| YouTube Channel

धारणम् (dhAraNam)

 
Apte Hindi
Hindi
धारणम्
नपुं*
 - -
"संभालने, थामने, सहारा देने, संधारण करने या सुरक्षित रखने की क्रिया"
धारणम्
नपुं*
 - -
"कब्जे में करना, संपत्ति"
धारणम्
नपुं*
 - -
"पालन करना, दृढ़ता पूर्वक पकड़ना"
धारणम्
नपुं*
 - -
याद रखना
धारणम्
नपुं*
 - -
कर्जदार होना
धारणम्
नपुं*
 - धृ+णिच्+ल्युट्
पीड़ा को शान्त करने के लिए मन्त्र
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धारणम्
noun
परिधानस्य क्रिया।
"अन्तरीयस्य धारणं कृत्वा ब्राह्मणः आसने उपविशति।"
Synonyms:
 धारणम्, स्थापनम्
noun
भाण्डाररूपेणभवनस्य क्रिया।
"अवकरस्य धारणस्य समुचिता व्यवस्था आवश्यकी।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: धारणम्
Root: धारणम्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ joy
⇒ will
⇒ seizing
⇒ courage
⇒ keeping
⇒ holding
⇒ content
⇒ firmness
⇒ constancy
⇒ resolution
⇒ steadiness
⇒ supporting
⇒ self-command
⇒ satisfaction
⇒ firm bearing
⇒ any offering or sacrifice
⇒ Resolution or Satisfaction personified as a daughter of dakSa and wife of dharma or as a zakti
Shloka(s):
3|3|74|2 ► गुप्तिः क्षितिव्युदासेऽपि धृतिर्धारणधैर्ययोः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|74|2 ⇢ धृतिः (धृति) (स्त्री) ⇒ joy, will, seizing, courage, keeping, holding, content, firmness, constancy, resolution, steadiness, supporting, self-command, satisfaction, firm bearing, any offering or sacrifice, Resolution or Satisfaction personified as a daughter of dakSa and wife of dharma or as a zakti
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“धृङ् अवध्वंसने”@} 2 ‘अविध्वंसने’ इति क्षीरस्वामी।
‘ध्रियते स्यादवस्थाने धृङोऽवध्वंसने पुनः।
धरते धारणेऽर्थे तु धरते धरतीत्युभे।।’ 3 इति देवः।
धारकः-रिका, धारकः-रिका, 4 दिधीर्षकः-षिका- 5 देध्रीयकः-यिका
धर्ता-त्री, धारयिता-त्री, दिधीर्षिता-त्री, देध्रीयिता-त्री
-- धारयन्-न्ती, धारयिष्यन्-न्ती-ती
-- धरमाणः, धारयमाणः, दिधीर्षमाणः, देध्रीयमाणः
6 धरिष्यमाणः, धारयिष्यमाणः, दिधीर्षिष्यमाणः, देध्रीयिष्यमाणः
सुधृत्-सुधृद्-सुधृतौ-सुधृतः
-- -- धृतम्-तः-तवान्, धारितः, दिधीर्षितः, देध्रीयितः-तवान्
7 धरः, 8 धरणः, धारः, दिधीर्षुः, देध्रीयः
धर्तव्यम्, धारयितव्यम्, दिधीर्षितव्यम्, देध्रीयितव्यम्
धरणीयम्, धारणीयम्, दिधीर्षणीयम्, देध्रीयणीयम्
9 10 धार्यम्, धार्यम्, दिधीर्ष्यम्, देध्रीय्यम्
ईषद्धरः-दुर्धरः-सुधरः
-- -- 11 ध्रियमाणः, धार्यमाणः, दिधीर्ष्यमाणः, देध्रीय्यमाणः
धारः, धारः, दिधीर्षः, देध्रीयः
धर्तुम्, धारयितुम्, दिधीर्षितुम्, देध्रीयितुम्
12 धारा-धृतिः, धारणा, दिधीर्षा, देध्रीया
धरणम्, धारणम्, दिधीर्षणम्, देध्रीयणम्
धृत्वा, धारयित्वा, दिधीर्षित्वा, देध्रीयित्वा
प्रधृत्य, प्रधार्य, प्रदिधीर्ष्य, प्रदेध्रीय्य
धारम् २, धृत्वा २, धारम् २, धारयित्वा २, दिधीर्षम् २, दिधीर्षित्वा २, देध्रीयम् २
देध्रीयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९१३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९६०। अक। अनि। आत्म।)
03
=>
 (श्लो। २९)
04
=>
 [[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे, ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इति इत्त्वे रपरत्वे, ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[२। यङन्ते, ‘रीङ् ऋतः’ (७-४-२७) इति रीङ्। गुणोऽभ्यासे। एवं सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06
=>
 [[३। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]
07
=>
 [[४। पचादित्वादच्प्रत्ययः कर्तरि।]]
08
=>
 [[५। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद् युच्’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिको युच्।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०८०७+ २३]
10
=>
 [[१। ‘ऋहलोः--’ (३-१-१२४) इति ण्यत्प्रत्ययः।]]
11
=>
 [[२। ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङादेशे रूपम्।]]
12
=>
 [[३। ‘धारा प्रपाते’ (ग। सू। ३-३-१०३) इति भिदादिपाठात् अङि, ‘ऋदृशोऽङि गुणः’ (७-४-१६) इति गुणः। निपातनाद् दीर्घः। अन्यत्र धृतिः। असिधारा इत्यादिषु प्रपातसाम्यात् लक्षणया प्रयोगः।]]