| YouTube Channel

धिक्ष (dhikSa)

 
शब्दसागरः
English
धिक्ष r. 1st cl. (धिक्षते)
1. To kindle.
2. To be weary, 3. To live. सन्दीपने
सक
क्लेशे जीवने अक० भ्वा० आ० सेट्
Wilson
English
धिक्ष r. 1st cl. (धिक्षते)
1 To kindle.
2 To be weary.
3 To live.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
धिक्ष्
मूलधातुः:
धिक्ष
धात्वर्थः:
सन्दीपन-क्लेशन-जीवनेषु
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
धिक्षते
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धिक्ष, सन्दीपे क्लेशे जीवे इति कविकल्प-द्रुमः
(भ्वां-आत्मं-अकं-सेट् ।) तृतीयस्वरी ।ङ, धिक्षते वह्निः सन्दीप्यते इत्यर्थः जनःक्लिश्यति जीवतीति वा अर्थः इति दुर्गा-दासः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धिक्ष सन्दीपने
सक०
क्लेशे जीवने अक०
भ्वा०
आत्म० सेट् ।धिक्षते अधिक्षिष्ट दिधिक्षे
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“धिक्ष सन्दीपनक्लेशनजीवनेषु”@} 2 3 धिक्षकः-क्षिका, धिक्षकः-क्षिका, 4 दिधिक्षिषकः-षिका, देधिक्षकः-क्षिका
धिक्षिता-त्री, धिक्षयिता-त्री, दिधिक्षिषिता-त्री, देधिक्षिता-त्री
-- धिक्षयन्-न्ती, धिक्षयिष्यन्-न्ती-ती
-- धिक्षमाणः, धिक्षयमाणः, दिधिक्षिषमाणः, देधिक्षमाणः
धिक्षिष्यमाणः, धिक्षयिष्यमाणः, दिधिक्षिषिष्यमाणः, देधिक्षिष्यमाणः
5 धिट्-धिड्-धिक्षौ-धिक्षः, 6 धिक्-धिक्षौ-धिक्षः
-- धिक्षितम्-तः, धिक्षितः, दिधिक्षिषितः, देधिक्षितः-तवान्
धिक्षः, 7 धिक्षणः, 8 प्रधिक्षी, धिक्षः, दिधिक्षिषुः, देधिक्षः
धिक्षितव्यम्, धिक्षयितव्यम्, दिधिक्षिषितव्यम्, देधिक्षितव्यम्
धिक्षणीयम्, धिक्षणीयम्, दिधिक्षिषणीयम्, देधिक्षणीयम्
9 धिक्ष्यम्, धिक्ष्यम्, दिधिक्षिष्यम्, देधिक्ष्यम्
ईषद्धिक्षः-दुर्धिक्षः-सुधिक्षः
-- -- धिक्ष्यमाणः, धिक्ष्यमाणः, दिधिक्षिष्यमाणः, देधिक्ष्यमाणः
धिक्षः, धिक्षः, दिधिक्षिषः, देधिक्षः
धिक्षितुम्, धिक्षयितुम्, दिधिक्षिषितुम्, देधिक्षितुम्
धिक्षा, धिक्षणा, दिधिक्षिषा, देधिक्षा
धिक्षणम्, धिक्षणम्, दिधिक्षिषणम्, देधिक्षणम्
धिक्षित्वा, धिक्षयित्वा, दिधिक्षिषित्वा, देधिक्षित्वा
प्रधिक्ष्य, प्रधिक्ष्य, प्रदिधिक्षिष्य, प्रदेधिक्ष्य
धिक्षम् २, धिक्षित्वा २, धिक्षम् २, धिक्षयित्वा २, दिधिक्षिषम् २, दिधिक्षिषित्वा २, देधिक्षम्
देधिक्षित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८९८)
02
=>
(१-भ्वादिः-६०३। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[[B। ‘संधुक्षमाणमरिधिक्षकमूष्मजालं संवृक्ष्यवेदमतशिक्षकभिक्षुगम्यम्।’ धा। का। १। ७७।]]
04
=>
[[२। सन्नन्ताण्ण्वुलि, ‘स्कोः संयोगाद्योरन्ते च’ (८-२-२९) इति ककारलोपे, ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति षकारस्य ककारे, सनः सकारस्य षत्वे रूपमेवम्। संयोगादिलोपस्यासिद्धत्वात् लघूपधगुणो न। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
[[३। क्विपि, संयोगादिलोपे, षकारस्य ‘झलां जशोऽन्ते’ (८-२-३९) इति जश्त्वे, तस्य चर्त्वविकल्पे रूपम्।]]
06
=>
[[४। ण्यन्तात् क्विपि, णिलोपे, संयोगान्तलोपे रूपमेवम्।]]
07
=>
[[५। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु युच्।]]
08
=>
[[६। ताच्छीलिको णिनिप्रत्ययः।]]
09
=>
[पृष्ठम्०७९६+ २७]