधीराया रतावौदास्यं तर्ज्जनताड-नादि च कोपस्य प्रकाशकम् । सा द्विविधा ।ज्येष्ठा कनिष्ठा च । मध्याधीराधीरा यथा, --“कान्तानुरागचतुरोऽसि मनोहरोऽसिनाथोऽसि किञ्च नवयौवनभूषितोऽसि ।इत्थं निगद्य सुदृशा वदने प्रियस्यनिःश्वस्य वास्पलुलिता निहिता दृगन्ताः ॥
प्रौढाधीराधीरा यथा, --“तल्पोपान्तमुपेयुषि प्रियतमे साचीकृतग्रीवयाकाकुव्याकुलवाचिसाचिहसितस्फुर्जत्कपोल-श्रिया ।हस्तन्यस्तकरे पुनर्मृगदृशा लाक्षारसक्षालित-प्रौष्ठी प्रेष्ठमयूखमांसलरुचो विस्फारितादृष्टयः ॥
”इति रसमञ्जरी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धीराधीरा स्त्री “धीराधीरा (मध्या) तु रुदितैरधीरापरुषोक्तिभिः” “धीराधीरा (प्रगलभा) तु सोल्लु-ण्ठमाषितैः खेदयेदमुम्” सा० द० उक्ते नायिकाभेदेअमुं नायकम् यथा “अनलङ्कृतोऽपि सुन्दर! हरसिमनो मे यतः प्रसमम् । किं पुनरलङ्कृतस्त्वं संप्रतिनखरक्षतैस्तस्याः” ।